Лакрал театрданул артист ДинмахIаммад ДинмахIаммадов дакIнин агьувкун, ттун ччан бивкIунни мунацIун бавхIуну, та чIумалсса театрдания ва телевизордания чичин. Телевизор циван хIала буллалиссаривгу гихунмай бувчIинтIиссар.
На дарсирдайн ачин увасса чIун дия. Ттуннагу ряхра шин хьуну, арилчинмур шин дайдирхьусса 1967 шин, Ваччав яхъанайсса чIун. Буттащал ХIамидлущал лавгру площадьрайсса хъун ттучандалийн. Универмаг тIий, тиву мадара личIи-личIисса кьай-кьуй дахлай дикIайва. КIия ттучанчигу ия. Ттун гивун увхсса чIумал, та ттун циривгу къакIула, мукьмурцIусса ящик итталун багьуна. Танийгу михакрангсса пюрун бия. Танил хьхьичI авцIусса чIумал, дагьанттувух куна чIалан икIайва инсанннан цува. Буттал: «Ва телевизор цалчинсса бур шикку, жунма машан ласунну», – куна. Цаппара гьантрава буттал машан лагу-лавсуна та телевизор: «Рекорд 67».
Багьа дакIний бакъар, дакIний бур буттал щала харжи таних буллусса. ТелевизордануцIун антеннагу аьркинну дия. Антенна даншиврул бучIи лявкъуна буттал хьхьичIва подписка дурну бучIан байсса «Радио» тIисса журнал. Журналлай чивчумуния кIулну бикIайва Ваччав яхъанахъисса Ахъаев Рамазаннун ва ХIажиев МахIаммадлун. Му «Радио» журналданий бия чивчуну, суратругу дирхьуну, цукунсса антенна дан аьркинссарив. Антенна цурдагу дециметровыйри тIий буслай бия. Дувссилул ххаллу, кIюласса турбарду лавсун, ми къалайлий куницIун кув лачIун бувну, дурна антенна. Телевизорданул вышка Гъумук дуссар тIий бия.
Антенна дурну зун бивкIукун, телевизорданувух оьрчIансса мультфильмру най дия. ДакIнийри, лисапIитIрай бигьлагьисса, ца мютIи акъасса оьрчI ххал уллай. Му дия оьрчIру тарбия бан кунна дурсса.

ДинмахIаммад ва Жинасат ДинмахIаммадовхъул
Цаппара гьантрава хавар бувккуна телевизордавух Лакрал театрданул пьеса ххал бантIишиву бусласисса, цуппагу Ваччатусса революционер, Петербуглив дуклакисса Гьарун Саэдовлуясса.
Ваччав райцентрданий кIулма-къакIулма муния хавардай бия. Шаппа телевизор бухьувкун, чIявусса инсантал ччай бия лакку мазрай гъалгъа тIисса пьеса ххал бан бучIан. Бутталгу пикри бувну, чIявусса халкь къагьанссар, чIавахьулттий бивхьуну, телевизор хъювун бурган банну куна. Мукун бугу-бувссия. Шайссаксса лахъну гъалгъагу тIутIи бувну.
Жу га чIумал яхъанай буссияв Ваччав, центрдания арх бакъа. Къатлул заллу бия Загьра тIисса. Заллухъру цивппами ялавай лавгссар тIун бикIайва. Ттун дакIний бакъар ми чув зий, яхъанай буссияв. Ставропольлайри учайва.
Пьеса бусса кьини ахттая махъ хъювун бавтIуна буцири халкь. Цащалва щябикIансса кIантту-къатIри лавсун бувкIун бия.
Пьесалуву Гьарун Саэдовлул роль дургьуну ур ДинмахIаммад тIий баян бувна.
Пьеса къуртал шайхту, циняв лавай бивзуну, тасса-танингу хъатру ришлай бия. Та чIумал Гьарун Саэдовлул роль дургьусса ДинмахIаммад цинявннан дакIний ливчIуна, ванал цIа ларгуна.

Серго Хайдакьов, АхIмад-Хан Султаннул роль дургьусса ДинмахIаммад ДинмахIаммадов
Ттунма дакIнийри, та пьесалуву оьрмулул угьарасса артист дяъвай Гьарун Саэдовлуйн. На буттахь ура цIухлай: «Та циван дяъвай ур танайн» тIий. Буттал увкуна: «Та угьарама Гьаруннул (артист ДинмахIаммад) буттар хъанахъисса» куну. Гьарун Саэдовлул буттал роль дургьума артист цу уссияв дакIний акъар. Халкьуннал артист ХIасан Буттаев ухьунссия тIий ура. Гания махъ цуппа театргу бувкIун, шяраваллавугу ххал буллай буссия пьеса.
Ттунма дакIнийри, клубирттавун театр ххал бан къабувкIми оьрчIал кьатIув цаламур театрду бикIайва куннащал кув бивну.
Ва макьала чичинсса ишгу мукун хьуна: Москавлив кIулсса лаккучунащал ихтилатрайсса чIумал, артистътурал цIарду дакIнин дичлай, ца цIа дакIнин къадагьлай дия. Нагу учав, му Гьарун Саэдовлул роль дургьумавагу акъарив куну. «Ди-ди, муна му ДинмахIаммадри», – куну, ттул ихтиварнан дакIнин агьуна.
Нава Москавлив институтраву дуклакисса чIумал, 1980-ку шинал дайдихьулий, каникуллай шавай, Ваччав увкIсса чIумал, Лакрал театр бувкIун бия райондалий пьесарду ххал бан. Жуннин хъамалу увкIунни Лакрал театрданул артист Серго Хайдакьов, цувагу хьхьичI шиннардий театрданул директорну зий ивкIсса. Ванал увкуна: «Ттул уссу Хайдакьов СаэдлучIан ухху Москавлив Элмурдал академиялуву зий уссар», – куну. Лакку-оьрус мазрал словарь итабавкьусса элмурдал доктор, профессор. Навама студент ура, пикри буллай ура, щаллусса профессорначIан ци тIий гьава тIий. Га шинал къалавгра на муначIан, ламус хъанай.
Хъиривмур шинал каникуллай увкIсса чIумал мукунма пьеса ккакккан бан театр бувкIун, Серго Хайдакьов увкIуна цIуницIа хъамалу буттачIан. На Москавлив цала уссичIан къалавгсса кIул хьуну, аьй-бювкьу дуллай ия. «Жу вил буттащал цува Серго, Саэд, Юсуп уссурвал, мюрщинийвасса дусталлу тIий», – ия. Яла сивсуну лавгссияв на Саэд ХайдакьовлучIан ттула буттая ва Сергояту ссалам бусан. Та чIумал кIул хьура мунал кулпат Басиратлущал, арс МахIаммадлущал. Вагу студент ия, тиккува Москавлив Медицинский институтраву дуклакисса. Тания махъ ххал къавхьуссар. КIулли медициналул профессоргу хьуну, Американаву яхъанай ушиву.
ЦIанасса ппурттуву, та чIумал куннасса авара телевизордал хIакъираву дакъар. ЦинявнначIа смартфонну, телефонну дур. Амма ттигу-шилагу хъама къабитай цалчин телевизор ккавксса ишгу. Му машан ласавриясса ххаришивугу. Жуланийн мухлукьат бавтIун Гьарун Саэдовлуясса пьеса телевизорданувух ххал буллалисса кьинигу.
Барчаллагь тIий ура суратирттал чулуха кумаг бувсса, цIа дурксса суратру рищу Камиль ЧутIуевлуйн ва ДинмахIаммадлул арснайн МахIаммадлуйн.
МахIаммад-ХIажи Загьидинов,
ш. Москав

