Ларгсса бигьалагай кьини Лаккуй, ЧIурттащиял шяраву хъуннасса уттарашинна дия Буттал кIанттул цIанийсса Хъунмасса дяъвилул цIарава зана къавхьуминнал, дяъвилул хъиривсса шиннардий дунияллия лавгсса фронтовиктурал ва захIматрал фронтрай зий бивкIминнал аьпа абад буллалисса гьайкал тIитIлатIисса. Вайннал цIарду чирчуну дия мармарчарил улттай. СВО-лий чувшиврий жанну дуллусса ЧIурттащиял арсурваврал суратру ва цIардугу дия. Мукунма шяраваллил цIа-кьини гьаз дурсса, хьхьичIунсса инсантурал суратругу, цIардугу. Гьаннайсса, щаллу-ккурккисса мемориалданул комплекс бия.


ЧIурттащиял шяраваллил чиваркIуннава 151 инсан увцуну ур дяъвилийн. 77 инсан дяъвилул цIарава зана къавхьуну ур, 74 — зана хьуну ур. Хасаева Ажал 4 арс аьра­йн увцуну ур, 3 зана къавхьуну ур. ЗахIматрал фронтрай ливтIуну бур 3 инсан: 2 адамина ва 1 хъамитайпа.

— Автор

 
Архсса шагьрурдая, цайми регионная  бувкIсса чIявусса хъамалгу бия. Дуклаки оьрчIру мюрщисса ттугъащал бувккун бия. Мюрщими оьрчIругу балгуну, чIюлуну. Унгу-унгунусса байрандалул хIахI гьаваллавува бия. ТIабиаьтгу, дуниялгу дуллалисса даврил агьамшиву бувчIуну кабакьин икьрал дурсса кунна, кьинигу дарусса дия. МемориалданучIан гъан хъанахъиний ялу-ялун лахъну баллай бия громкоговорительданувух фронтовиктурал цIарду ккалаккисса чIу. Ххувшаврил байран кьинирдай куннасса мукьавухсса пишругу, барча бавурттугу, магъмунсса симанну, хъямала багьавуртту, якьамасса лахIзарду. Мармарчарил улттая бавтIцириннах буруглагисса Вирттал.   

Изображение

«Укунсса мемориаллу тIитI­латIаву, Ххувшаву ларсъсса никирал хьхьичIсса жула арсшиврул буржгур, граждан позиция ккаккан баврил буржгур. Миннал хIурмат жучIава лахъну бушиву, ми жунма тачIавгу хъамакъабитантIишиву ккаккан буллалисса», – увкунни дайдихьу дуллалисса махъ лахълай, митинг дачин дурсса Дагъусттаннал Чичултрал союзрал хъунаманал хъиривчу Супиян Оьма­ровлул. Ванал бувсунни ва даврил сиптачигу, даву бакIуйн дуккан дурмургу бушиву лакрал миллатрал язисса душ, Мариян Илиясовал цIанийсса «Дараччилул» хъунмур, меценат Гульшан Хасаева.
Лакрал райондалул бакIчи Зураб Куччаевлул цала чулухагу, райондалул администрациялул чулухагу барчаллагь тIий, Гульшан Хасаевал уттинин лакрал тарихраву цIа личIанну дурсса давурттал ялун ва мемориалданул давугу мура ххуллийсса даву хъанахъишиву кIицI лавгуна.

Изображение

«Хасну вил хIурматранни вайксса чIявусса агьали хIакьину ЧIурттахьхьун бавтIссагу, ина дуллалисса даврил, вил чIарав бацIаншиврулли. Ина гьарцагу миллатрал, жула хьурдай чинсса душ бунутIий», – увкунни ванал.
Райондалул администрациялул чулухасса ХIурматрал грамотартту дуллунни мемориалданул давриву гьурттушинна дурцириннан: МахIаммадов Низаминан, Аьлиев Юсуплун, ХIажиев Сиражуттиннун, Кадырова Залмун. ЛичIинува барчаллагь увкунни Гульшан Хасаеващал «ЧIурттащиял абадлийсса цIу» луттирал соавторшиву дурсса Амаева Халисатлухь. КIицI лавгунни ванил Буттал кIанттул цIанийсса Хъунмасса дяъвилий гьуртту хьуминнал тарих батIлай биялсса захIматгу, бутIагу бивхьушиву.
Дагъусттаннал цIуллушиву дуруччаврил министр Аьлиоьмар АхIмадовлулгу Гульшан Хасаевал ЧIурттащиял лажингу, райондалул лажингу лайкьну ккаккан дуршиврий чIурчIав дунни.
«На барча тIий ура лакрал жяматрахь ва агьамсса байран. Ттул хъунмасса умуд бур ва Гульшан Хасаевал дурсса даврил хIурмат бувну, Ватан ххирану, лавгзаманнул кьадру кIулну дурмур дугу-дурурччуну, лайкьну дачин данссар жагьилсса никирал тIисса», – увкунни ванал.
Жяматийсса ишккакку, Лакку маз лахьхьин буллалисса центр тIивтIусса Ссапарбаг Аьбдуллаевлулгу, мемориал тIитIаврил мюнпатрацIун байрандалул цаймигу ххуйшивуртту душиву кIицI лавгунни.
«Аьрасатнал гьарицагу мурцIнийсса чIурттащи хIакьину Ватандалийн бувкIун бур. Бусравсса хъамал бур. Вагур лавгзаманнул ва уттисса никирал дахIаву хIура дуккан къаритансса даву, тарихрал кьадру кIулну къуццу тIун аьркиншиву жагьилминнангу цал уттигу бувчIинсса», – увкунни ванал.

Изображение

 
ДГМУ-лул профессор Сулайман Мамаевлугу кIицI лавгунни, цува дакI дарцIуну ушиву цIуну тIивтIусса мемориал жагьилтал ва оьрчIру Ватан ххирану тарбия буваврил ххуллийсса ца агьамсса даву хьунтIишиврий.
Минтрасрал отделданул хъунама, чичу, публицист Зиябуттин ХIажимирзаевлулгу чIурчIав дунни Вирттаврал тарих хъама битансса ихтияр жула дакъашиврий, миннал гьунардая, чувшиврия, кьянкьану бавцIуну бивкIшиврия буслан аьркиншиврий.
Муданма кунма кутIану, бюхханну ихтилат бунни СВО-лул Аьрасатнал цалчинма Виричунал, НурмахIаммад ХIажимахIаммадовлул ниттил Сапижат Мазаевал. Ванил кIицI лавгунни цIусса обелиск – му ппухълуннал аьпалул хIурмат бушивруцIун, дуклаки оьрчIахьсса чувшиврул, тарбиялул дарсну хьунтIишиву.

«Лахъа-хъунсса хаварду къабуслай, лагьмакну, хьхьичIун бурувгуну, Гульшан Хасаевал дунни кIира-кIира хъунисса давуртту: мемориалгу дунни, шяраваллил тарих яхьунсса лугу чивчунни, фронтовиктуран хас бувну. Ттун къакIулли Гульшан Хасаеваяр шяраваллил бучIантIимуний дакI цIуцIаву дусса цама инсан. Ванил шяраваллил агьалиналгу бусрав-барчаллагьрай кьамул данссар тIий бура ми давуртту, багьайсса кьимат бищунссар дурмунин», – увкунни ДГТУ-лул профессор, чичу Жанна Абуевал.
Философиялул элмурдал доктор, ДГИ-лул профессор Асият Буттаевалгу кIицI лавгунни мармарчарил улттайсса тамансса цIарду Гульшан Хасаевал ялун личин дуршиву. Мура даву лу чивчунугу дуршиву. Бувсунни ванил цинма иттав макь дучIанну асар хьушиву мероприятие дайдишиннин фронтовиктурал ва захIматрал фронтрай бивкIминнал цIарду микрофондалувух лахъну ккалай бушиву. Ва ххуйсса идеялухлугу барчаллагь увкунни Гульшан Хасаевахь.


Изображение 
– Шанна шинал хьхьичI Расул ХIамзатовлул 100 шинал юбилейрай буссияв на Барнауллай. ТтучIан гъан хьуну, къуллугъ кьабивтсса аьраличунал цIувххуна: «Вин АхIмад-Хан Султан кIуллив», – куну. На махIатталну жаваб дулав: «На Дагъусттаннаяссарахха, къакIулну икIайхрав», – куну. Яла: «Ина ЦIувкIрав бивссарав, Къиримнавусса мунал цIанийсса музейравун бивссарав?» – куну цIувххунни. «Къабивссара», – учав. Утти на ялув ацIанна ина биярав увкунни. Шинай шамийла оьвчай, мубараксса кIанттайн кунма, лавграв ЦIувкIрав ягу Къиримнавун куну. Мунал бувсуна, цала руртсса душманнал самолетру дустурал руртшиврий чичайсса бивкIшиву, гьамин АхIмад-Хан Султаннул укун цала руртнура, цайминнай чичлай, тамансса летчиктал мусил цIурттан лайкь хьушиву. Вана укунсса ляличIисса хасият дур лакрал, сахаватну цIурттигу, цIардугу цайминнайх дачIлачIисса.Ттун хаварвагу бакъассия Гульшан Рамазановна хъунмасса лу чичлай бушивриягу, вай давурттаха ва даражалий зий бушивриягу. Цуксса къумашиву рутлатисса даву духьурчагу, архIала пахрулулгу дакI дуцIин дуллалисса даву дур. Бюхттулсса тарих миллатрал бушиву ккаккан буллалисса», – увкунни А. Тахо-Годил цIанийсса педагогикалул НИИ-лул оьрус мазрал ва литературалул секторданул хъунмур элмийсса зузала, шаэр, таржумачи, литературовед Миясат Муслимовал. Дагъусттаннал Национал библиотекалул хъунаманал хъиривмур Сарат Жабраиловалгу циламур дакIгу пахрулул дуцIлай душиврийсса ихтилат бунни.
Хасну ва мероприятиялий гьуртту хьун Москавлия бувкIун бия «Дагъусттан» Культуралул центрданул Президиумрал член, Москавливсса «Дараччи» фондрал филиалданул хъунмур Басират Билалова. Ванил кIицI лавгунни Москавлия «Дараччилул» мукьва-ххюва душ цаймигу бувкIшиву, ххуйсса даврил чIарав цивппагу бушиву ккаккан буван.
Шяраваллил жяматрал чулуха барчаллагьрайсса ихтилат бунни активист Юсуп Аьлиевлул (ванал Новостройраймур ЧIурттахьгу аьралитурансса гьайкал дацIан дурну дур). Бугьараминнал цIанияту барчаллагьрайсса ихтилат бунни школалул директор Руслан Кадыровлул.

Изображение

Хъунама арс Асхад ХIажиев СВО-лий чувшиврий жан харж дурсса, лявма Исламлулгу щинавун бюкьлакьими ххассал буллай оьрмулуцIа хьусса, гьамин, уссурваврал-вирттаврал ниттил Саниятлул (ванил мархри ЧIурттащатуссар) бувсунни дазу дакъасса къумашиврул дургьусса цила дакI тирх учин дурсса даврихлу Гульшан Хасаевайн барчаллагьрай бушиву, мармарчарил улттайсса арсурваврал чIарав бацIан бучIавантIишиву.
Саниятлун ва ванил арсвавран хас бувсса балай увкунни Дагъусттаннал халкьуннал артистка Загьидат Муслимовал ва Дагъусттаннал лайкь хьусса артист, композитор, музыкант Арслан Шахмардановлул. Балайлул макьандалул авторгу Арслан Шахмардановри. Ва дуэтгу Гульшан Хасаевал сипталийнур дунияллийн дурксса, ванил Загьидат ва Арслан ххуйсса балай хьунтIишиврий мукIру байхту.
Концентрал программалуву гьуртту хьунни Лакрал театрданул артистъталгу. Дагъусттаннал халкьуннал балайчитурал Луиза Шахдиловал, Саният Рамазановал ва Халисат Батырбековал увкунни патриот темалул балайрду.
Ахирданий Гульшан Хасаевал кIицI лавгунни, цуппа ЦIуминалий хъунма хьунугу, мемориал Лаккуй дувансса пикри хьушиву.
«Дяъви къуртал хьуну чIя­русса шинну гьарчагу, мудангу иттала къабукьайва дяъвилул цIараща ххассал къавхьусса фронтовиктал-шяраваллил агьлу ва цIуницIа бакIраву гьанан бикIай цIаравува ливчIминнал кьадарду цукунсса хьурвав тIисса буруккинтту. Ттун ми аьралийтурал кьадардал хъирив лавну, кIул буван хьумур аьч бувну, кIулмур биял бувну, миннал хIурматран цукунсса давуртту ттущара дуван хьунавав тIисса пикрирду бувххуна. Утти кIирагу даву бартдигьин, бакIуйн дуккан дуван хьунни, мемориалгу дацIан дуварду, лугу дунияллийн бувккунни. Ттула биялалиймур бував тIисса рахIатшиву дакIнивунгу дагьунни», – увкунни Гульшаннул.
Барчаллагь увкунни ванил, уттисса жагьилсса никирангу, ялун бучIантIиминнангу мюнпатсса ва давриву чIири-хъунсса гьурттушинна дурминнахь, цищалва архIал майданнив бувккуну, мемориал дусса кIану лазилакьи буллай бивкIцириннахь.
Барчаллагьрал чагъарду буллунни ванил «Дараччи» фондрал цIания шяраваллил жяматрал оьрмулул иширттавух чялишну гьуртту хъанахъиминнан: Мудуева Фаридан, ХIусманов Султаннун, Халилова СалихIатлун, МахIаммадов ХIасанбуттан, МахIаммадов Сергейн, Шапиев Загирдун.
Вара кьини Гульшан Хасаевал ва Халисат Амаевал уртакьну чивчусса «ЧIурттащиял абадлийсса цIу» тIисса луттирал презентациягу хьунни. Ва луттирал презентациялий Супиян Оьма­ровлул кIицI лавгунни, автортурал презентация, шяраваллил тарихрал дайдихьу нанисса, ппухълу аьрайн лавгсса буттал аьрщарай дувансса хIукму бувавугу хIурматран лайкьсса бушиву. Бувсунни лу цуппагу дяъвилийсса шиннардил антологиялун хIисавну бушивруцIун, шяраваллил тарихгу гьар чулуха мяълумну ккаккан буллалисса кьиматрайсса лу бушиву. Автортурал Аьрасатнал Чичултрал союзравунгу, Журналистътурал союзравунгу кьамул бан лайкьсса даву дурну душиву.
Презентациялий цаймигу хьунни Гульшан Хасаевал дурсса даврингу, итабавкьусса луттирангу кьимат бишлашисса ихтилатру.
Мяйжаннугу, жунма жула лавгзаманнул тарих, вирттал дакIний буссаксса, бучIантIимур бикIанссар тIисса вихшала цIакь дуллалиссар. Гульшан Хасаевал дурсса давугу хIурмат бушиврул барашинна дуллалисса давур. Сайки ца зумату кунма, мукьа-ххюя инсаннал тикрал бунни, шяраваллил тарих аьч буллай, цIа-кьини гьаз дуллай ванил буллалисса бюхъу-хIарачатрал барачатгу буссар, Гульшан Хасаевал циламур цIагу цIакьну хьхьичIунминнал, язиминнал ххуттай тарихраву личIантIиссар куну. ДакIгу пахрулул дуцIлай дия, жула миллатрава укунсса душ буккаврия. Дуллайгу, дуван бюхълайгу битаннав ина!

ПатIимат Рамазанова