«Ва батальондалул легенда ия…»

МахIачкъала шагьрулул Караман микрорайондалий февральданул 17-нний хьунни виричунал аьпа абад буллалисса мажлис. Ва кьини аьпалул ула тIиртIунни хасъсса аьралий операциялий Ватандалул мурадру буруччаврил ххуллий чувшиврий жан дуллусса, Хъусращиял шяравасса Славиклул ва Миражатлул арс Аьбдулхаликь ХIажиевлун.

Мармарчарил ула лархъунни Аьбдулхаликь ялапар хъанай ивкIсса ва ванал цIа дирзсса кIичIиравусса къатрал чIирайн.
Шикку гьуртту хьунни Ма­хIачкъала шагьрулул администрациялул бакIчинал хъиривмур Эмилия Раджабова, Культуралул управлениялул хъунама Фарид Абалаев, Социал политикалул управлениялул хъунмур Зайнаб Аьлимирзаева, СВО-лул Аьрасатнал цалчинма Виричу НурмахIаммад ХIажимахIаммадовлул нину Сапижат Мазаева, виричунал гъан-маччами, шяраваллил жямат, «Движение первых» суккушиннарал вакилтал ва республикалул журналистътал.
Мармарчарил улттуя пардав дукьансса ихтияр дуллуна Аьбдулхаликьлул ниттихьхьун, Миражатлухьхьун ва Эмилия Раджабовахьхьун. Мероприятиялий гьуртту хьун бувкIминнал аьпалул улттуцI тIутIивгу дирхьуну, минутIрайсса пахъ багьаву дурна.
ДакIнин бутан, Дагъусттаннал бакIчи Сергей Меликовлул сипталийн бувну, республикалул шагьрурдай ва районнай най дуссар СВО-лий аьралий бурж бартбигьлай жанну дуллусса аьралийтурал аьпа абад буллалисса давуртту.

Мажлис тIитIлай, ихтилат бувна Эмилия Раджабовал:
– БувчIлай бур цIанасса чIумал цуксса захIматсса кьинирду лахъан багьлай буссарив СВО-лий гьуртту хъанахъисса жула жагьилтуран ва миннал махъсса нитти-буттан, кулпатирттан. Виричунал ххуллийсса бур Аьбдулхаликьлул бувтсса кутIасса ва яргсса оьрму. Ватандалийн кьини дурксса чIумал, ванал ккаккан дунни цала къириятгу, чувшивугу. ХIайп, хасъсса аьралий операция уттигу къуртал хьун бувар, жула жагьилтуран Ватандалул мурадру буручлай жанну дулун багьлай бур. Нитти-буттахьхьун ссавур дуллуннав. Жула паракьатшиврул цIаний жан дуллусса къучагъ тачIав хъама къаитантIиссар, – увкуна ванил.
Сапижат Мазаевал барчаллагь увкуна пахрулунсса къучагъ тарбия увсса нитти-буттахь:
– ХIакьину жува абад уллай буру Ватандалул ххуллий ­къучагъшиврий жан дуллусса лайкьсса наслулул арс Аьбдулхаликь ХIажиев. ДуркIун дур, миллат личIи бакъа, жула цашиву, къирият ва уздансса хасиятру ккаккан дан аьркинсса чIун. Махъ бакъа, Аьбдулхаликьлул ккаккан бунни цува хIакьсса патриот ва лакрал миллатрал ва щала Дагъусттаннал цIа лайкьну дурурччусса къучагъ ушиву. Ва буниялагу гьунар бусса, итххявхсса, яхI-къирият лавайсса жагьил ушиву чIалай бур жагьилсса оьрмулий ванал лайкь дурсса наградарттайну. Аьбдулхаликьлул ва, ва ­кунмасса вирттаврал билаятрал тархъаншиву ва цашиву дуручлай жанну кьурван дурссар. Жува буржлувссару цIанасса никиран вай эбратну бихьлан, ва вайннал къучагъшивурттая буслан, – увкуна ванил.
Аьпалул мажлисрай гьуртту хьуминнал кIицI лавгуна ­Аьбдулхаликь гьарица чулуха эбратрансса, гьалмахтурал дянив хIурмат-кьиматрайсса, уздансса хасият дусса жагьил ивкIшиву.
Аьбдулхаликь увну ур 1994 шинал мартрал 8-нний Краснодардал крайрайсса Кущевский райондалийсса Объездная Балка тIисса хуторданий Хъусращиял шяравасса Славиклул ва Миражатлул кулпатраву. Дуклай ивкIун ур ­Раздольное тIисса шяравусса 23-мур ­школалий. Шикку бувккуну бур ванал 10 класс. 11-мур классраву дуклай ивкIун ур Хъусращиял школалий. 2018 шинал аьралий бурж бартбивгьуну бур Новочеркасскалийсса 3033-мур частьраву. 2022 шинал мобилизация баян байхту, цалчинминнавух лавгун ур хасъсса аьралий операциялий гьуртту хьун. 2023 шинал Аьбдулхаликь ивтун ур разведывательный отрядрал разведчик-пулеметчикну. 2024 шинал майрал 1-нний гьарица чулухунай итххявхсса, нигь-ццах дакъасса, тIайласса хIукму бан ва му бартбигьин кIулсса аьраличу ивтун ур отрядрал хъунама разведчик-саперну. Ноябрьданул 11-нний ефрейтор ХIажиевлун чIивима сержантнал чингу ­дуллуну, ивтун ур 76-мур гвардиялул десантно-штурмовой дивизиялул ­разведывательный батальондалул командирну. Хасъсса аьралий операциялий ванал «Хан» тIисса позывной диркIун дур .
Талатавурттаву ккаккан ­дурсса чувшиврухлу лайкь хьуну ур «Участнику специальной военной операции», «Суворова», «За отвагу» тIисса медальлан. Аьпалул хьуну махъ ванан дуллуну дур Къучагъшиврул орден ва «За заслуги перед Отечеством» 4-мур даражалул медаль.
Аьбдулхаликь муксса къирият дусса, пахру-ххара бакъасса ­аьралийчу ухьунссия, цала пишакаршиврул даража ккаккан буллалисса лишанну хъанахъисса краповый берет лайкь бувшивувагу ­бувсун бакъар нитти-буттахь.

ХIайп, чувшиву ялтту дурксса арснацIа хьунни ванал нину-ппу ва цинявппагу мачча-гъанми.
Аьбдулхаликьлул жагьилсса оьр­мулий эбратну ва яргну бивтсса аьралий ххуллия бусласисса ихтилат бувна ванал ниттил Миражатлул:
– Аьбдулхаликь жул кулпатраву хъуна-хъунама арс ия. ЧIивину унува хъуначунал кунма къуццу буллалисса, гьарица иширттаву шавхьсса, нитти-буттай цIими бусса оьрчI икIайва. Аьралуннаву къуллугъ буллалинийгу, вузраву дуклакинийгу мудан хьхьичIунну икIайва. Хасъсса аьралий операциялий гьуртту хьунсса повестка дуркIсса чIумал, ттуя кьюлтI бувну, буттахь бувсун бия. Цалчинсса гьантрайва ккаккан бувну бия цала бюхъу-гьунар. Ванал дустал чичлан бикIайва: «Жуща зурдардил мутталий лахьхьин къабюхъайсса ярагъуннил ва аьралий техникалул кьюлтIшивуртту Аьбдулхаликьлул кIира нюжмардул мутталий лархьхьуна. Аьралий бигар бартбигьин тIайла бувксса чIумалгу, ва цала сисаврил, кьянкьа-кьурчIишиврул, тIайлану хIукму бан ва му биттур бан кIулшиврул, командованиялул итталун агьуна. Ванал къучагъсса хасият хIисав хьуну, Аьбдулхаликьлуйн тапшур байва яла захIматми бигарду», – тIий буслай дур аьралийчунал нину.
Ахирданий Миражатлул барчаллагь увкуна арснал аьпа буруччаврил ххуллийсса даврил сиптачиталну бувксса Дагъусттаннал бакIчи Сергей Меликовлухь, МахIачкъала шагьрулул мэр Жамбулат Салавовлухь ва аьпалул мажлисрай гьур­тту хьун бувкIсса ва цинявппагу цала кьини хъун дан бувкIсса ­инсантурахь.
Миражатлуйн Аьбдулхаликьлул аьралий гьалмахчу Томаслул чивчусса чагъар.

«Аьбдулхаликь ттун хъунама уссунугу, вихшала дишинсса дуснугу хьуссар. Ттула оьрмулуву укун уздансса, дакI тIайласса дус хьунаакьаву хъунмасса тIайлабацIу хьушиврун ккалли буллай ура. Амма, хIайп ттул ххаллилсса дус нязаннив жуятува личIи хьунни. На ванайн Аьбдулхан учайссия.
Аьбдуллущал на цалчин хьунаавкьуссара Омск шагьрулий, мобилизация баян бувсса ппурттуву. Ва ия хIилла-хIичча дакъасса, тIайлашиву ххирасса инсан. Жул уссурвалшиврийсса дахIаву дайдирхьуна Луганскалий Аьбдуллущал хушрай цалчин разведкалийн лавгсса чIумал. Тикку жу бивкIру ца роталуву, ца взводраву. Аьбдул нигь-ццах дакъа душмантурайн гьужум буллай ачайва. Аьдат бакъасса жун захIматну бикIайва. Ванал тIурча, яла захIматми бигарду цала бакIрайн ласайва.
КIилчинмур заданиялий ттуйн кIусса щаву дируна. Му чIумалгу на ттула гьалмахчунал ххассал увнав. Аьбдуллущалсса цалчинсса хьунаакьаврийва бувчIуна, ванал нава тачIав къааххантIишиву, ялунгума гьалмахчунахлу жан дулун хIадурсса ушиву.

Тамансса хIаллай жу цачIу аьралий талатавурттаву гьуртту хъанай, душмантурайн гьужум буллай, аьралий бигарду биттур буллай бивкIру. Аьбдул ия нигь-ццах цирив къакIулсса, щилчIав хьхьичI ник къарищайсса аьралийчу. Аьралий бигарду тапшур бувсса чIумал, жун кIулссия Аьбдуллул цала бакIрайн ласунтIишиву. Ва ия щала роталул машасса аьралийчу. Ванал бакIрайн лавсъсса бигар, багьайсса куццуй биттур къабувну, зана къашайва. ЩищачIав учин къабюхъаймур тIайланма командованиялухь учинсса сисаву дусса оьрчI икIайва.

Аьбдулхан жул батальондалул легенда ия. Къааьйкьинссара Аьрасатнал аьралийтурал легенда ия учирчангу. Хасъсса аьралий операциялий гьуртту хъанахъисса хIаллай ттун укун къучагъсса аьралийчу къахьунаавкьуссар. Хъун хIал къавхьуну Аьбдул ивтуна леххай аппаратирттал хъунама операторну. ЧIал къавхьуну роталул отделениялул командирну, батальондалул хъунама пишакарну. Аьбдул, хьхьичI ххуттай нанисса талатавурттая тачIав ят къауцайва. Нажагьлий кумаг аьркин багьарчан, левчуна учIайва. Сант кIулсса, анавар къауккайсса унутIий душманнайн гьужум бангу, хъунмурчIин ванайн вихшала дайва.
Дяъвилул пишкаш увна ттун чувшиву ялтту дурксса уссу. Пахру бан лайкьсса, ххаллилсса арснацIа хьунни нину-ппу. Нажагьсса ухьунссар ванал кIану бугьансса аьралийчу. БивкIулул хьхьичIгу ванал чумаршиву ккаккан дурссар аьралий гьалмахтал ххассал буллай, цала жан харж дурссар.
Укунсса къучагътурая буслай, вай эбратран бихьлай тарбия буллан буржлувссару жула оьрчIру.
Жул батальондалуву буссар ляличIисса къучагъшивуртту ккаккан дурсса аьралийтурал цIарду чирчусса музей. ХIакьину ва ­музейраву мусил хIарпирдай чирчуну дуссар ттул ххаллилсса дус ­Аьбдулханнал цIа.

Имара Саидова