МахIачкъалалив къуртал хьунни «Русская сцена» тIисса щалагу Аьрасатнал IX-мур театрал фестиваль.

Му лакьлакьисса шадлугърай Дагъусттаннал Культуралул Министр (врио) Зарема Буттаевал кIицI лавгунни театрал магьирлугърал унгу-унгусса байранну хьушиву ва фестиваль, тамашачитурал дакIурдиву яргсса асардай личIансса ва пишакартурал дянив уртакьшиву цIакь дансса. Барчаллагь увкунни фестивальданий гьуртту хьусса коллективрдахь ва вайннал даврин кьимат бишлай бивкIсса жюрилухь.

«Ва масштаб хъуннасса фестиваль хьуссар миллатру ва театрду чIявусса жула Дагъусттаннай оьрус культура ва оьрус театрду цачIун баврил лишанну», – увкунни Зарема Буттаевал.
Фестиваль най дуссия октябрьданул 5-нния 13-ннийн Аьрасатнал Халкьуннал цашиврул шинан хасну. Муний гьуртту хьунни Москавлиясса, Къазаннаясса, Мариуполлаясса, Донецкалиясса, Уфалиясса, Влади­ккавкказраясса, Элисталиясса, Майкопраясса, Назраннаясса ва Дагъусттаннаясса ацIния мукьва творческий коллектив.
Машгьурсса театрал ишккаккултрая, критиктурая ва искусствоведтурая сакин хьусса жюрилул хъунмурну бия искусствоведениялул доктор, профессор, «Театральный роман» премиялул лауреат Елена Дунаева.
Проектрал сиптачинугу увккун, чачун муний каялувшиву дуллай ур Аьрасатнал магьирлугърал бусравсса ишккакку Скандарбек Тулпаров.

Цала оьрмулул хъунмур бутIа театрданун хас бувсса, Дагъусттаннай акъасса, мунил кьатIувгу цIа-бакI кIулсса инсан. Щукиннул училище къуртал бувну, Оьруснал театрданувун зун увкIун, ванал бивтссар актерная хъунама режиссернайн бияннинсса ххуллу. Ванал чIявусса постановкартту лавайсса кьиматран лайкь хьуссар Дунияллул халкьуннал дянивсса фестиваллай.
Буслай ур фестивальданул Дагъусттаннал магьирлугърал оьрмулуву ци кIану бугьлай буссарив.
– Фестиваль аьркинссар инсантал хъуннасса магьирлугърая якъабуцаншиврул, цавунма цивппа къагьаншиврул. Ва фестивальданул жула республикалул магьирлугърал пространство дургьуну дуссар. Байбихьулий, проектрал ялув пикри буллалийни, на уруглай уссияв жагьилтурах, цир вайннан ккаклакимур? Вай тачIав къагьантIиссар цайми шагьрурдайн, хасну спектакль ххал бан. На тIурча вай спектакллу бавтIун, ласав жучIанма. Фестиваль – мудангу байранни, мюнпатсса хьунабакьавурттур, цахьхьунма цала чIявуну булайсса суаллансса жавабру дуллалисса спектакллур, агарда, инсантуран ми суаллансса жавабру къалякъирча, сахIналий ккавкмунил ялув пикри буллаливагу банхьуви. ИкIувча щак-щуклий, амма ня щурущи дантIиссар, аькьлу-кIулшилуву цIакь хьунтIиссар культурный код.
Буцинна оьрмулувасса ца мисал. Ца базилухь Москавлив ттуйн бакIрайн агьуна ччянива тихун ивзун, миналул хьусса ватанлув. Ганан на увчIунав: «Вар, ина ттул оьрчIшиврувасса инсаннахха! На Оьруснал театрданувун учIайссияв. Жу школалия хьхьичI бакьайвав, къачча-къаччайнма. Амма дарсирая буцаврия ххарину бикIайссив, Къаччайнугу бучIайссияв. Ларгунни шинну, на ялапар хъанай ура Москавлив. Тти тIурча цавагу ххуйсса премьера лях гьан къабитара. Школалий цIакь хьусса хасият ялун личлай духьунссар. Театр бакъа, яхьун къахьунссар».
Вана вари аькьлу-кIулшилу­щалсса даву! ОьрчIний къаччайна уруглай ивкIхьурча, чIун лагайхту, дакI цурда най дур.
Скандарбек Тулпаровлул кIицI лавгунни фестиваль дунияллул халкьуннал дянивсса духьурчагу, уттинин мунийн цайми билаятирттаясса оьрус театрдайнгу оьвчайсса бивкIхьурчагу, гьашину му дуллай бушиву жула регионнал дянив, Аьрасатнал Халкьуннал цашиврул шинан хасну.
– Жула билаят хъунмар, театрдугу чIявур. ХьхьичIва жучIава къабивкIсса уртакьтуращал кIул хьун, куннал куннащалсса дусшиву цIакь дан, кунная куннан лахьхьин. Мунийн бувну, фестиваль дакъа чара бакъассар. Цанчирча оьруснал театрал психологиялул школалуяр гужсса цамур бакъассар. На уссияв Европанаву, Американаву, гьар кIанттай ххал бав спектакллу. Цинявннал зумув бия оьруснал школа. Амма му аьркинссар ябан, къаябарча, жува бявххун гьантIиссару.
Зулайхат Тахакьаева