Нураттин Юсупов
Интнил щюлли марч
– КьутIа тIисса цанна?
Циняв бур шанай.
– Интнил щюлли марч бур
Шанан къахъанай.
– ДякIинттул щюлли марч
Къабищайссархха?
– Чирахъ малахъара,
МакI духьунссарча.
– Барзунттайх къалавгун,
Чунна чIал чIумал?
– Оьвчиннин къабивкIун,
БучIайхха хъамал.
– ЦIаннай ча ляхълава
На вин хIачIансса?
– Мякь лихханссар, янийн
Дахьва я щурча.
– ЦIаннай ча ляхълава
На вин дукансса?
– Уччинссара, мурччал
Дахьва пиш чирча.
– ЦIаннай ча ляхълава
Бутансса шану?
– ЧантI къачиннав уча
Так вила нину.
Ниттил куна: – Цу ур,
ЧIу бурхха баллай?
– Интнил щюлли марч бур
Шанан къахъанай.
– ДякIинттул щюлли марч
Къабищайссархха?
– Чирахъ малахъара,
МакI духьунссарча.
* * *
Сто грамм – му цири?
Шаэрналли тIар кусса:
Сто грамм – му тилли,
Поллитралийн рирщусса.
Леххаврий поллитрагу
Къадачинссар цурдалу,
Хаснува иттав щунсса
Чани бакъасса хьхьуну.
Ххуй душнил кIанш – му цири?
Шаэрналли тIар кусса:
Ххуй душнил кIанш – му тилли,
ОьрчIал мурччайн рирщусса.
Леххаврий гай мурччивгу
Къадачинссар цирдалу,
Хаснува иттав щунсса
Чани бакъасса хьхьуну.
* * *
«Янналулли чув айсса,
Чалли виричу айсса».
Циваннивав кIичIирттан
Вирттаврал цIарду дирзсса?
Яннарив тIартIун ларгсса?
Чаярив ябу хьусса?
Циваннивав кIичIирттан
ЦIарду цIу дуллалисса?
Зунттащалсса ихтилат
– Циванну зу, зунттурдув,
Цаннил ца бурхIайн лавхъун,
Лахънияту мукссава
Архну ябитан ччисса?
– Къабаяйрив шагьрурдай
Жухасса бала-гьалай?
Жухсса ччаврил бусса бур
Шаний шану къабиллай.
Жугу учин ччай буру
Гай жула жагьилтурахь:
– Ччаврин къаччиссар махъру,
Ччиссар каруннил ках-шах.
– Циванну зу, зунттурдув,
Муксса дард дакIний дуна,
Ларххун тIутIал бузмагу,
Аьтрилул янхьа тIисса?
Зунттал куна: – Бакъару
Муксса чин ххуй бизан ччай…
Бургъилух къув-аьс куну,
Дарчуна гъарал лачIлай.
Гъалгъа матIра, гъалгъа тIу –
ЦичIав баллай бакъая.
Гъарая левххун, хъатIу
Тавханттувун бувххуна.
Лакрал Роберт Бернс
БитIянхъраву цуксса
Барчагу чIуен,
Къадуккайсса кунна
Зяйчарива щин,
Зунттал чувнал яру
Къахъавтуну бур,
ЦIарал ккулла щуну,
Щях ивщукунгу.
Амма хъавтуну бур,
Аьрая увкIун,
Лекьа-пIякьу хьуну
Лерхъсса шяраву,
«Тти вагу цури?..» – тIий,
Гьанайгу бивкIун,
Ччанну хъахъи найрал
ДачIу риртукун.
Къурув цуппалу ливчIсса ххюнчIа
Бугу-бувххуну гьаксса,
Тти бигьалаги куну,
Къатталу кьарчI-кьарчI бивкIсса
Мюрттайх лавхъуна мухIру.
Хъуру дур кIачIа хьуну,
ХIал лавсун, тIитIи даркьун.
КIуллуккутIайн ссунтI тIисса
ЦулкIлул яхI бакъашиву.
Хъуруния марххалттал
Гъилину кIучI данссия,
КIучI хьун кIану бакъасса
ХхюнкIлул цири бантIисса?
Аьрщарал къуркъилия
Ганил къантI диркIсса магърайн
Ххярцул чухълул ххал дия
Бургъилу чирахъ лахълай.
Гагу лерххуну гьанссар,
Дахьвасса хIахI буккарча.
Ссавний къарчигъай буссар,
Тинмай – магъ лахъи цулчIа.
Бакъар къурув къаввагу
Га пакьир лабикIансса.
Кумаг бувара куну,
ПпюнппюрутIвагу уча.
Учирчагу, баяйвав
Ганил чIу шяраваллин?
Бала-гьалайлий циняв
Дурцуну най бур жалин.
Буттал шяраву
Гуж-хушрай аьсавращал
Увкссияв на кьатIувай.
– ЦIуллурашав… – тIий буссар
КIичIирттува хIурматрай.
Буссар къари-къужригу
Гъан хьуннинма гьаз хъанай.
Бярч баннин чIуврал ххункIру
Буссар жуннийн лавсун най,
Ттул дакI даншиврул буссар
Сакъат хъанай цивппагу –
Цаягу акъахьунссар
Ттуяр сагъсса шяраву.
Чахуткалул увгьуну,
Ца ивкIун ур ивчIавай.
Гаманай рак бивкIун бур –
Вана утти цулун най.
ХIадурну бур заэвнан
Дурккун дулун цалла жан,
Вайннан сагъну бунува
Лайкьри марцI мусил гьайкал.
Ма куну, шанма оьрму
Ттунма булурчагума,
Бувмунил бачIивагу,
Биллагь, къахьунссар лахъан.
Миннатри, Зал, бякъакъин
Щарнил халкь ттун гьав дуклай,
Гьан арча Изрияил,
Гьан ува инттухунай.
Щийн учайссар тти леххаву?
– Дадай!.. – тIий, кIараллия
ЧIивитIул бакI гьаз дурна.
Ганал бакIрайх гацIана
ЧIаххувщарнил ках куна:
– КьаикIу, жан, вил дада
Кьуллалийн ларгуннича,
Дяркъусса щингу ларсун,
ЦIана зана хьунссарча.
ЧIивитIу аьтIий ия:
– Дада щинав ларгхьурча,
Циванни та варакъи
Хъарайх бувтун къалавсъсса?
– КьаикIу, жан, оьл ттизин,
Къатталун дурккуннича,
Гъили дан накIгу ларсун,
ВацIана дучIанссарча.
ЧIивитIу аьтIий ия:
– Га оьл ттизин ларгхьурча,
Туну, циванни оьрту
Та чIамуя къалавсъсса?
– КьаикIу, жан, вил дада
Маша бан ларгуннича,
ЛухIитIутIигу лавсун,
ЦIана зана хьунссарча.
ЧIивитIу аьтIий ия:
– ТIутIи ласун ларгхьурча,
Туну, циванни сумка
Та мюрая къалавсъсса?
«Дадай…» тIисса чIивитIун
КъабувчIлай бурхха цичIав,
Га пакьир паракьат ан
Щийн учайссар тти леххав?
Нарив га оьрчIал иттав
Ца мукьал кIунтI ххал къахьун,
ЦIанакул дулувияв
Ва дунияллий думур.
Ина цура?
– Ина цура?
– Хъудугьура,
Вин букансса
ЧчатI булайсса.
– Ина цура?
– Аьлимчура,
Аьч къавхьумур
Аьч бувайсса.
– Ина цура?
– Багъманчира,
Гьивч къашайний
Гьивч хьун байсса.
– Ина цура?
– Балайчира,
АьтIутIима
Хъяхъи айсса,
Хъяхъима
АьтIутIи айсса.
– Ина цура?
Цура ина?
Цан къачара:
«На инсанна».
Инсаннаща,
Ччан бикIарча,
Дан къашайсса
Цири дусса?
Лаккуй
Вай зунттурду ваксса
Бюхттул бувхьунссар
Вай буттахъал бувсса
Бюхттул гьунардал.
Вай ратIругу ваксса
Къума дурхьунссар
Ниттихъал ккурхIусса
Къума дардирдал.
Агар гьаз къахьурча
Вай зунттал мицIайн,
Агар къабуххарча
РатIал куртIнивун,
Буттахъал шадлугъ ва
Къумашивуртту,
КIул дуллай, жущара
КIул дан шайссарив?
Вай щаращив ваксса
ПартIи бувхьунссар
Вай душваврал марцIсса
Яруннил парлил.
Вай тIутIивгу ваксса
ОьрчIи дурхьунссар
Оьттул кIунтIа тIисса
Жагьилнал чурххал.
Агар ххув къачирча
Щаращул щинал,
Агар ссунтI къачирча
Хьхьем диртсса тIутIайн,
ХIакьсса ххуйшиврул кьанкь,
Чумартшиврул тIин
Асаргу шайссарив
Жула дакIурдин?!
Вай щархъурду зунттал
БакIай дурхьунссар
НенттабакI тIивтIусса
МарцIсса пикрирдал.
Къатригу куннийн кув
Ларну дурхьунссар
Чумартсса дусшиву
КIулсса каруннил.
Агар къауххарча
Зунттал шяравун,
Агар къауххарча
Зунттал къатлувун,
ДакIнил тIитIаву ва
ХIакьсса дусшиву,
КIул дуллай, жущара
КIул дан шайссарив?
Щюллисса къавтIи
Шагьрулул майданнив –
Щюллисса къавтIи.
Къатрал чIавахьулттай
Лама бур пар тIий.
Лечлай къананима,
Бюхъарча, лякъи!
Амма щихьчIав бакъар
Щинал варакъи.
ЦучIав акъар цIана
Га лещан бан ччай,
Аьжаивсса пиш бур
Цинявннал мурччай.
Цаннияр ца шадну
ЦIанакул гиккун
Жанавартгума бур
Магьрава бувкIун.
– Чулия чул буллай
Ва цими барзри? –
Аьсавгу дургьуну,
Дирзунни къари –
Ва ттула чурххава
Азар дуккан дан
Дачинна вацIана
Га къавтIилучIан.
Багьаннин, ттул чIаврай
Бассай марххала.
Къабассарчагу, дард
Дакъар мукссара.
Марххала кьатI буллай
Ттул дарвачрая,
Къаригу занай дур
КъавтIилул лагма.
КатIри лахлай дакъар,
Кару гъили дан:
Куннал кув карду бур
Дугьлай хIакьину.
Куннан кув чIа тIий бур
Ва ЦIусса шинал
ЦIуллушиву, талихI,
Тяхъасса оьрму.
Нагу дуснахь учав:
– Нану тти жуннийн,
Жул шаппагу буссар
Щюллисса къавтIи.
Чани хьуннин жува
БитантIиссару
Та къавтIилул лагма
Балай тIий, къавтIий.
* * *
Нажагь инсан ивчIарча,
(Дяъвилул чIумалгума!)
Шярава гьаз шайссия
Щархъайн баяйсса зума.
ЦIана, инсан ивкIукун,
Гьав дукканссаннах луглай,
ХIайван бихлай, цIу дихьлай,
Бушкъапру, къусри шюшлай,
БивкIулул заллухъруннан,
Жаназалух щябивкIун,
Зума чинсса чIун къашай.
Депутатътал ва симичкка
Выбордал гьалак гьантрай
Къужа ия шадну най:
– Тти, къарий, дачу шардай
Вила симичккалущал:
Халкьуннайх гьарзад дачIлай,
Занай бур депутатътал.
Булай дарваг ппиринжрал…
СсахIван, писукI, иникIма…
Ппеллу хъатан бан ччинан,
Дулай аьракьигума.
Чяр-чяр тIий дачин дунни
Къатравун гъилисса щин.
Ца гьим дарча, лечинссар
Чурттурдугума башин.
Укун зурча вай вирттал,
Ява бачIи пенсия
Лавгун га сберкассрай
Бишингума хьунссия.
Депутатътал бувчIуну
Ца барз хьуну къавхьуну,
БакIгу гьаз дан къахъанай,
Къужа ия шавай най:
– Вила симичкка бахлан,
Дукку, къарий, кьатIуннай:
Гьаз бувну бур кIилийну
Ттигу багьри ттучаннай.
Зун-занан бакъар бюхълай,
Акъар жуласса бансса.
Агь, барчаман, симичккай –
Жул балай, жул вихшалай,
Ва кьянатсса заманнай
Щукру зувагу бусса,
Зугу къабивкIссания,
Жу ци дуллантIиссия:
БачIи зуруйссавагу,
Биллагь, къабиянссия
Пенсия.
Къужа ур дахлай медаль
Шагьрулул шанбачIулий
Ца пакьир ур щяивкIун,
Пинжакрай дур дяъвилий
Дуллусса медаль ларчIун.
Цавай тихунмай бургай,
Ганайн якъащуншиврул,
Цавайгу чIарах лагай,
Ххал къавхьу мишан дурну.
ТIаннул ччаннай бивхьусса
Къужлул тIавтIсса кьяпувун
Ахттайннин бивчуну бур
Дахьва шанма къарапул.
Ца булача дукралух,
Ца булача янналух,
Шамилчинмур къарапул
Кьабитича аьпалун.
Тинмай тIурча чан къашай
Гьа-гьа-гьа ва гьи-гьи-гьи…
Тикку бур тIутIив дахлай
Ца ссихьу, ца ссурухIи.
Ссурмав яруннил кIанш дай,
ЯтIул мурччал пиш учай,
КIиссаксса мусил ссинжир
ТIуркIутIи дай хъазамрай.
Ка дурну, жагьилтурал
Къаласурча сдачи,
Гай канихьсса тIутIаяр
ТIутIайх бичай ссихIирчи.
Ча дикIанссар къужлучIа
Даххансса, я диххансса:
Дяъвилий чIун дакъая
Хъус-кьинилуха зунсса.
Дяъвилия увкIукун,
Къаралчину ивтун ур,
Янин чани чан хьукун,
Шавай насу куну бур.
