Ниттил мазру ябаву мурадрай
Август зурул 28-нний МахIачкъалалив, А.Аджиевлул цIанийсса 29-мур школалий лахъа-хъунну хьунни гъинттулсса ниттил мазурдил курсру къуртал шаврин хас дурсса шадлугърал мероприятие. «Языковая экспедиция: обучение родному языку через игры и ролевые приключения» тIисса проект Дагъусттаннай ниттил мазру ябаврил ххуллийсса цалчинсса проектри.
Шикку гьуртту хьунни Ниттил мазру ва Дагъусттаннал халкьуннал культура ядаврил фондрал президент Аьли Камалов, проектрал автор ва каялувчи Шамсият Султанбагова «Эпоха» издательствалул къатлул директор Ххадижат Курахова, проект дузрайн дуккан дан кабакьу бувсса спонсортал: «Триммиата» ювелир къатлул вакилтал Наргиз Аьлиханова ва РайхIанат АхIмадова, мукунма педагогтал, оьрчIал нину-ппу.
Проектрая бусласисса, оьрчIругу, нину-ппу ва педагогталгу барча буллалисса ихтилат бунни Аьли Камаловлул. Шамсият Султанбаговал кIицI лавгунни проектрал Дагъусттаннал бакIчинал грант дурххушиву. Бувсунни ва дузрайн дуккан дуллай бивтсса циняв шачIанттая, оьрчIайн оьвчаву дунни лавхьхьумур хъама мабитару куну, нитти-буттайн – оьрчIахь ниттил мазрай гъалгъа тIутIияра куну. Проектрал методист Кавсарат Сулаймановал барчаллагь увкунни цала даву ларайсса даражалий дачин дурну бивкIсса педагогтурахь. Ихтилатру бунни мероприятиялул хъамаллуралгу: Дагъусттаннал Граждан сиптардан кабакьу байсса центрданул хъунама, проектрал куратор Самир Кафуровлул ва «Триммиата» машлул къатлул вакил Наргиз Аьлихановал. Цала чулуха оьрчIан тIайлабацIу чIа тIисса, нитти-буттахь барчаллагь тIисса ихтилатру бунни педагогтуралгу. Гъинттулсса ниттил мазрал курсирдайн занай буссия ххюва группа: лакрал, яруссаннал, даргиял, къумукьнал ва лазгиял. Лакку мазрал группалухь дарсру дихьлай буссияв на. 
Курсру къуртал шаврин хас бувсса мажлисрайн жухь оьрчIащал лакку мазрай кутIасса программа хIадур дара увкуна каялувчитурал. Жу МахIаммад Буттаевлул «Ккурккуллал хъярчру» тIисса луттиравасса парчри бишарду. Ца-кIива оьрчIал лакку мазрай шеърирдугу бувккунни. Ва жула курсирдал ххуйсса ккаккияну чIалай дия, чIявуми оьрчIру лакку мазрай цавагу махъ къакIулну бувкIшиву хIисавравун лавсун. Шанмагу зуруй занай бивкIсса оьрчIан каялувчитурал шадлугърал даражалий сертификатру ва бахшишру дуллунни, жун, педагогтуран – Грамотартту ва премия. Ниттил мазрал курсру бачин бувсса шама педагог, ттущал архIал, журналистътал бия. Жул редакциярдангу Барчаллагьрал чагъарду буллунни проектрал даврия буслай бивкIун тIий. Мероприятиялул лагрулий ттула сипталий миллатрал прессалул выставкагу дурссия. ХIасил, подпискалул кампаниялул дайдихьу дав. ТIааьнну бия, нава махъ лахълахъисса чIумал ттула оьрчIру тIутIащал гъан шаву. Яла-яла асар хьунни ца ученицал бахшиш дурсса открыткалийсса дакIнийхтунусса махъру. БувчIунни нахIакьдан зий къабивкIшиву. Жу ляхълай бивкIру дарсирдая бувхсса, школалия бизар хьусса оьрчIан гъира бутансса, жула дарсру кIу къадизлансса кьяйдарду.
ДакIнин бутан, Дагъусттаннал бакIчинал грант дурххусса ва проектрал мурад бия ялун нанисса никиран тIуркIурдайну ва ттизаманнул интерактив форматирттайну ниттил маз лахьхьин баву, ниттил мазрал сий гьаз даву. Жу байбивхьуссару зий июнь зурул 1-нний. Гъинттулсса шанмагу зурул мутталий курсирдайн занай буссия аьмну 80-ннийн бивсса оьрчIру. Дарсру дуссия нюжмардий шамийла, кIира ссятрайсса (ца ссят – классраву, ца – игровой залдануву). Учительталгу хIадур бувну, оьрчIругу кIункIу бувну, занятиярттансса кIанугу лявкъуну, аьркинсса шартIругу дузал дурну, проект дузрайн дуккан дурссар ялув кIицI лавгсса фондрал.
ТIайламур бусан, курсирдал хIакъираву Шамсият Муртузалиевнал оьвкусса чIумал на рязий къавхьуссияв ми бачин бан, ттуламур даву дарча гьар, ххишаласса нагрузка къаччива тIий. Лакрал группа батIиншиврийгу щак-щуклий буссияв. На Шамсиятлухь хъярч бувссия: «Зу ярусса зунма зува ххирасса буру, зул оьрчIру бучIантIиссар», – куну. Ца-кIива гьантлува ганил ттуйн оьвкуну, лакрал группа сакин хьушиву,15 оьрчI ушиву бувсуна. Ца группалун миннаяр ххишаласса бучIинугу бакъая. ТIайлассар, август зуруй, цаппарасса оьрчIру шяраваллавун, бава-ттаттахъачIан лавгуна. Ца чулуха на му иширал пашман бувнав, ца чулухагу цамур кIанайннияр шяраваллавун хъинача тIий, рязину бивкIра, маз ишла хьунсса умудрай. Амма къащи хьунни, ми оьрчIан каялувчитурал сертификатру къадуллунни. Миннавух хIарачат буллалисса, чансса бунугу маз кIулсса оьрчIру буссия. ХIайп.
Ттул группалуву ца оьрчI ва ца душ бия нинухъру цамур миллатраясса. Барчаллагь-я буттахъан оьрчIру лакку мазрал дарсирдайн занази бувсса.Ттул оьрчIаву цаппарасса бия Буршиял шяравасса, цаппарасса Уллучаратусса. Бия ЦIущарниясса, Хъусращатусса, ТIюхчаратусса, Гъумучасса оьрчI-душ. Вай циняв ттун ххира хьуна, курсирдайн занансса гъира ххишала хьуна. Ттул оьрчIру-душру цинявппагу бия ххуйсса тарбия ларсъсса. Ттуща гьарная личIи-личIину чIявусса ххуйсса махъру учин хьунссия. Вайннаву гъира бушиву ттун асар хъанай бия. КIулшивурттал программалул модуль къуртал шайхту, лавхьхьумунил хIасиллу дуллалисса аттестация дайссия. ДакIних ва чичрулийну. ЧIявуми оьрчIру бувагу маз къакIулсса бивкIшиву хIисавравун ласурча, ми хIасиллугу оьккисса къархьунни. Курсирдайн заназиссаксса хIаллай агьамми лексикалул ва грамматикалул конструкцияртту лахьхьаврицIун, маз ишла буллай буссияв тIуркIурдайну, командарттал бяст-ччаллайну, творчествалул давурттайну.
Умуд бур нину-ппу шаппа оьрчIащал лакку мазрай гъалгъа тIунссар, жу лахьхьин бувмургу оьрчIан хъама къабитанссар тIисса.