Вай махъсса ца-кIира нюжмардул дянив интернетраву, куннал кунначIангу гьан дуллай, ххи хьунни сентябрьданул 1-нния тиннай зунтIисса, ичIаллил аьнакIацIунсса цIусса закондалул ялувсса хъярч-махсаралийсса видеорду, суратру. 

Хъярчираймур цирив, бунияламур цирив, ичIаллил аьнакIив мяйжаннугу учетрай бишин аьркинссарив? Вай суаллахьхьунсса жавабру дуллунни Дагъусттан Республикалул шяраваллил хозяйствалул ва продовольствиялул министрнал хъиривчув Шарип Шариповлул.
– Аьрасатнал Федерациялул ХIукуматрал 2023-ку шинал 5-мур апрельданий бувсса №550 Постановлениялийн бувну ккаккан бувну буссар маркирование ва учет дуван аьркинсса ризкьи, ва Постановлениялийн бувнур ва шинал 1-мур сентябрьданийн дияннинсса чIун ккаккан дурсса ичIаллил лелуххантрал учет дуван. КIилчинмур документ – Аьрасатнал Шяраваллил хозяйствалул 2023-ку шинал ноябрьданул 3-нний буккан бувсса приказ, цийн бувнугу цIакь дурсса ризкьилул маркированиялул ва учетрал ветеринар кьяйдартту. Сентябрьданул 1-ннийнин ЛПХ-луву (личное подсобное хозяйство) аьнакIал 10-ннияр ххишаласса бакIру буминнан аьркинссия вай, маркироватьгу бувну, учетрай бишин. Агана аьнакIив 10 ва ванияр чансса бухьурчан, вай учетрайн ласаврил чIун махънин дутлатиссар – 2029-ку шинал 1-мур сентябрьданийннин. Ихтилат так цавай аьнакIая бакъар, ичIаллил аьнакIив тIисса калималувун багьлагьиссар къазругу, урдакругу, индейкардугу, ххюнкIригу, цесаркардугу, варани-чIелмултгу.
– Ва закондалул мяъна-мурад цир?
– ХьхьичIва-хьхьичI – ветеринар мюхчаншиву ва ккал-сияхIрал ялув бацIаву. Агана ци-дунугу ца цIуцIаву сукку хьурчан, ветеринар къуллугъран кIулну бикIан аьркинссар ми лелуххант чув буссарив, щил буссарив, циксса буссарив, инфекция гихуннайгу ппив къахъананшиврул, ци дуван аьркинссарив.
– ИчIаллил лелуххант цукунни учетрайн ласайсса?
– Ва даву ветеринар пишакарнал лелуххант ябуллалисса кIанайн увкIун дувайссар. ИчIаллил лелуххантран дуссар «групповое маркирование», яни гьарца аьнакIи цуппа-цуппалу маркировать къабуллай, ца кIанай ябуллалисса ичIаллил лелуххантрацIун цIакь бувайссар ца идентификациялул номер. Му чивчусса ула цIакь дувайссар вай ябуллалисса кIанай.
– Ва закондалул тIалав буллалимур биттур буллай, ичIаллил аьнакIив ябуллалиминнан цир дуван аьркинсса?
– ИчIаллил аьнакIал заллухъруннан буккан аьркинссар аьнакIив ябуллалисса кIанайсса ветеринар станциялийн. Шиккусса пишакарнал, чара бакъа аьркинмургу щаллу дурну, ичIаллил лелуххантраясса информация ласунтIиссар «Хорриот» федерал системалийн.
– АьнакIал регистрация дурну махъ ми, ххи-чан хьуну, миннул ккал даххана хьурчан?
– Хьусса дахханашивурттая, ичIаллил лелуххант ххи-чан шаврия баян буван аьркинссар ветеринар пишакарнайн.
– ИчIаллил лелуххант учетрай къабиширчан, цир хьунтIисса?
– Ветеринар правиларду къадурурччуминнай дуссар административ жаваблувшинна. Хасъсса статьялийн бувну, укунмасса инсантурай дуссар 500 къурушрая 1000 къурушрайн дияннинсса аьчIа, ИП думиннай – 3 000 къурушрая 5 000 къурушрайн дияннинсса, юридический сакиншиннардай – 10 000 къурушрая 20 000 къурушрайн дияннинсса. Мукунна ИП-рдансса ва организациярттансса танмихI хIисаврай, вайннал даву 60 суткалийсса дацIан дуван бюхъайссар.
– Ахирданийгу, ци учинна аьнакIал заллухъру паракьат буван ягу, ялунмагу анавар буккан буван?
– Шикку ташвиш буклансса цичIав бакъассар, хаснува ичIува 5-10 аьнакIи буминнан. Вайннуяр ххишаласса ичIаллил лелуххант буминнан цивппа ялапар хъанахъисса, лелуххант ябуллалисса кIанайсса ветеринар къуллугърайн биян аьркинссар.

P.S. Вай чичрурду кказитрай дукканнин, цIусса закондалуву цаппарасса дахханашивуртту дувансса сипталущал бувккунни ­Аьрасатнал Федерациялул ПаччахIлугърал Дума.

Бадрижамал Аьлиева