ЦIана лакку мазрал аралуву зузисса орфографиялул кьяйдарду

Х1. Муркъилинский авторсса ц1ана жуч1ава зузисса орфографиялул словарь, гьарта-гьарзагу бувну итабавкьуну бур 1965-ку шинал, С.М.Хайдакьовлул сакин ­бувсса «Лакку мазрал ва ­оьрус мазрал словарь» (М., 1962 ш.) бувккун махъ.

Яла ва ч1умуя ч1умуйн ц1унилгу бишлай бивк1ун бур. Махъра-махъсса ванил издание хьуну дур 1989-ку шинал (бурги: «Лакку мазрал орфографиялул словарь». ДАССР-данул Просвещениелул министерствалул ц1акь бувссар. Мах1ачкъала, Дагъучпедгиз, 1989). Словарданул хьхьич1 мукъуву увкуну бур: «Ва лакку мазрал орфографиялул словарь ц1унил бишлашиссар. Ваниву, хьхьич1мур словарьданух бурувгун, ­орфографиялул кьяйдарду ххи-чан дурну, бигьану дурч1инсса куццуй ду­ллуну ­дуссар», – куну. Дуллуну дур орфографиялул правиларттал сводгу (4-17 лажин).
Ц1ана циняв ца аьжаивну орфогрфиялул масъаларттахун багьну бухьувкун, цуч1ав ва словардания к1улссавагу урвав т1ий (ц1усса дахханашивуртту дулланнин аьркиннихха тагьар цукунсса дуссаривгу к1улну бик1ан), ттун пикри хьунни ва словарданул материал дусса куццуй рищун. Яла ччанавккумур масъала кьакьарттул гласный ч1урду чичрулуву буквардайну ккаккан бавриц1ун бавх1уну бухьувкун, на буккултрал хьхьич1 дихьлай бура му ­масъалалуц1ун дарх1уми кьяйдарду. Ванияр махъ бувкми словардаву ялами правиларттаву вари чинсса лич1ишиву х1исав къархьунни.
Мукунсса словардугу къач1явусса бурхха. Вай Х1.Б.Муркъилинскийл словарданувусса правилартту цач1у дишинну Эса Аьбдуллаев авторсса «Лакку мазрал орфографиялул словарьдануву» дуллуми правиларттащал». Ххал данну миннуву цуми къулайсса дурив. Му словарь бувкссар 2005 -ку шинал (Дагестанское книжное издательство, Махачкала, 2005). Ва х1укуматрал ц1акь бувсса-къабувсса кка­ккан бувну бакъар, ванил рецензентъталну ккаккан бувну бур доктор филологических наук, профессор А.А.Абдуллаев ва кандидат педагогических наук К.Р.Рагимов. Научный редакторну ккаккан бувну бур Р.Г.Эльдарова. Амма ттун я рецензияртту, я цуппа лу къаккавкссар, бивщуну махъ бакъасса. Ва словарданул хьхьич1гу дуллуну дур правиларттал свод: «Лакку мазрал чичрулул кьяйдарду. Цаппара х1арпру чичаврил кьяйдарду» (15-28). Амма, шиккува к1иц1 лаган, словарданувусса махъру чичавриву вай кьяйдарду дакъарча ишла дурну, хъунмурч1ин гайра Х1. Муркъилинскийл орфографиялул словарданувусса кьяйдарду ишлану дур.
Гихуннай рищунну 1989-ку шинал махъва-махъ бувксса Х1. Муркъилинский словарданувасса правилартту , яла ми цач1у дишинну Э.Х.Аьбдуллаевлул сводраву дуллуминнуч1а. Ххал данну цуми къулайсса дурив, пикри банну зах1матми правилартту бигьа дансса, букварду ч1урдач1ан гъан бансса ххуллурду цукунсса бурив.