Бурулданул чIалъаь хIуркку хьусса чIумал

Бусанна ца кIулсса кулпатрая. Амина щар хьуну бия Донецкалий ялапар хъанахъисса дагъусттан оьрчIан. Вана ацIния кIира шинни тайннал кулпат дяъвилия ливхъун, дяъви тIурча – тайннал хъирив хьуну най.

2014 шинал Украиннай питна байбивхьусса чIумал, Аминалссагу, танил ласналссагу гъанчу лабизлай бия, кIура баера ватандалийн, тIий. Амма Аминал бусаврийн бувну, лас Аьрасатнайн дакI дургьуну усса ия. Цуппагу ганацIух бувккун, Донецкалия лихъа бувккун бия Киеврайн. 2022 шинал лихъа буккан багьну бия Киевраягу. Утти ИраннацIунсса дяъвилул ишру байбишайхту, лихъа буккан багьну бия Израильнавагу. Чун? Дубайрайн. Тайннал хиял – ялувва алжан тIивтIунийн. Аькьилчунах вичIи диширча – гъурбатрая гъурбатрайн. Туну, тти Дубайрайгу – кIива оьрчIащал нигьал ва хьуллил дянив…
АцIния кIира шинал манзилданий кулпат ливхъун най бур дяъвилияту, дяъви тIурча тайннал хъирив хьуну най бур. Ватандалийн зана хьун ччайгу бакъар. Аьрасат къаччан хьуну бур.
Амма, кьадарданул махсара миккурхха бусса, дяъви лахъи лагарча, Дубайрайсса оьрму Донецкалийссаннуяр оьбикIангу бюхъайссар тIий бур экспертътал. Бугума анаварсса бущилий.

«Дубай – му авлахърайсса чIалъаьр», – увкуна ца базилухь дунияллия хавар бувчIусса ттул коллегал, тийхсса оьрму алжаннун ккалли буллалисса ватанлувтурал хаварданухун.
Дубай бур Аравий бачIижазиралийсса магьлул шагьру, ттуршра шинал хьхьичI тикку дикIаннарагу диркIун дур ххюцIалазараксса инсанвагу ялапар къахъанахъисса, балугъру бугьултрал шяравалу. ХIакьинурив тикку оьрму чIюлусса бур, бучIантIимунил технологиярттал биялалалийну хьусса, ссурулун щусса къатравух бургъил тIинтту, багьлул ххира чартту кунна, пар тIий дур, кIичIиртту тIурча, хьхьувай цIаран лавхъун бур. Амма, ­аькьилсса ттула коллегал увкумур дакIнин багьлай, чIюлу бувсса чIирал тийх бур къаалжаннувусса хIакьмур.

XX-мур ттуршукулул байбихьулий ттизаманнул ЦачIун був Эмиратирттал аьрщи диркIун дур дунияллий яла мискинсса кIану. Та заманнул инсантал рязину бивкIун бур оьрмулия, балугъру бугьаврийну ва варантту ябаврийну маэшат буллай. Та чIумал тIурча, Украина ва Аьрасат бивкIун бур чIаланну хъит кусса билаятру: инфраструктура, чани, канализация, театрду, операртту, университетру ва промышленность хьхьичIуннай хьусса.
Тагьар даххана хьуну дур навт буккаврийну ва кьатIаллил билаятирттал инвестицияртту кIункIу дан бюхъаврийну. Навтлил багьа лахъсса бушиврийну анаварсса бущилий авадан хьуну, бювхъуну бур Абу-Даби ва Дубай ссурулун гьаз бан.
Аммаки, ттигъанну жунма аьлтта чIалан бивкIунни цуксса зузнасса дуссарив аваданшиву. Питна байбивхьуну ацIния кIива гьантлул дянив кьува процентрал ялавай багьну бур къатрал багьри, туризмалул секторданийн тIурча, щавщи бивну бур 50 миллиард доллардал.
Вай цифрардал буслай бур цукун асар хъанай дуссарив кьатIаллил иширттал ва дунияллул халкьуннал дянивсса арардал саргъуншиву ва къасаргъуншиву Дубайрал экономикалун.

ХIакьину Дубай лахьлай бур мяйжаннугусса бурулданул чIалъаьлуха, цувгу пар тIисса, анжагъ ялувсса ссавний паракьатшиву дуний. Му саргъуншиву ххуттава личирча, аьламатшивугу зиялул ххуллий гьан бюхъайсса.
Донецкалий дяъви най ацIния кIира шинни. Бита-ххитавурттах, ялтту лехлахисса ракетарттах къабурувгун, тикку инсантал бур паркирдаву, кафердаву бигьалаглай.
Экспертътурал тIутIимунийн бувну, агарда, дяъви лахъи лагларча, Дубайрай инсантураща кьатIув букланмагу хьун тIий бакъар, ххюцIалла градус кIиришиврул, диял къахъанантIисса щин.

Дубай – му криптовалюталуха лащан дуллай бур мива экспертътал, гьарзатраяр анаварсса бущилий лахъгу хьуну, мува бущилий яларайгу дагьан бюхъайсса.
Амма Аминал ласнаннив ччай бакъар Ватандалийн, Дагъусттаннайн, Аьрасатнавун зана хьун.
Инсаннал оьрму лащан бан бюхълай бур ттуршукурдал гьантта-чIумувух нанисса неххаха. Цал-цал – марцIсса, паракьатсса, цал-цал тIурча – гьалаксса. ЧIявусса аьрасатлувтал, дагъусттанлувтал, хIатта жула дянивмигума пикрирдай бикIай, ватандалия бивзун, оьрму ххуйну, аваданшиву ва буллугъшиву дуну чIалачIинийн гьан. Амма, оьрмулул цила ккаккан буллай бур хияллалгу инсан бигьана аьйкьин ан бюхъайшиву. Лахъи-утта къалавгун, мигрантътал хьунабакьлай бур чил аьрщарайсса оьрмулул хIакьсса захIматшивурттащал. Хаснура асар хъанай дур политикалул тагьар: питнарду, санкцияртту, гьан-бучIан къахъанахъаву, гъанчунащалсса дахIаву руцаву. ХIасил, бувчIлай бур гъурбатрай алжан лякъин хъинну къабигьасса зат бушиву, чIявуну му бувагу къалякъайсса бушиву.
Зулайхат Тахакьаева