
Майрал 25-нний 80 шин хьунтIиссар сайки щалва оьрмулий Дагъусттаннал паччахIлугърал университетраву информацион элмулухагу зий, студентътуран информатика лахьхьин дуллалисса, ЦIущанниятусса техникалул элмурдал доктор, профессор, АьбдурахIимлул арс Сулайман АхIмадовлун.
Увссар ва 1946 шинал, дуклай ивкIссар буттал шяраву, Каспийскалий Зунттал халкьуннал интернатраву. Гъумук лавайми классру къуртал бувссар мусил медаль ласун лайкь хьуну 1964 шинал, 1970 шинал марцI ххювардай къуртал бувссар ДГУ-лул физикалул факультет.

Университетраву дуклакисса ппурттуву факультетрал комсомол организациялул секретарьну, Лениннул стипендиатну ивкIссар. Ванан тIайлабацIу хьуссар ДГУ-лул 10 000-чинсса юбилейрал выпускник хьунгу. ДакIнин бутлай ур, 5-мур курсирай дуклакисса ппурттуву дипломрал даву чичин цува Горьковский (Нижний Новгород) паччахIлугърал университетравун гьан увну ивкIшиву ва оьрмулухун факультетрал декан ва теориялул физикалул кафедралул хъунама Широбоков Владимир Яковлевич дакIний ливчIшиву.
«Зачетная книжкагу, командировочнаягу хьхьичIун дугьайхту, Владимир Яковлевичлул, ина ци миллатрал инсанна куну цIувххунни. Дагъусттанчура учав. «Дагъусттаннай чIявусса миллатру бурхха, цумур миллатрая ура?» – куну цIувххунни. Бусав лаккучу ушиву. Улувкьунни аьралий гьалмахчуная, чичу Апанни Къапиевлуя буслай. ХьхьичIунсса дуснаясса аьпалул хIурматран, деканнал ттун, студентнан, аспирантуралуву дуклакиминнансса общежитиялуву ттунмалусса къатта буллуна», – тIий ур Сулайман. Аспирантуралувун дуклан ухханнин ва Манасрай, физикалул ва математикалул дарсругу дихьлай, завучнугу зий ивкIун ур. Москавлив аспирантура (1971-1976 ш.ш.) ВНИИ къуртал бувну, аьралий буржгу бартбигьайхту, ДГУ-лул вычислительная математикалул ва теоретическая физикалул кафедралий зий ивкIун ур: цал ассистентну, яла доцентну.
2000 шинал академик А.П. Крыловлул цIанийсса Всероссийский институтраву (навтлил ва газрал эмийсса хъиривлаявуртту дуллалисса институт) доктор хьунсса диссертация дурурччуну дур. Ванал элмийсса хъиривлаявуртту ишла дурну дур Ссибирнаву (Уренгой), Дагъусттаннай (Русский хутор) ва Къазахъисттаннай (Узень) навтлил мяъданнал проектру дуллалиний.
Университетраву зузисса мутталий Сулайман АхIмадов чялишну гьуртту хьуну ур математикалул, физикалул ва информатикалул республикалул олимпиадартту дувавриву, чIярусса шиннардий Олимпиадарттал сакиншиннарал комитетрал хъунаманугу зий ивкIун ур. Лайкь хьуну ур Дагъусттаннал просвещениялул министерствалул ХIурматрал грамоталун. Ва ур 160-нниха лирчусса элмийсса давурттал автор, студентътурансса 7 методикалул пособиялул ва 3 монографиялул автор.
МукьцIалунниха лирчусса шиннардий ва зий ур информацион технологияртту дуккаврил процессраву. Цимилагу гьуртту хьуну ур щаллагу дунияллул даражалийсса элмийсса конференциярттай ва выставкардай.
КIулшиву дулаврил ва элмулул давривусса хьхьичIуннайшивурттахлу ванан дуллуну дур «Аьрасатнал лаваймур школалул лайкь хьусса зузала» ва «Дагъусттаннал кIулшиву дулаврил лайкь хьусса зузала» цIарду.
1995 шиная 2009 шинайн ияннийн зий уссия ДГУ-лул информацион технологиярттал ва информатикалул проректорнугу, информатикалул ва вычилительная физикалул кафедралул хъунаманугу. 2009-2010 шиннардий зий уссия ректорнал маслихIатчину. 2010 шинал ва ивтссар факультетрал деканнугу, информатикалул ва информацион технологиярттал кафедралул хъунаманугу. АцIра шинай зий ивкIссар вай кIицI ларгсса давурттай. Вава ппурттуву цIусса Информацион технологиярттал республикалул центрданул каялувчинугу зий ивкIссар. Ашттараханнал паччахIлугърал университетрал Диссертациярттал советрал членну, билаятрай сийлисса «Управление и высокие технологии» журналданул редколлегиялул членну ивкIссар.
1998 шинал Аьрасатнал ХIукуматращал ва Дж. Сорослул фондращал кьутIи цIакь дурну, билаятрал 32 университетраву зун диркIссар интернетравун буккайсса центрду хIасул дуллалисса программа. ДГУ -гу багьссар ва программалувун. Хасну Сулайман АхIмадовлул хIарачатрайну 1999 шинал ДГУ-луву зун бивкIун бур Интернет центр.
«Центр буссар элмийсса библиотекалуву. Жун программалийн бувну 100 компьютергу, «Web» лабораториягу буллуна. Оборудованиялул багьа – доллардал миллионъя. Та диркIссар университетраву ИКТ технологияртту хьхьичIуннай хъит учин дурсса агьамсса даву», – тIий ур Сулайман. Гьаннайсса, интернетрал бияла ишла буллан бивкIсса цалчинсса вуз республикалий ДГУ хъанай бур.
2000 шиная 2012 шинайн ияннин ва каялувшиву дуллай ивкIун ур Европанал комиссиялул финансирование дусса Дунияллул халкьуннал дянивсса «Темпус» тIисса ххюра проектрай. Ва программалуву гьуртту хьуну бур Франциянал, Грециянал, Финляндиянал, Португалиянал ва цаймигу кьатIаллил билаятирттал университетругу.
«Вай кIицI ларгсса проектру барачат хьуну университетран миллион ва бачIиннунсса электрон техника бахшишран дуллуссар. На навагу проектирдал каялувчитуращал ивссара Великобританиянавун, Франциянавун, Бельгиянавун, Португалиянавун.
Европанаву ххуйсса шагьрурдугу, кIанттурдугу чIявур, амма инсаннал ка хIала къадурхсса кIантту чанни. Жуламур тIабиаьт вахIшийну ва узданну яхьусса дур. Ттул дакI мудангу ЦIущаннив кIункIу тIун дикIай. Ватан – ина увсса, хъуна хьусса кIанур, дусталли, гьалмахталли. Дунияллул аьламат-караматсса ххуйшивурттаяр хьхьичIунссар буттал улча. Зунттаву оьрму цила ххуллий бачиншиврул жува жула наслулувугу дишин аьркинссар буттал улклул аьрщарахсса ччаву», – тIий ур Сулайман.
Бусравсса Сулайман АхIмадовлул юбилей барча дуллай, оьрмулул, наслулул ва итххявхсса студентътурал хьхьичIуннайшивурттал ххари улланнав тIий буру.
ПатIимат Рамазанова
