Газ буцаврил зана бувантIиссарив лак зунттавун?

Ттунна кIулши хьуния шиннай, лагь хьусса ххай бакъара лакрал дянив Лаккуй газ бакъашиврул темалул аваза. Хасну на навагу цимилагу буллуссар пресс-конференциярттай газралсса буллалиминнахьхьун: «Циванни ва танинни Лакку билаят, аьпа биву, ххаллилсса шаэр ХIасан КIуруховлул увкусса куццуй, «газрал блокадалуву» бикIан аьркинсса?» тIисса суал. Махъ ппурттуву ва масъалалул хъит увкунни, Лаккуйн газ буцинтIишиву баян бунни республикалул ХIукуматрал. Амма, газ буцаврийну Лаккуй къулайшинна хьурчангу, лак зунттавун зана къахьунтIиссар тIисса бяст-ччаллисса ихтилатругу бур. Цавай ссавур дакъа ялугьлай бур газ бияннин, вайми тIурча, Лакку билаят му чIумалгу цIулагантIишиврийн вихшала дакъа бур. Ттуннив мудангу ччан бикIай вичIи дишин укун тIутIиминнахгу, тукун тIутIиминнахгу. Буса-учаймунил хIасиллу зура дуван вичIи дишара зугу.

Кьурбанаьли БахIандов:
– Газ – цивилизацияр, газ буцаврийну бигьашивуртту хьунтIиссар. Тасса-танийнни лак бярал цIарай пачру лахълан аьркинсса ягу чIярусса арцу ттукIран харж дуллан аьркинсса? Амма, газ буцаврийну цамур дунияллийн буккансса тамахIмур нахIакьданссар. Хасъсса захIматшивуртту газрацIун дархIуссагу дуссар. Ва ялагу, зунттал шяраваллавун зана бикIаву – ичIаллил къулайшиннардая махъаллил шавур, даву дакъа личIансса нигьри ва ххуй­сса медицина дакъашивур. Укунсса кIанайн кIункIу хьунмигу нажагьссар, ттул пикрилий.

Расул Аьлиев:
– Медицина Лаккуй шагьрурдайнияр къалувссар. Ялунгума Лаккуйми хIакинтал ххишалану дакI цIуцIаврий бургайссар. Мяйжанссар, узи бишин, КТ, МРТ дуван шагьрурдайн бачин багьай. Азарханардай уттизаманнул оборудование, техника цIа дансса даражалий дузалну дакъассар. Ковид ппив хьусса ппурттуву, агьалинал биялсса хIарачат бувна, Гъумуксса азарханалийнмагу МРТ дайсса ца аппарат тIалав бувансса тавакъюрду дуллай, амма пайда къавхьуна. Цуппа аппарат хъинну ххирасса бушивруцIун, цаймигу багьантту хьхьичIун бувгьуна, гьаннайсса, чара бакъашиву дакъар увкуну, кьукьин бувна.
Газмур биян аьркиннихха Лаккуйнгу та-бунугу. Лакран коммунизм къадиркIун дур, демократиялул хIахIвагу хIалалссархха.

Аьбдуллагь МахIаммадов:
– Газ буцаву – му хъунма­сса неъматри, амма жула агьалинал шяраваллу кьаритлатаврил савав газ бакъашиву дакъарча, шагьрурдайсса бигьасса ­оьрмур. Хъинну чансса бур зун­ттавун зана хъанахъисса кулпатру. Хъуни шагьрурдайн, Европанавун кIункIу тIий бур, ххуй­сса ­оьрмулул хъирив.

Дауд Закарьяев:
– Гьарца лакку инсан Лаккуйн газ буцаврихлу икIан аьркин­ссар. Жула чIаххул жуярва аькьлу ­бакъасса бакъассар, Дагъустта­ннал чIярусса районнайн бувцунни газ махъсса шиннардий. Жувагурухха Дагъусттан агьлу.

ХIажимурад Исяев:
– Буниялттунгу, хъинну ххуйсса суал бур. Ттул пикрилий, лакрал шяраваллан хъинну кумаг хьунссия му газ буцаврия. Яла чанну жущавагу хьунссия му газрай вайми даргиял, яруссаннал кунма, зунттаву теплицарду бувну, миннуя мюнпат ласлан. ЧIярусса яруссаннал, даргиял шяраваллу ми теплицардал цIу дуккан дуллай дайдирхьунни. Мукунма ризкьилуха зузи­ссаннан, къатта-къушлингу ка-кумаг хьунтIиссар. Амма, жула Ккуллал райондалийн буцирчагу газ, хасну жулмур шяравун, Цалчинмур ЦIувкIрав, буцин захIмат хьунссар тIисса хавар бия. Хъинну хъуннасса подъем дуну, насосный станция буван аьркин хъанай бур ламух, жул шяраваллинсса. ЖучIан бюхъай я махъва-махъ буцин, ягу бувагу къабуцин.

Разият МахIаммадова:
– Электрический котеллал кIану газралминнул бугьаврийну агьалинан бюджетрангу хайрссар. «ХьхьинякI ччуччиялия» мюнпат хъунмассар гьарзат хIисавравун ларсун. Килпит канил дугьи, лахъи – гъилишиву, тIааьншиву, бигьашиву. Гьай-гьай, газрайн аьдат бакъасса агьалинан цал мюхчаншиврул техникалул инструктаж аьркин­ссар. Лахьхьин бантIиссар газрал къуллугърал зузалтрал бугьараминнангу цукун лахъан, лещан аьркинссарив газ, цукун бурувччуну бикIан аьркинссарив.
Ттул буттарссу ялугьлай ду­ссар, газгу бувцуну шаппай, газрал пачгу лавхъуну, дукра дуллалисса чIун дучIаврих. ­Бярал, хъуручIул пачурдиха зузиминнал, ми лахълай, лах бичлай, кIуврацIа марцI буллай харж дуллалисса чIун ичIаллил цайми къайгъурдан харж дувантIиссар.

Ризван Мусиев:
– КьурукIинттул электроприборду лахълай, ттукI биял къахъанай, лешлай, шяраваллал агьали азурдану бикIай. Лаккуй­сса кIигу дяркъусса дикIайхха. ­Ха­снува хъатIал чIумал цинявннал архIал ттукIрай пачру лахъайхту, напряжение лахъ хьуну, ттукIрал ххаллу кIири дичлай, хIатта цIу ларчIсса ишругума шай. Газ буцайхту, электриктурансса давугу, бакIцIуцIавугу чан хьунтIиссар. Агьалигу бигьалагантIиссар.

АьбдурахIман АхIмадов:
– ХIакьину мукунсса технологияртту дур, газ бувагу бакъанийгу, ттукIрал кумаграцIух ичIура ччимур журалул къулайшиннарду дуван хъанай бур. Ччарча поллу гъили дувайсса даву дуван, ччарча отопление, ччарча ххуйсса хIаммамру буван. Шагьрурдайнияр къулай­сса шартIру, бигьашивуртту дур­сса кулпатругу бур. Амма инсантал Лаккуйн зана шаврил лябукку бакъар. БикIанссаххайгу акъара.

Муслимат Щамхалова:
– Къабардин-Балкьариянал кIанугу бачIи зунттахьри бусса. Сайки щала регион газрал дузал дурну дуссар. ­Эльбрус зунттучIангума ду­ссар ­га­зо­провод. Ххуйсса курортру бурхха Эльбрусрал ухнилу. Баксан неххал ялтту газ бувцуну бур. Тикку турисътурахь буслай бия, неххал ялтту ламу кунма чIалачIисса, хъахъисса рангирал конструкция – газ бувцусса турбарду бушиву. Гьаннайсса, бюхъу бусса инженертал, проектировщиктал ва строительтал буний, ххуйсса техника дуний, газгу буссар. Газ буний, туризмгу тIутIайх дичлачиссар.

Мурад Оьмаров:
– Газ буцаврийну Лакку билаят цIу лагаврил дайдихьу хьунтIиссар. Чара бакъа. Инсантал шагьрурдая чунчу куну бур. МарцIсса гьава буний, аьлагъужа чанний яхъанан ччай бур. ОьрчIру шяраваллил кIанттай тарбия хьуну ччисса ппухълу ттул лагма-ялттуминнаву чансса бакъар. Шяравумур тарбия личIиссар, итталуссар. Менталитет ядан ччиссагу бур. Тава-тагу инсантал шацI хьунтIиссар шагьрурдал аваралия, хIала-ккала дурхсса культуралия, цивппа ци миллатраллив къакIулну яхъанахъисса оьрмулия. ЧантI увкуну, миллатрал мазгу, культурагу, колоритгу яданну куну, бизлантIиссар зунттавунмай.

Майсарат Аьлилова:
– Газ – гъилисса ужагъри. Агана паччахIлугъ хIадурну духьурча, жула ужагъирттан гъилишиву дулун, жувагу ххарину хьхьичIунмай хьун аьркинссару. Хъирив буклан аьркинссару. Лакку билаят цIу лаган буван къахьурча, газ буцаврийну, бумивагу ябансса кабакьуну хьунтIиссар. Щин кIулссар? Гьай-балики, цIу дуклан шяраваллугу. ЧIумул ккаккан буван­ссар. Ттул хьул ххуймунийнни.
ЦIувххуссар
ПатIимат Рамазановал