
Ва барз байбивхьусса гьантрай Дагъусттаннал лайкь хьусса артист Ссухъиящатусса МахIадов Оьмардул творчествалул вечер хьунни лахъа-хъунсса даражалий.
2023 шиналгу дурссия ванал 65 шинал юбилейран ва сахIналий 45 шин шаврин хас дурсса вечер.
ХIакьинусса жул редакциялул хъамаличугу НухIкьадинал арс Оьмар МахIадоври.
– Оьмар, буси кутIану бунугу вила оьрмулул ххуллия, инава музыкалухун машхул шаврия.
– На, Вихьлив школагу къуртал бувну, дуклан увхссара Культпросветучилищалувун. Ттуву оьрчIнияцIара дия музыкалухсса ччаву, макьанну руцлан ччан бикIайва, ттунна гъира бусса даву дикIаншиврул язи бувгьуссия музыкантнал кIулшивуртту ласунсса училищагу.
Яла 1994 шинал заочнайну дуклан увхра Дагъусттаннал пединститутрал музыкалул факультетрайн. Училище къуртал бувайхту, «Счастливое детство» ансамбльданул хъунама Шалуми Матаевлул увцунав концертмейстерну зун. Вара ансамбльданул музыкалул каялувчинугу зий ивкIссара 6-7 шинай. ХIакьинусса кьинигу зий ура шиккува концертмейстерну. Ва ансамбль тIайлабацIулул тарихри, къавтIаврихсса ччавур ва жула культуралиясса пахрур, ванил хьхьичIуннайшивурттавугу ттулагу чIиви-кьивисса бутIа бушиврия ххарину икIара.
– Композиторналмур гьунар та, цукун ялун ливчуна? Инара ляхъан дурсса цалчинсса макьан дакIний дурив?
– Культпросветучилищалуву дуклакисса чIумал на лаякъатрай яхъанай уссияв. Пианинагу бия та квартиралий. Цукуннив гъира багьну, та пианиналух щяивкIун ляхъан дурссар цалчинсса макьан, 1979 шинал.

– Му макьандалийсса балай увкуссияв, щил увкуна?
– Училищалуву дуклай бикIайва Изумруд Аскандарова. Ванил увкуссия вагу, цалчинсса кIира цаймигу макьаннайсса балайрдугу. Ми шанмагу балай буссар Лакрал радиолул фондравугу. Яла диялсса перерыв хьуна творчествалул оьрмулуву, къатта-къуш буллан, оьрчIру хъуни буллан багьлай бия. Ялагу цIуницIа макьанну ляхъан дуллай аивхьура, ца 30 макьан дуссар дунияллийн дуккан дурсса. Ца 10 макьан уттигу чичин дур, хIадурну дуссар.
– Вил макьаннал диск дуссарив?
– ЛичIину ттулалусса макьаннал диск дакъассар. Бур мукунсса пикригу, нотардай чирчуну диск итадакьинсса.
– Къатта-къушлилсса, оьрчIалсса буллан багьлай бия куну дакIнин бувтунни оьрчIру. Ттун вил оьрчIру ххуйну дакIний бур, Централ телевидениялийсса «Утренняя звезда» передачалийсса чIава дачIучитал. Передалул ведущий Юрий Николаевлущалсса суратгу дуссия «Илчилий», ина ми оьрчIащал увкIунав редакциялийн. Му ппурттуву кIул хьуссару вищалагу. ОьрчIал гихунмаймур оьрму бавхIурив музыкалуцIун?
– БавхIунни. Хъунама арс Мурад «Лезгинка» ансамбльданул оркестрданул музыкантри, Дагъусттаннал халкьуннал артистри. Марат ттущала зий уссар концертмейстерну вара «Счастливое детство» ансамбльдануву. Вагу хIарачат буллай ур, ца-кIива зурул хьхьичI лайкь хьунни Дагъусттаннал ХIукуматрал чулухасса ХIурматрал грамоталун. Культуралул министр Зарема Буттаевал дуллуна ванахьхьун грамота.
– Оьмар, цуксса тIайлассар цIанакул композитортурал, музыкантътурал даву ИИ-ллул ( искусственный интеллектрал) бигьа дурссар тIутIаву?
– Бигьа дурссар. Амма ИИ-лул кумаграйну дузал дурмуниву дакI-къюкI дакъассар.
– Вин концентру дуван арсурваврая биялсса кумаг бухьунссар, мигу мува инава зузисса музыкалул дунияллий зий буну.
– Арсурваврая кумаг бур хъунмасса, гьай-гьай. Вайннал биялсса дустал-гьалмахтал бур, уттизаманнул музыкалул инструментирттал каши-биялалия мюнпат ласун хъанай бур.
– Творчествалул вечерданийн бучIаннин, буси инава ссал пашман уллай уссарав, цукунсса буруккинтту буссарив.
– ХъатIай учинсса дакъахьурча балайчитурал личIину къулагъас дакъар макьаннах. Ттун, навагу зунттаву увсса, ниттил мазгу кIулсса ухьувкун, жула зунттал, уртту-тIутIал тIин-тIааьн, щаращал лицIаву, ссавнил аьчухшиву макьаннаву дишин ччан бикIай. Бунияласса, куртIсса макьанну дакIнин гъансса дур. Гьаннайсса, буттал улклул тарг буми макьанну. На ччянива Шагьимардан Акниевлул макьанну лавхьхьуссия, ми халкьуннал багьу-бизулучIан, сукку-кьютIулучIан гъансса дурхха. Навагу мукунмур ххуллийн кIункIу тIун икIара. Амма балайчитурал хъунмур ургъил бур тяхъами макьаннах. ХъатIай, хъиншивурттай маэшат бувангу багьлай бур артистътуран. Тамашачитурал тIалавшиннагу мукунсса дур хъунмурчIин.

– Концертрая рязину ливчIрав? Балайлул премьерарду буссияв?
– 9-10 балай премьерардуя. Ххюва балай увкунни Арслан Шахмардановлул, вайннувату 3 премьера. Арслан цувагу гьунар бусса композитор ухьурчангу, дакI хъуншиву къадурну гьарца ишираву кумаг байсса ур. Яла чIявуми балайрду ванал учавривугу, Арсланнул ва ттул дунияллухсса, музыкалухсса ябитаву цалавхьхьусса, гъансса душиврул ишгу бухьунссар. Диана Кьадинаевалгу увкунни цIусса балай. КIива балай Загьидат Муслимовал увкунни. Музыкалул училище къуртал бувсса, Лакрал театрданул жагьилсса артистка Изумруд МахIаллиевал увкунни 2 балай. Шагьимардан Акниевлул вечерданий ябавцIуна ваний. Чапаево шяраваллил 7-мур классраву дуклакисса МахIаммадова ПатIимал увкунни 2 балай. Арснал Мурадлул душнил, 7 шинавусса Умалайлал увкунни лакку мазрахасса балай. Ва лакку мазрайсса балайлийну къуртал дурссия концертрал программагу.
Концертрая рязину ура. Сант дагьну дунура барчаллагь учин ччай ура республикалул Жяматийсса палаталул хъунаманал хъиривчу Ссапарбаг Аьбдуллаевлухь. Мудан чIарав ацIай, ва ххуллухьгу чIарав авцIунни. Каспийскалия чIявусса лак бувкIунни концертрайн. Кьукуннал шяравасса Рашид Аьбдуллаев чIявусса мачча-гъаннащал увкIунни, барчаллагьри ванангу ттул кьини хъун дан чIарав авцIусса. Барчаллагь учин ччай ура Цалчинмур ЦIувкIуллал шяраваллил арсурваврайнгу, Супиян Оьмаровлул мукъурттийсса Цалчинмур ЦIувкIуллал щарнихасса балайлул запись дуван кумаг бувсса. Балай Дагъусттаннал халкьуннал артист Рашид Багатаевлул усттарну магьирну, асар хьунну увкунни. ЦIувкIрачу Шарип Сайдуев Москавлия концертрайн увкIунни. Барчаллагьрай ура чIарав бавцIуцириннайн, залданувун бавтIцириннайн. МахIачкъала шагьрулул ялунгу кIулшивуртту дуллалисса центрданул директор Альбина Аьбдуллаевал дуллунни «За доблестный труд» тIисса медаль. Вагу ттул даврин бивщусса кьиматри.
2015 шинал ттун дуллуна «Почетный работник общего образования РФ» тIисса цIагу. «Дагъусттаннал лайкь хьусса артистнал цIамур» – 1999 шинал. Даврин укунсса кьимат бищаврилгу зунсса гъира-гьавас ххи буллалиссар. 30-нния лирчусса шиннардий на Гостелерадиолул хорданул солистътуращал, республикалул творчествалул коллективирдащал ва оркестрданул музыкантътуращал, хореографтурал, композитортурал, музыкантътурал союзирттащал, Халкьуннал творчествалул къатлул вакилтуращал уртакьну зий ура Дагъусттаннал авадансса музыкалул культуралуву ттулвамур бутIа бишинсса хIарачатрай, ттула бюхъу-хIарачат ккаккан буллай.
Ихтилат бувссар
ПатIимат Рамазановал
