Балчантран заповедник бан багьлай бухьунссар

Махъсса ацIунниха лирчусса шиннардил хьхьичIра, жула янилун дагьлан диркIуна шяраваллал лагма-ялттусса лухччай, заллу-зал акъасса кунна, заназисса балчантрал илхъирду. Гайра шиннардий зунттавусса шяраваллаву диркIсса колхозругу, цал СПК тIисса идарарттайн кIура лаган дуруна.

Яла ттун кIулссаксса зунттавусса гай СПК-дахь диркIсса аьрщарах налукIру къадуллалаврийн бувну, гай аьрщивгу гайнначIату шяраваллал администрациялул канилу хьуссар. СПК-дугу ганининна Бабаюртуллал ва Бажиганнал дарардаву колхозирттахь диркIсса аьрщарайн куч хьуну ларгссар. На гайра шиннардий цIуххаву дурссия ца ттущала дусшиву дусса, шяраваллил колхозрал пишакарнахь: «Колхозру тIисса цIарду циван даххана дурссар?» – куну. Ганал бувсуна ттухь: «ЦIуну буккан бувсса «Гражданский кодексрай» «колхоз», – тIисса махъ бакъашиврийн бувну даххана дурссар», – куна. Утти ихтилат буванну балчантрая.

Совет заманнай колхозру, совхозру дусса чIумал, ми буржлув дурну дикIайва гьарца шинал хIукуматран дулун: дикI, нис, нагь, ппал, хъуруннаясса бакIлахъия. Ми дулайсса кIанттурдугу бикIайва. Мясокомбинатирттайн дикIун булайва ятту, гъаттара. Булайва балчантгу. Миннул дикI цурдагу хъанай диркIссар «консервант» хIисаврайсса дикIну, вайми дикIуяр аьнтсса дуну тIий. Тти жувагу цамур дунияллий яхъанай буру, дакъар колхозру, дакъар совхозру. Цала ичIува аьркинмур дуван ябуллай бивкIсса балчант личIину аьркин хъанай бакъар. Зунттаву дувайми давурттугу утти машинарттай, техникалий дуллай бур. Зунттаву яхъанахъисса инсантурал нажагь азаруннава цаннал, дарув-дармандалун кунма, биххарча бакъа, балчант дикIун биххайсса аьдатгу дакъар.

ХIасил, махъсса шиннардий, гъинттул хьуннав, кIинттул хьуннав, ччи-ччинийх ччамарду буллай, лухччив ккуччу дуллай итабавкьуну бур балчант. Миннуй дишайсса вари чинсса къадагъагу дакъар.
Ттунма бувчIлачIиссаксса, ва Дагъусттаннал Шяраваллил министерствалийн багьайсса масъала бухьунссар тIий ура. Ва ттул макьала дуккин «бахтти хьусса» щил-бунугу цаламур пикри бусанссар тIисса умудгу бур.

ХIажимурад ХIусайнов,
ш. Вихьул.