Октябрьданул 30-нний «Дагестан» РИА-лул редакциялий хьунни къатраву гъилишиву дулаврил сезондалийнсса хIадуршиндаран хас дурсса пресс-конференция. Шикку гьуртту хьунни «Газпром межрегионгаз» компаниялул производствалул ва технический отделданул хъунаманал хъиривчу Илмудин Акавов, ДР-лийсса Аьрасатнал МЧС-рал Административ практикалул ва ялув бацIаврил къуллугърал хъунмур управлениялул отделданул хъунаманал хъиривчу Ислам Баширов.
Вайннал бувсунни республикалул инфраструктурарду ва социал объектру хIадурну бушиву кIинттулсса сезондалийн. Мукунма бувсунни газрал, ттукIрал оборудование ишла дайни мюхчаншиву дуруччинсса низамрая.
Ислам Башировлул баян бунни, гьашинусса шинал республикалий 2000 цIу лачIаву хьушиву, миннува 300 дур инсантурал ужагъирттай хьусса. ЦIу лачIаву сававну 170 млн зарал бивну бур, ивкIуну ур 13 инсан, миннава бур ряхва оьрчI, цIунцIияртту хьуну дур 21 инсаннан.
МЧС-рал вакилтурал бусаврийн бувну, ссуттилсса ва кIинттулсса чIумал отоплениялул ва электричествалул системардайн ххишаласса гуж багьлай бур. ЦIу лачIавуртту шаврил сававртту чансса дакъар, чIявуми инсантал бур ттукIрайсса пачру лахълай, ягу шаний бунува пIапIрус тIий, ургала акъа майлул чирахъру ва цаймигу приборду лархъуну кьаритлай.
– Социал объектру ххал бигьлагьисса чIумал хъуннасса къулагъасрайн ласлай буссар оьрчIал багъру, школарду, азарханарду ва санаторияртту. ХIакьинусса кьининин ххал бивгьуну буссар школардайн бияннинсса кIулшивуртту дулайсса 250 идара, миннува 100 идаралун ккаккан дурну дуссар анаварсса мутталий духлаган дан аьркинсса диял дакъашивуртту. Мукуннасса ххал бигьавуртту дурссар инсантал хъин буллалисса 20 медициналул идаралий, – увкунни Ислам Башировлул.
Ванал мукунма кIицI лавгунни, пожарду чIяруну шавринсса савав, дукра дуллалиний плита лархъуну хъама ритаврицIун дархIусса душиву.
– Лавхъусса пач мюрщисса оьрчIайн вихшала баву, ягу хъама битаврийнугу чIярусса цIу лачIавуртту хъанай дур, – тIий ур МЧС-рал вакил.
Илмудин Акавовлул балжину бувсунни газрал сетьру кIинттулнинсса чIумуйн хIадурну душиву.
– ГьануцIакул дакьин дурну дуссар газопровод ва агьалинал къатравун газ бачин буллалисса пунктру. Ялув бавцIуну ххал диргьуссар 100 км манзилданийсса газопровод. Даххана дурссар МахIачкъалаливсса Чекачевлул, Пироговлул, Кударовлул цIанийсса кIичIирттавусса ва Гамидовлул проспектрайсса, Некка, Макинка, Кирова тIисса шяраваллавусса ва цаймигу районнайсса газопроводрал участокру. Мукунна дакьин дурссар щинал лув лирчIуну, зарал хьуну диркIсса 35 километралул манзилданийхсса газопровод, – увкунни Акавовлул.
Хасъсса пишакартурал ххал диргьуну дур 23 азара абонентнал къатравусса газрал оборудованиярттал тагьар, миннува аьлтту хьуну бур сертификат дакъасса оборудование ва цала дурсса приборду ишла дуллалисса 2944 иш.
– Газрал оборудование ишла дан ва цукунсса, ци тагьарданий дуссарив ххал дигьинсса ихтияр дуссар так техникалуцIун дархIусса хасъсса кьутIи дурну махъ. Мукунсса кьутIи къадурссаксса, газ ишла бан ихтияр дакъассар, – увкунни Акавовлул.
Экспертътурал мукунма кIицI лавгунни, газрал оборудованиялул дузалшиндарал жаваб, му ишла буллалиминнал дуллалишиву. МаслихIат ккавккунни цайнува цалва оборудование даххана дан, сертификат дакъасса путIив ишлан буллан къабучIишиву. Нажагьлий, газрал кьанкь рищурчан, мугьлат бакъа крангу лавкьуну, газрал къуллугърайн оьвчин аьркиншиву. Мунияр махъ, газрал къуллугърал пишакартуращал техникалул давуртту дуршиву тасттикь буллалисса актрай къулбас дан аьркиншиву.
Газрал къуллугърал пишакартурайн халкьуннал чулухасса вихшала цIакь даву ва ми хIарамзадатурайн бакIрайн къабагьаву мурадрай, ТСЖ-лийхчIин, управляющий компаниярттайхчIин буслан аьркинссар цивппа бучIантIишиврия.
Ислам Башировлул бувсунни цIу лачIун къаритаву мурадрай дансса профилактикалул давурттая ва агьалинал мюхчаншиву дуруччаврил даража гьаз бансса ххуллу-чаранная. Ванал кIицI лавгунни шяраваллал кIанттурдай чялишну дуллай бушиву инсантурахь газрал оборудование ишла дуллансса низамрая бусласисса давуртту. РувхIанийсса батIавуртту хьусса чIумалгу, мизитирттал имамтурайхчIин инсантурахь буслай бур мюхчаншиву дуруччавриясса информация.
– Мизитирттавун нюжмардий цал батIлай бур шяраваллил жямат. Мунияту бакIра-бакIрах цинявппагу инсантурахь аьркинсса информация бусан бигьану бур, – тIий ур Баширов.
Пресс-конференциялий мукунма гьаз бунни автозаправкарттал станциярттай мюхчаншиву дуруччаву мурадрайсса масъалартту.
Журналистътурал цIувххунни, махъсса ппурттуву автозаправкарттай пожарду гьарза шаврийн бувну, заправкарттайсса газ ишла баву ссуссукьу дан къабучIиссарив куну.
«Газпромрал» вакилнал бувсунни, мукунсса ихтияр дакъашиву, агана ми кьануннайн бувну зий бухьурчан. МЧС-рал вакилнал ххи бунни, му масъала цала аякьалийн лавсун бушиву, заправкарттал станциярттал даву ххал дуллай, диял дакъашивуртту аьлтту дуллайнма бушиву.
Къатравун гъилишиву дулаврил сезон дайдирхьусса ппурттуву аварийный къуллугъирттал давугу чялиш дуккан дуллай бур. ХIакьинусса кьини зий бур 35 бригада, миннава 17 хьхьу-кьини дакъа зузисса бур, 18 дяхттасса чIумал зузисса. НигьачIаву дусса кIанттайн оькусса чIумал, 50 минутIрал дянив букIлай бур бригада.
Хасъсса пишакартал бияннин халкьуннан газрал крангу лавкьуну, чирахърайн, ссайнчIав ка къарщуну, нузру-чIавахьулттугу тIивтIуну, оьрчIру ва бугьара хьусса инсантал къатлува буккан бан аьркинссар.
– Газрал кьанкь рищурчан, хасъсса пишакартал бучIаннин лакьияра кран, ттукIрацIун дархIусса затру малахъару, ва цичIар малещару, – тIий ур Баширов.
Нажагьлий плиталуцIух цIу лачIурчан, дакIний битияра, цалчинва цалчин 101 ва 112 номердайн оьвчин аьркиншиву. Вай номерду телефондалий арцу дакъахьурчангума зун бикIайссар. Оьвчайхту тIайласса адресгу, кутIану ци хьуну буссаривгу бусан аьркинссар.
АрхIалва хIарачат бан аьркинссар цIу ларчIсса къатлувусса инсантал буккан бан. Агана, цIарал къавтIи чIивисса бухьурчан, огнетушительданух ягу хъунмасса палас ялун бувтун, лещан дансса хIарачат бан аьркинссар.
– ЦIу ларчIсса ттукIрал приборданийн щин руртIун лещан дуллан къабучIиссар. Мудан ххал дуллан аьркинссар розеткартту ва выключателлу ци тагьарданий дуссарив. Чансса дунугу цIу лачIунсса куннасса нигьачIаву дусса хIисав хьурчан, цукунчIав ка мащару, оьвчара хасъсса къуллугърал пишакартурайн, – увкунни МЧС-рал вакилнал.
Илмудин Акавовлул кIицI лавгунни, хIасул дурну душиву диспетчертурал къуллугърал даву. Дежурный уссар халкьуннащал дахIаву дуллай. Зий дуссар телефоннал ххюра канал. КIинттулсса чIумал, декабрьдания мартрайн бияннин чялиш дуккан дуллай буссар бригадарттал ва хасъсса къуллугърал пишакартурал даву.
– 101 ва 112 номердайн оьвкукун, жаваб дуллай уссар МЧС-рал диспетчер. Ванал тIайла байссар хасъсса къуллугърал пишакартал гьан бансса кIантту, – увкунни Башировлул.
Имара Саидова