Дагъусттаннал даража гьаз баврил цIаний
Нанисса шинал август зурул 18-нний Дагъусттаннай «Доблесть гор» кадрардал программалул цалчинсса выпускниктуран буллунни дипломру. Азаллихъайсса гьурттучитурава язи увгьунни 35 инсан. Миннавасса ца ур Вихьуллал шяравасса Оьма Чаринов. Вари «Илчи» кказитрал редакциялул хIакьинусса хъамаличугу.
Оьмал бувсунни редакциялул зузалтрахь «Время героев» тIисса федерал программалул аналогну хьусса республикалул программалия, мунил мурадирттая ва цаламур гьурттушиннарая.
КIицI лавгсса региондалул проект щурущи дурну дур Дагъусттаннал бакIчинал ва ХIукуматрал администрациялул, миннащал архIал Лавайсса даражалул паччахIлугърал управлениялул школалул (РАНХ и ГС – Российская академия народного хозяйства и Государственной службы).
Программалул мурад бур хасъсса аьралий операциялул гьурттучитурая ва ветерантурая паччахIлугърал, кIанттул цила каялувшиннарал органнаву, паччахIлугърал ва муниципал идарарттай зунсса лавайсса даражалул кадрарду хIадур баву, миннаву каялувчинал потенциал буми ялун личин баву, миннан ттизаманнул каялувшиннарал технологияртту ва кьяйдарду лахьхьин даву, командалуву зун вардиш баву. Вай хIадур буллай бур Аьрасатнал президентначIасса Аьрасатнал халкьуннал хозяйствалул академиялул ва ПаччахIлугърал къуллугърал институтрал платформалий.
«Кьянкьа-кьурчIисса, сивсусса, захIматшивурттавух бувксса, жаваблувшинна цайнна ласун кIулсса инсантал хъинну тIалавну бур, билаятрангу ми аьркинну бур», – увкуна президент В.Путиннул проектрал хIакъираву «Единая Россия» партиялул съездрай.
– Региондалул программа «Доблесть гор» щурущи дурна ца шинал хьхьичI Аьрасатнал президентнал тапшуршиннарайн бувну. Программалуву гьурттушинна дан аьрзарду бувкIун бия ларайсса кIулшивуртту дусса 1400-нния ливчусса хасъсса аьралий операциялул гьурттучитурая. Миннава так 35 инсан язи увгьуну, ми хIадургу бувну, дипломру буллуна. Жу хъанай буру ва программалул цалчинсса выпуск, паччахIлугърал ва муниципал къуллугъирттайнсса резерв. Жул хIал, даража гьарица чулуха ххал бувна: личIи-личIисса конкурсру, экзаменну, тестру, сочиненияртту, собеседованияртту дия. Язи бувгьуминнащал дайдирхьуна занятияртту. МахIачкъалалия арх бакъасса «Сарыкум» гостиницалуву дия жул ликказан. Москавлия кIира нюжмардийсса бучIайва очнайсса тренингру дан. КIюрххия кьунниялнийн, бигьалагай кьинирду дакъа най дия жул занятияртту (модуль). Мукьра модуль дия. Миннул лях-карахгу –личIи-личIисса министерстварттай ва ведомстварттай стажировка. Ттулмур стажировка дия Халкьуннал Мажлисраву, председательнал хъиривчу Камил Давдиевлул каялувшиннаралу. Законотворчествалул процесс лахьлай бивкIру. Профильный комитетрая тIайла хьуну, циняв шачIантту битав. Ттул стажировка туризмалуцIун ва образованиялуцIун дархIусса дия. КIулшивуртту дулаврил министерствалийнгу гьан айвав на учитель ухьувкун. Ца шинайсса дия программалул лагрулийсса дуккаву( 500-нния лирчусса ссятру). Му къуртал хьуну махъ, «Аьрасат – ттул тарихри» паркраву лахъа-хъунну жухьхьун дипломру буллунни Аьрасатнал президентнал администрациялул хъунаманал цалчинма хъиривчу, Аьрасатнал Виричу Сергей Кириенкол ва Дагъусттаннал бакIчинал бигарду чIумуйсса бартбигьлагьисса Федор Щукиннул.
«Хасъсса аьралий операциялул ветерантал жула республикалул кадрардал мусил резерври. Ватан ххирашиву, лидернал хасиятру, жаваблувшиву, аьралий опыт Дагъусттан хьхьичIунмай бавриха зун аьркинссар. ЧIявуми ветерантурахьхьун Дагъусттаннал бакIчинал ва ХIукуматрал администрациялий, Халкьуннал Мажлисрал аппаратраву, личIи-личIисса министерстварттай, шагьрурдал ва районнал администрациярттай къуллугъру буллуссар», – увкуна Щукиннул.
Шикку гьуртту хьун мукунма бувкIун бия Дагъусттаннал ХIукуматрал председатель МахIаммад Рамазанов, Дагъусттаннал Халкьуннал Мажлисрал председатель Заур Аскандаров ва м.ц., – буслай ур Оьма.
Хасъсса аьралий операциялийн гьаннин Оьма зий ивкIун ур Вихьуллал школалий завучну. Ванал къуртал бувну бур Дагъусттаннал университетрал химиялул факультет. Цаппара шиннардий строительствалул давурттай зийгу ивкIун, 2000-ку шинал увкIун ур цала къуртал бувсса Вихьуллал школалий зун. Ва ур Аьрасатнал КIулшивуртту дулаврил сфералул хIурматлувсса зузала.
Хасъсса аьралий операция байбивхьусса чIумал, Гъумуча тIайла дуклакисса командалуву хIаписарнал звание дусса Оьмагу лавгун ур. УвкIун ур Чачаннавун, Калиновская тIисса станицалийсса Донецкаллал чуллай талатисса 71-мур мотострелковый (яла гвардейский) полкравун. Донецкаллал зумакъирагърай бивкIун бур 71-мур полкрал база. Тийх ва цал взводрал, яла роталул командирну ивкIун ур. Ца гьужумрай лавгун унува Оьмайн захIматсса щаву дирну дур. Ттуруллавух бявкьуну, цамур кIанайн бувккун, тIайлабацIу къавхьуну бур. Ххюра километралул манзилданийсса цала аьралитурайн рациялувух оьвкуну, тайннал уккан увну ур. Шин ва дачIи хьуну дур ванал ччанналшиврий госпитальлайх уклай.
– АцIния цава госпиталь баххана бувссар, ца кIаная ца кIанайн гьан уллай. Ца-цаннийн шан-шамийлагума агьссара, – тIий ур Оьма.
Ванал бусласимунийн бувну, аьралитурал тагьар захIмат хьуну дур дронну-камикадзе дурккун махъ. Оьма буслай ур цIубутIуй аьралуннан хъунмасса кумаг хьушиву волонтертурая. Ва барчаллагьрай кIицI лаглай ур госпитальлайн щавурду дирсса аьралитурачIан занай бивкIмигу.
– На ччарча хIаписартурансса, ччарча укунмасса госпитальлай уссияв. Та талатавуртту гужну нанисса чIун дия, щавурду дирмигу нех дирхьуну най бия госпитальлайн. КIанттурду биял къахъанай коридордавугума бикIайва койкарду бивхьуну. КIицI къабувну битан къахьунссар чумартсса жула лакку душ Ххадижат ЦIаххаева. Ванил дуллалисса даврин багьа бищун къахьунссар. Цила къушливуми, уссур-ссу, гъан-маччами, дустал, цинявппа лагма лаган бувну, жула дукрарду дурну, лахха-ликканмур, аьркин дагьлагьимур, думур-дакъамур ларсун тай госпитальлайсса жула Дагъусттан оьрчIачIан занай бия ва инсан. Уттигу занайнма бур. ЗахIматсса чIумал ттучIанмагу бувкIссар цимилагу. Сант дирирну дунура, ттула чулухагу, циняв лакку оьрчIал чулухагу хъунмасса барчаллагь учин ччива. Лакку мазрал итххявхсса бия цуппагу. ДакI данмургу бусан кIула. Госпитальлайн багьсса захIматсса тагьарданувусса аьралитуран укунсса инсан аьркинну икIай, – тIий ур Оьма.
Хасъсса аьралий операциялий ккаккан дурсса чувшиврухлу, ванан дуллуну дур «За храбрость» медаль. Мукунна ванал дур СВО-лул гьурттучинал медаль.
«Доблесть гор» программалуву гьуртту шаврия вин ци хайр хьур? – тIисса жул суалданун жаваб дуллай, Оьмал бувсунни программалуву гьурттушинна даврил цанна гьарта-гьарзасса кIулшивуртту дуллушиву, цIусса кьяйдардай зун лавхьхьушиву, цала пишалул ххуллий зузисса инсантуращал, къуллугъчитуращал гъанну кIул хьушиву, иш багьний республикалул хъуниминнайн уккансса сант дагьшиву. Ва дипломрайн бувну, ванаща муниципалитетрал ягу госслужащийнал къуллугъ бугьан хъанай бур. Ванан мадара къуллугъругу ккаккан бувну бур. Амма Оьман цалсса Лаккуй, цала даврий, школалий зун ччай бур.
Ванал бур шанма оьрчI. Ца арснал къуртал бувну бур Дагъусттаннал педагогикалул университетрал физкультуралул ва БЖД-лул факультет. Душнил медициналул колледж. ЧIивима арс шамилчинмур классравун гьан тIий ур.
Хъуннасса вихшала дур «Доблесть гор» программалул хIадур бувсса кадрардал, дяъвилул сичча ккарксса каялувчитурал мяйжаннугу Дагъусттаннал даража гьаз баншиврий, ми тIайлашиврул ххуллий зуншиврий.
Андриана Аьбдуллаева