ЧIяйннал шяраватусса Кьубатаева Асият Рамазаннул душнил ттигъанну кIицI ларгунни оьрмулул 75 шинал юбилей.
Ккуллал райондалий ххишала бакъа бусравну оьрму бувтсса учительтурал Рамазаннул ва ПатIиматлул кулпатраву ххюва душнива хъунма-хъунмур лавгун бур вайннал шаттирдайх, педагогнал пиша язи бувгьуну. Туркманнаву 45 шинал манзилданий ялапар хъанай, дахIалай чинсса кIану бувгьуну бур ванил кIулшиву дулаврил ва жагьилсса ник тарбия даврил ххуллий. Лайкь хьуну бур Туркманнал паччахIлугърал ларайсса наградалун – «За любовь к Отечеству».
Цила оьрмулул кьисса буслай, Асият байбивхьунни шяраву хъиншиврул цIа ларгун диркIсса буттал ниттия Баниятлуя. Ппу шярава шяравун школардал директорну зун тIайла уклай, нинугу ганащал дарсру дихьлай, Асият ва ванил ссурвал тарбия бувну бур буттал ниттил.
«Лас ивкIуну, оьрмулул 22 шинаву шанма вилттили оьрчIащал лирчIун дур ттул буттал нину. Тай шиннардий чIявусса оьрчIру литIайсса бивкIун бур, ивкIуну ур ванил чIана-чIавама арсгу. Дояркану зий, цилалу хъунигу бувну, кIулшивуртту ласун увну ур кIиягу арс. Дяъви байбишайхту, шяравусса жагьилтал, арамтал аьрайн бувцуну, ацIийлчинмур классраву дуклакисса ттул ппу ва ванал гьалмахчу тIайла бувккун бур цамур шяравун дарсру дихьлан.
Гьарца кулпатрал цала хъунил парчлуя ва оьлия, яттия ласаймур тIайла дуккайсса диркIун дур дяъвилун кумагран. Хъуниминнал хъар ларсун, оьрчIругу зий бивкIун бур. Аьрая бачIи чиваркI зана къавхьуну, дяъвилул махъсса шиннардийгу оьрчIай хъуннасса гьиву дикIайва. Жул уссу акъая, кулпатраву хъунмур бухьувкун ятту канаки баву ттуй дия, мюрщими ссурваврай щин духхаву, ичIаллил кушу бикIайва. БацIансса чIун къадикIайва».
1969 шинал ЧIяйннал дянивмур даражалул школагу хьхьичIунсса ккаккиярттай къуртал бувну, Асият дуклан бувххун бур Дагъусттаннал паччахIлугърал университетрал математикалул факультетрайн. Ванищал архIал дуклай ивкIсса Шагьимардан Мудуев дакIнин бутлай ур Асият хъинну итххявхсса студентка бивкIшиву. «Яла-яла, хIакьсса зунттал душнин хасъсса лишан ци дия чирча – гьарцаннан дакIний ливчIсса, я бацIансса хIаллу бия», – тIий ур Шагьимардан.
ХьхьичIунсса ккаккиярттай университетгу къуртал бувну,1974 шинал, Ашхабадрайн, Туркманнал элмулул ишккаккултрал дянив хъинну бусравсса Кьубатаев Рамазан Оьмардул арснан щар хьуну бур Асият. Вайннал кIинналагу щала захIматрал ххуллу лавгун бур Ашхабадрай.
1997 шинайннин Асият зий бивкIун бур Ашхабад шагьрулул муххал ххуллул транспортрал техникумравугу, Туркманнал паччахIлугърал транспортрал ва связьрал институтравугу математикалул ва информатикалул дарсру дихьлай. Яла тIурча, лавайми дуккаврил идарарттаву дарсру так туркман мазрай дакъасса дихьлан ихтияр къадуллай, тичча гьан багьну бур. Рамазаннун тIурча, чIивинияцIа багьайкун туркман маз кIулссия тIар, тийх зузисса буттачIан, ниттиуссийчIан лаглай, тайннащал зий,
Муния махъ, математикалул ва информатикалул дарсругу дихьлай, классирттай каялувшиву дуллай бивкIун бур Ашхабад шагьрулул школардай, архIалва республикалул математикалул методобъединениялул кабинетрал каялувчинугу зий.
Ванил дарсру дирхьусса оьрчIал мудан олимпиадарттай хьхьичIунсса кIанттурду бугьайсса бивкIун бур, гьурттушинна дайсса диркIун дур конференциярттай. Зий бивкIун бур Асият Рамазановна элмийсса даврихагу, итабавкьуну бур студентътурансса пособияртту.
Укун чил кIанттай гъурбатрай бунугу, илданун бусравну оьрму бувтун бур Асиятлул цила ласнащал Рамазаннущал, Туркманнал кIулшиву дулаву хьхьичIуннай шаврил тарихраву яргсса цIарду ва ликъаххайсса аьш кьариртун.
Союз ппив хьусса чIумал чIявусса ватанлувтал Дагъусттаннайнмай, цала минардайн зана хъанахъийни, зу тийхва личIансса багьана ци хьуна куну, цIувххукун: «Шихунмай зана хьуна дахху-ласулуха зий бивкIми, канил пиша буми. Учительтал, преподавательтал тIурча тайнначIа биялну бакъая. Жун тиха къагьансса шартIругума дузал дуруна», – тIий бур Асият Рамазановна.
Рамазан ивкIун ур школалий дуккавривугу, спортравугу хъинну итххявхсса. ОьрчIнияцIа хияллай ивкIун ур аьралий летчик хьун.
Ейскаллал аьралий леххултрал училищалийн дуклан уххан цIуллу-сагъшивугу ххал дурну, циняв экзаменнугу дуллуну шавай учIаннин нину захIматну къашавай хьуну ляркъун дур. Укун, дуклан уххансса тIайлабацIу хьурчагу, пиша лахьхьин нясивну къалявкъун, ливчIун ур шяраву. Чарил даврил сант кIулсса, ка усттарсса ивкIун ур, бур ЧIяйннал шяраву ванал бувссар тIисса исвагьи хIужрардащалсса къатри. Лахъи къалавгун увцуну ур Аьралуннаву къуллугъ буллан, агьну ур Германнавун, кьюлтIсса ракетный аьралуннавун. Аьралий бурж лавхъун, зана шайхту, аьралий лаххиялувува лавгун ур Ашхабадрайн, айивхьуну ур къатри дуллай. Яла зун увххун ур навтлил ва газрал бургъурду буккултрал кумагчину.
1966 шинал дуклан увххун ур Туркманнал политехнический институтрал навтлил ва газрал факультетрайн. МарцI ххювардай институтгу къуртал бувну, тIайла увккун ур зун ЧУРБ-райн (Чарджаврайсса управление разведочного бурения), тикку каялувчину ваччиричу уну, найбунува квартирагу буллуну бур. Зий ивкIун ур навтлил ва газрал бургъурду ахттар буллалисса хъунама геологну, геологиялул ва мяъданну виттирикIаврил кафедралул хъунама лаборантну. АрхIала дуклан увххун ур Политехнический университетрал аспирантуралувун, навт ва газ бусса кIанттурду ляхълахъисса пишакарну. Му къуртал байхту, кьамул увну ур геологиялул ва мяъданну виттирикIаврил кафедралул чIивима элмийсса зулалану.
1980 шинал РАН-далул академик, бусалардавун агьсса геолог, элмурдал доктор, профессор Алексей Конторовичлул каялувшиндаралу геологиялул кандидатнал диссертациягу дурурччуну, айивхьуну ур дарсру дихьлай. Лахъи къалавгун ивтун ур навтлил ва газрал факультетрал деканнал хъиривчуну, манзил гьаннин – деканнугу. 2005 шинал архIала айивхьуну ур зий Губкиннул цIанийсса Аьрасатнал паччахIлугърал навтлил ва газрал университетрал Ашхабадрайсса филиалданул навтлил ва газрал факультетрай деканнал хъиривчуну. Губкиннул цIанийсса Аьрасатнал паччахIлугърал навтлил ва газрал университетрал гьану бивзун, 80 шинал юбилейрал хьунийн Рамазан Кьубатаевлун буллуну бур идаралул директор В. И. Дарищевлул цIаниясса Барчаллагьрал чагъар.
Ашхабадрай бувну, хъуни хьуну бур вайннал кIиягу арс – ХIажи ва Оьмар. Тийхра ларайсса кIулшивугу ларсун дур. ХIажи Дагъусттаннайн ивзун, кулпатращал Саидащал зий ур Ккуллал райондалул азарханалий. Ванал хъунама арс буттан цIа дирзсса Рамазан дуклай ур Ульяновскаллал граждан авиациялул институтрал филиалданун ккаллисса Краснокутскрайсса Летный училищалуву. Ва шиккун дуклан увххукун, цуксса ххари къавхьухьунссия ттатта Рамазан, бяливчIсса цала хиял арснал арснал дувзрайн буккан буллай. АхIмад дуклай ур Дагъусттаннал паччахIлугърал технический колледжрал информациялул технологиярттал ва программированиялул факультетрай. Душ ПатIимат – акушер-гинеколог. ЧIанма чIивимур Баният дуклай бур школалий.
Оьмар Туркманнал политехнический институтрал навтлил ва газрал факультетгу хьхьичIунну къуртал бувну, тамансса шиннардий зий ивкIун ур Шотландиянаву «Schlumberger» (Шлюмберже) тIисса дунияллул навтлил сервисрал компаниялий. ЦIанасса чIумал зий ур «ZerdaLab» тIисса искусственный интеллектрал кумаграйхчил навт буккаврил технологияртту зузи дуллалисса компаниялий хъунама операционный директорну. Компаниялул хъунмур офис бусса бур Великобританиянаву. Кулпат Эльмира зий бур Абердин шагьрулул Ломоносовлул цIанийсса оьруснал школалий математикалул дарсру дихьлай. ОьрчIру дуклай бур Бексберн Академиялуву. КIинничалт Амина ва Залина занай бур художествалул гимнастикалул дарсирдайн, дунияллул халкьуннал дянивсса бяст-ччаллай гьуртту хъанай, хьхьичIунсса ккаккияртту хьун дуллай. Арс Мурадгу дарсирдая махъ лагайсса ур дзюдолул ва джиу-джитсулул секциялийн. Гьуртту шайсса ур Англиянал ва Шотландиянал бяст-ччаллай.
Асият ва Рамазан Дагъусттаннайн бивзун бур 2019 шинал. Шийх Асият бивкIун бур дуклаки оьрчIру математикалул ОГЭ-лийн ва ЕГЭ-лин хIадур буллай.
2024 шинал Рамазан дунияллия батIул хьуну ур. Аьпа баннав цал лаккучунал цIа Туркманнал элмулул цIурттачIан гьаз дурсса чувнал. Асиятлухьхьунгу ттигу чIярусса шиннардий цIуллушиву дуллуннав, арснал оьрчIал-душваврал тIайлабацIурттал ххари буллай битаннав!
Зулайхат Тахакьаева
