Лакрал ХъункIултIутIи Къабардиннал аьрщарай

Мартрал 8-мур кьини – Хъаннил байран… ТIутIал байран… Ва кьини цинявппагу хъами бахьлаган бай тIутIавун. Гьарицагу хъамитайпа лащай авурсса , кьанкь тIааьнсса тIутIуха. Чил миллатрал дянив, Къабардин-Балкьарнал хъуншагьрулий Нальчикрай яхъанахъисса лаккудушнин цинна цIагу ХъункIултIутIи дур. ЦIаниха лавхьхьусса, цIанин лайкьсса цуппагу бур, ччарча тIааьнсса чIалачIиндарайну, ччарччагу узданшиврийну. Бувну бур ва цуппагу Лакку билаятрал бизантту тIутIал кIутIу тIисса август зурул 14-нний 1954-ку шинал Хъуннащиял шяраву.

– ХъункIултIутIий, ятIул тIутIий, тIутIал дянив ххярхсса кьанкь ххуй банавшай, – тIун дикIайссия нину ттухь,– байбивхьунни цила ихтилат ХъункIултIутIил.
Бусласимунийн бувну, ва цуппагу бутталгу, ниттилгу агьулданун мурадиран бувсса душ бивкIун бур. Ва бувсса чIумал бавал: «Я, Аллагь, ина хъунмасса талихIрал заллу хьуннав, магьравусса хIурулъэн кунмасса, лажиндараву нур дусса, чурххал бювхъусса хьуннав, – куну, дуаьгу дурну, лажин кIялану личIаннав куну, кIяла аьрщигу лажиндаравух дурккун, кIанттуву бавхIуссия тIар, – тIий бур ХъункIултIутIи.
Бавал зукьлу бавцIуну, хIакьинусса кьинигу Нальчикрай, ккашин чассаг канай, мякьлин зам-зам хIачIлай, къутай къарчигъай кунма ялапар хъанай бур ХъункIултIутIи. ­Ванил оьрмулун 72 шин дур, амма я чIалачIиндарах, я гьарица ичIаллил ва жяматрал иширттавусса чялишшиврух бурувгун, ванин миксса шинну щилчIав къадулунтIиссар.
– Чил миллатрал дянив, гъурбатрая кIилчинмур ватан хьуну, муксса ххуйсса, яргсса ­оьрму бутан кьисмат хьунни ттун. 16 шинаву КкуцIанихату ­бувккуну Нальчикрайн бияннин, хIакьинусса кьининин, на бивтсса ххуллу-ххуттая бусларча, дайлитIу дакъа буслан хьунссар. Заннан ххирасса бухьунссара, ххуйсса ласкъаттагу, аякьа ­дусса оьрмулул дусгу, ххаллилсса ­наслугу нясив бунни. Умуд буссар ванияр тихунмайсса оьрмугу хъиннува ххуйну бутансса каши Аллагьнал дулунссар тIисса, – буслай бур ХъункIултIутIи.
АьбдурахIманнул ва ХъункIул­тIутIил дянив хьусса ххювагу душгу вайннал лажин кIяла дансса, мяърипатрал бувччусса, итххявхсса, цивппа бусса кIанай сий дусса душру бур. Вайнная бивзсса наслугу (11 оьрчI-душ) нитти-буттан ва бава-ттаттан лайкьсса бур. ­Ихтиярду ­дуруччай органнаву, медициналул ххуллий хьхьичIунсса пишакартал бур. Итххявхсса бур ­спортравугу.
– Нитти-буттал лавай бавцIусса, аякьа дусса ­душру хьунни жул, талихI бусса бивкIун буру. Гьарицагу ниттин чIа учивияв укунсса лякьлул оьрчIру.ТачIав арс акъассар куну, ­пашман къавхьуссару, арсурваврал кIану бугьансса хъинсса куявталгу буссар , – тIий бур ХъункIултIутIи.
Вайннал кулпатрая бувсун бур «Дагъусттаннал цIанихсса инсантал» тIисса луттирай, чивчуну бур «Проспект Северный Кавказ» тIисса журналданий. Ва журналданул мужаллатрай кIийла бувккун бур ­вайннал душ Дилпиназ.
ХъункIултIутIи ва ванил лас инсантуран цащава шайсса хъинбала-хъиншивуртту дуллалисса бур. Та оьвчирчагу, ХъункIултIутIил ихтилат байбишайссар зукьлурдая ва дуаьрдая. Бувну бур вайннал хIажгу.
– Ниттил зукьлу бавцIуну, Макка-Мадиналий, идавстал занай бивкIсса аьрщарай ша бизан, шамийла караматсса чарийн ка щун кьисмат бунни Заннал, – тIий, буслай бур ХъункIултIутIи.
Ласнал АьбдурахIманнул, 5-гу душнил ва 11-гу душнил оьрчIал цIанияту ХъункIултIутIи барча дуллай бур Дагъусттаннал цинявппагу хъаннихь 8-мур мартрал байран, мукунма цинявппагу дагъусттанлувтурахь, хаснува лакрахь, хаснува буттал шяраваллил жяматрахь-хъуннащияхь Зумаритавал байран. Цинявннал зумардугу, дурсса дуаьрдугу кьамул даннав. ЯлунчIилгу дугьлансса цIуллушиву дулуннав. Цинявннал ужагъирттаву ххаришивуртту чIяру даннав. ПаччахIлугъирттал дянивун нахIушиву дагьну, дуниял паракьат хьуннав тIий, дуаьлий бур.
Ина тIимур Залгу тIий лякъиннав, хIурмат бусса ХъункIултIутIий!

Андриана Аьбдуллаева