Мусил каругу, дакIнил гьавасгу

Лакрал хъаннил усттаршиврия, дан-дитан кIулшиврия, кару мусил душиврия мудангу цIа диркIссар. Мяйжаннугу, дакъар жула душвавран дан къакIулсса цичIав. Ттун бусан ччива, канил кушулул бакъассагу, гьарица чулухагу гьунар бусса Дагъусттаннал А.Тахо-Годил цIанийсса Миллатрал музейраву чIярусса шиннардий художник-реставраторну ва элмийсса пишакарну зузисса Бархъаллал шяравасса Милана МахIмудовая.

Миланал мусил каруннал дукъадайссарагу дакъассар. Ванил дишайссар суратру, щащайссар авурсса чантайртту, ххуржинтту, сумкарду, жуларду. Ванил давурттайсса жура-журасса накьичру дуссар ляличIинура ябацIансса, цайминнуха къалархьхьусса. Цумурцагу выставкалий ванил давурттал хIайран къаувсса тамашачи къаикIай. Европанал аьнтIикIал чIалачIин дусса Милана цуппагу, ванил давурттугу га цIана итталун дагьлан дикIай чув-бухьурчагу. Цуппагу Бархъаллал янналуву хъиннува авурну чIалай бикIай. Къабигьасса сянат цамургу дуссар Миланал. Ванил бакьин байссар, цIу буккан байссар бартбисуртту. ХIакьину ва даву дан кIулсса инсантал чIявусса бакъар.
– Бартбисуртту бакьин бан, мяйжаннугу, къабигьассар, гьарнаща къашайссар. Ца-ца чIумал чIирисса даву дан хъуннасса чIун харж дан багьайссар. Ца-ца бартбисулуха зий барзру лагай. Мюрш бивкIун дан аьркинсса даву дур. Ва даву дуллалиний личIлулну бикIан аьркинссар накьич къадяйкьиншиврул. Хаснува хьхьичIвасса бартбисуртту бакьин буллалиний. Тамаша буллан бикIара вайннуйсса накьичирттай. Хъиннува захIматсса бикIай бакьин бан бархъаллал технологиялий щавшсса бартбисуртту, – буслай бур Милана. Бакьин баврицIун, ванин музейрал бартбисурттаха аякьа дуллангу, чIун-чIумуй ми гьавалийн буккан буллангу багьай. Хъунисса бартбисуртту, сумакьру сукку-кьютIу бангу бигьа бакъар.

Оьрмулул чIярусса шинну дакъанугу, авадансса, яргсса бур ванил оьрмулул ва захIматрал ххуллу.
Бувну бур Милана УзбакIнаву, Бухардал райондалийсса Навои тIисса шагьрулий, Сиражуттиннул ва ХIабибатлул кулпатраву. Цаппара шиннардий вай бивкIун бур Газли тIисса шагьрулий. Яла кулпат бивзун бур Ташкентлив. Му чIумал Милана ххюва класс бувккусса душ бивкIун бур. Ва оьрмулуву занай бивкIун бур сурат дишаврил ва художествалул гимнастикалул кружокирттайн. Ванил хиял бивкIун бур цила оьрму спортрацIун бахIин, циркраву зун. Мунияту гъирарай занай бивкIун бур Ташкентливсса циркрал школалийнгу. Амма Ташкентлив аьрщи сукку хьуну, вайннан Дагъусттаннайн бучIан багьну бур, Миланал хияллугу, шийх шартIру дакъашиврийн бувну, барткъалавгун ливчIун бур. Бархъарав школагу къуртал бувну, ци чулийгу цила оьрму магъирлугърацIун бахIин ччай, ва бувххун бур М.А.Джемаллул цIанийсса художествалул училищалувун, бартбисуртту щащаврил ва янналий накьич дишаврил факультетрайн.

– Шикку лавхьхьумур хIакьинусса кьинигу бучIи ляхълай бур ттун пишалул ххуллий. Барчаллагьрай бикIара ххуйсса кIулшивуртту дуллусса живописьрал ва сурат дишаврил преподаватель Татьяна Боголюбовайн ва щащан лахьхьин бувсса Лариса Сафарбековнайн, – тIий бур Милана. Училищалуву дуклакисса чIумал Миланал щавшсса авурсса чаклил бартбисулул циняв махIаттал бувну бур. Ванил даврин лавайсса кьимат бивщуну бур. Амма цинма му чIумал бартбисурттаха зунсса пикривагу къабивкIун бур
– Щащаврил даву мукссара ттул дакIнил ларсъсса дакъая, дакIний-мазрайвагу бакъассия нава бартбисурттаха ­зунссара, вайннул ттула оьрмулуву агьамсса кIану бугьанссар тIисса зат, – тIий бур Милана. Училище къуртал бувну махъ ва зун бивкIун бур Республикалул Миллатрал музейраву художник- реставраторну. ЦIана ва бур бартбисурттал реставратор ва музейрал элмийсса зузала. Шикку зун бикIайхту, хъиннува багьну бур ванин творчествалухсса, искусствалухсса, хаснува Дагъусттаннал искусствалухсса гъира. Миланал чIяруми давурттугу «Этностиль» техникалий дурсса дур. Ми дуккан къадурсса выставка дакъахьунссар. ЧIивинияцIава гьуртту хьуну бур ва личIи-личIисса выставкарттай. Нагу тIайлабавцIуссара ванищал 2010-ку шинал Москавлив хьусса «Бархъаллал кьинирду Москавлив» тIисса выставкалий. Та чIумалъяв жу кIул хьуссагу. Выставкалийн бувкIсса циняв ванил давурттай тамаша буллай,ванил экспозициялучIа аглан хъанай бия. Тамаша къабансса царагу экспонат дакъая ванил столданий.
Милана гьуртту хьуну бур республикалул, Аьрасатнал ва дунияллул халкьуннал дянивсса чIярусса выставкарттай. Ца-кIира шинал хьхьичI Москавлив ВДНХ-лий хьусса Аьрасатнал выставка-форумрайн ва гьан бувну бия Дагъусттаннал Туризмалул министерствалул чулуха, тамашачитурахь Дагъусттаннал стендрая буслан. Канил кушулул гьунардацIун усттарну бусангу кIулли Миланан.

– Дагъусттаннал стенд дия яла ябацIанмур, аваданмур. На жула бархъаллал янналуву буссияв.Ттул яннагу цинявннан ххуй дизлай дия, Дагъусттанная кIул хьун ччиссагу чансса бакъая, – тIий бур Милана. ДакIнин бутан, «Крокус Ситилуву» баласса иш хьун хьхьичIсса гьантрай, Милана бивкIссар тикку туристътурал форумрай. Форум къуртал хьуну, хъирив кьини хьуссия та оьсса бала.
2022-ку шинал Милана гьуртту хьуну бур «ОРЕN DAGESTAN» форумрай. Цимивагу шагьрулийн ва районнайн бивну бур ва мастер-классру ккаккан буллай. Ванил давуртту ччя-ччяни ккаккиялун дишай музейрдал экспозициярттаву.
КIицI лаган, ххишаласса кIулшивуртту ласаву мурадрай, 2006-ку шинал Милана бувххун бур Москавуллал предпринимательствалул ва праволул институтравун. Мугу лавайсса даражалий къуртал бувну, лавсун бур экономистнал диплом.
Магьирлугърал ххуллий халкьуннал сянатру ядавриву бивхьусса захIматрахлу ва лайкь хьуну бур личIи-личIисса наградарттан.
Миннувух дур Дагъусттаннал ХIукуматрал чулухасса ХIурматрал грамота ва медаль (2025 ш.), мукунма Дагъусттаннал Культуралул министерствалул чулухасса ва Дагъусттаннал халкьуннал янналул конкурсрай цалчинсса кIану бувгьусса дипломру. Бур личIи-личIисса выставкарттаяссагу Барчаллагьрал чагъарду ва ХIурматрал грамотартту.
2018-ку шиная шихунмай Милана зий бур туризмалул сфералувугу. Цикссагу туристуран Дагъусттаннал караматшивуртту ккаккан дурну, Дагъусттаннах эшкьи хьун бувну, тIайла бувккун бур. Дагъустаннал шагьрурдайн ва районнайн бакъассагу, туристътуращал ва бивну бур Домбайрайнгу, Гуржиянавун ва Турциянавунгу.
– Гамсутль, Сулакьуллал каньон, Самурдал вацIа, Хучни, Хъунзахъи, Дарбант, Гъуниб, СалтIиял жюружани, ттула буттал шяравалу Бархъал…На туристътал букъавцусса кIану бакъахьунссар Дагъусттаннай.. Цумур чулухунмай гьарчагу, цила-цила ххуйшивуртту, караматшивуртту дур. Ттунмарив ляличIинува ххирар зунттал кIанттурду. Жула тIабиаьт макь дачинну асар шай туристътуран. КIилчингу, шамилчингу бувкIсса кIанттурду хьуссар. ДакIнийхтуну барчаллагь тIий лавгссар. ЧIявуминнащал хIакьинусса кьинигу дахIаву, дусшиву дуссар. Уттива ттигу бучIансса хияллай бур. Туризм сававну щалагу Аьрасатнаву, Москавлия Владивостокрайн бияннин ттул чIявусса дустал хьунни, – тIий, тIааьнсса асардащал буслай бур цила туристътурая Милана.
ЧIа тIий буру Дагъусттаннал магьирлугърал ххуллий хъунмасса захIмат бихьлахьисса, гьунар ххисса лаккудушнин, аслийсса бархъарадушнин ттиния тихунмайгу тIайлабацIуртту ва хьхьичIуннайшивуртту.

Андриана Аьбдуллаева