ИчIаллил лелуххантрансса закон
Вай махъсса ца-кIира нюжмардул дянив интернетраву, куннал кунначIангу гьан дуллай, ххи хьунни сентябрьданул 1-нния тиннай зунтIисса, ичIаллил аьнакIацIунсса цIусса закондалул ялувсса хъярч-махсаралийсса видеорду, суратру.
Хъярчираймур цирив, бунияламур цирив, ичIаллил аьнакIив мяйжаннугу учетрай бишин аьркинссарив? Вай суаллахьхьунсса жавабру дуллунни Дагъусттан Республикалул шяраваллил хозяйствалул ва продовольствиялул министрнал хъиривчув Шарип Шариповлул.
– Аьрасатнал Федерациялул ХIукуматрал 2023-ку шинал 5-мур апрельданий бувсса №550 Постановлениялийн бувну ккаккан бувну буссар маркирование ва учет дуван аьркинсса ризкьи, ва Постановлениялийн бувнур ва шинал 1-мур сентябрьданийн дияннинсса чIун ккаккан дурсса ичIаллил лелуххантрал учет дуван. КIилчинмур документ – Аьрасатнал Шяраваллил хозяйствалул 2023-ку шинал ноябрьданул 3-нний буккан бувсса приказ, цийн бувнугу цIакь дурсса ризкьилул маркированиялул ва учетрал ветеринар кьяйдартту. Сентябрьданул 1-ннийнин ЛПХ-луву (личное подсобное хозяйство) аьнакIал 10-ннияр ххишаласса бакIру буминнан аьркинссия вай, маркироватьгу бувну, учетрай бишин. Агана аьнакIив 10 ва ванияр чансса бухьурчан, вай учетрайн ласаврил чIун махънин дутлатиссар – 2029-ку шинал 1-мур сентябрьданийннин. Ихтилат так цавай аьнакIая бакъар, ичIаллил аьнакIив тIисса калималувун багьлагьиссар къазругу, урдакругу, индейкардугу, ххюнкIригу, цесаркардугу, варани-чIелмултгу.
– Ва закондалул мяъна-мурад цир?
– ХьхьичIва-хьхьичI – ветеринар мюхчаншиву ва ккал-сияхIрал ялув бацIаву. Агана ци-дунугу ца цIуцIаву сукку хьурчан, ветеринар къуллугъран кIулну бикIан аьркинссар ми лелуххант чув буссарив, щил буссарив, циксса буссарив, инфекция гихуннайгу ппив къахъананшиврул, ци дуван аьркинссарив.
– ИчIаллил лелуххант цукунни учетрайн ласайсса?
– Ва даву ветеринар пишакарнал лелуххант ябуллалисса кIанайн увкIун дувайссар. ИчIаллил лелуххантран дуссар «групповое маркирование», яни гьарца аьнакIи цуппа-цуппалу маркировать къабуллай, ца кIанай ябуллалисса ичIаллил лелуххантрацIун цIакь бувайссар ца идентификациялул номер. Му чивчусса ула цIакь дувайссар вай ябуллалисса кIанай.
– Ва закондалул тIалав буллалимур биттур буллай, ичIаллил аьнакIив ябуллалиминнан цир дуван аьркинсса?
– ИчIаллил аьнакIал заллухъруннан буккан аьркинссар аьнакIив ябуллалисса кIанайсса ветеринар станциялийн. Шиккусса пишакарнал, чара бакъа аьркинмургу щаллу дурну, ичIаллил лелуххантраясса информация ласунтIиссар «Хорриот» федерал системалийн.
– АьнакIал регистрация дурну махъ ми, ххи-чан хьуну, миннул ккал даххана хьурчан?
– Хьусса дахханашивурттая, ичIаллил лелуххант ххи-чан шаврия баян буван аьркинссар ветеринар пишакарнайн.
– ИчIаллил лелуххант учетрай къабиширчан, цир хьунтIисса?
– Ветеринар правиларду къадурурччуминнай дуссар административ жаваблувшинна. Хасъсса статьялийн бувну, укунмасса инсантурай дуссар 500 къурушрая 1000 къурушрайн дияннинсса аьчIа, ИП думиннай – 3 000 къурушрая 5 000 къурушрайн дияннинсса, юридический сакиншиннардай – 10 000 къурушрая 20 000 къурушрайн дияннинсса. Мукунна ИП-рдансса ва организациярттансса танмихI хIисаврай, вайннал даву 60 суткалийсса дацIан дуван бюхъайссар.
– Ахирданийгу, ци учинна аьнакIал заллухъру паракьат буван ягу, ялунмагу анавар буккан буван?
– Шикку ташвиш буклансса цичIав бакъассар, хаснува ичIува 5-10 аьнакIи буминнан. Вайннуяр ххишаласса ичIаллил лелуххант буминнан цивппа ялапар хъанахъисса, лелуххант ябуллалисса кIанайсса ветеринар къуллугърайн биян аьркинссар.
P.S. Вай чичрурду кказитрай дукканнин, цIусса закондалуву цаппарасса дахханашивуртту дувансса сипталущал бувккунни Аьрасатнал Федерациялул ПаччахIлугърал Дума.