Жува аьдат хьуну буру чурххал гьухъащал дезодорантрал кумаграйну ва чурх шюшаврил кумаграйну талай, амма нажагь бакъа пикри къашай му, косметикалул проблема дакъача, организмалул агьамсса сигнал душиврий. Мунил хIакъираву буслай бур ИНВИТРО-лул хIакин Елена Алексенцева.

 
– Мяйжанссарив, гьухъал кьанкь къадикIайшиву? Чари, туну, кьанкь хIасул шайсса?

– Му тIайласса затри. Гьухъал железардал щин (секрет) стерильнайссар ва кьанкьгу къадикIайссар. Гай хъунмурчIин щинни, гайннуву буссар цIу ва органикалул затру – липидру, белокру.
ТIааьн дакъасса кьанкь хIа­сул шайссар яла, гьухъ жула бурчуйсса бактериярттащал хIала хьусса чIумал. Ми бактериярттал дукияну хъанахъиссар гьухъливусса органикалул затру (компонентру). Минна мири жунна рищайсса кьанкьгу.
– Бурчул цукунсса асар биян байссар чурххал кьанкь гужлан даврийн?
– Кьанкь гужсса шаву хъар шайссар, бактериярттал чIявушиврийн дакъассагу, бурчул хасиятирттайнгу. Генетикалул хасиятралгу асар биян байссар бактерияртту бурчуй гьарза ягу чан шаврийн ва гьухъал кьанкь гужлан шаврийн.

– Циванни, цаппара инсантал гьарца кьини бакбислай бунува, миннал бурчуй яшайсса гужсса кьанкь?
– Мунил дуссар цаппара сававртту:
1. Гармоннаву хьусса дахханашивуртту.
2. Дукралул личIишивуртту. Цаппара журалул дукиялуву дуссар (лаччи, чимус, аьнтсса дукия) гьухъащал дуккайсса затру, миннул кьанкь бюхъайссар личIан хIатта чурх шювшуну махъгу.
3.Бактериярттал цIакьшиву. Миннул цаппарассаннул ялув шайссар биопленкартту, яла ми шювшуну гьан бан захIматссар.
4.ЦIуллушиврул тагьар. Цаппара азардацIунсса кьанкьру (масалдаран, диабет ягу ччаруллал азарду) чурх шювшуну махъгу къалагайссар, цанчирча кьанкь бурчуйсса бактериярттацIа къананиссарча, организмалуву хъанахъисса метоболизмалул иширтталли хIасул дуллалисса.

– Цуми азардацIун даххана шайссар гьухълил кьанкь?
– Цаппара азардал дикIайссар цанна хасъсса кьанкь, му кьункьайну кумаг шайссар азар кIул дуван.
- Сахарный диабет ва диабетический кетоацидоз. Вай азардацIунсса гьухъал кьанкь дикIайссар ацетондалул куннасса ягу ахъулссаннул куннасса, нацIу ришлашисса. Мукунсса кьанкь хIасул шайссар оьттуву кетоновый телорду салкьи шаврйну.
- ТтиликIрал азарду. Миннул кьанкь дикIан бюхъайссар зия хъанан бивкIсса каландалул куннасса.
- Ччаруллал азарду. Миннул дикIан бюхъайссар аммиакрал кьанкь.
– Чурххал гьухъал кьанкь даххана дайссар аьнтсса дукиялул тIисса зат тIайлассарив?
– Му мяйжанссар. ЧIяруми дукиялул тамансса даххана дуван бюхъайссар чурххал гьухъал кьанкь. Лаччуву, чимусуву ва аьнтсса специярттаву дуссар сералул хIалашивуртту.
ХIанттилгу бюхъайссар даххана дуван чурххал кьанкь, цанчирча миннул метоболитрал дачIиксса дуккайссар бурчувух ва ссихIиравух.
ХIадур бувссар
ХI. Аьдиловлул