
Ттун хъунмасса тIайлабацIу хьуссар жула бюхттулсса композитор Ширвани Чаллаевлущал зун нясивну лякъаву. Гьамин, ванацIун бавхIусса иширттавух хIала-гьурттуну, ванал творчествалул ирсирачIан гъанну бушиврул кабакьу бувссар учивияв на ттувува журналистнал гьунар итххяххан баврингу.
Шяраваллингу, миллатрангу пахрулунсса инсантал Чаллаевхъал тухумрава тамансса бувкссар. Дагъусттаннал медициналул цIардаву яргну лархъун дуссар, цув дунияллия батIул хьуну, лахъисса мутта лавгун бухьурчагу, ванал ссурахъил Гъазибаг Чаллаевлул цIа.
Терапевт, акушер-гинеколог, СССР-данул цIуллу-сагъшиву дуруччаврил отличник, ДАССР-данул лайкь хьусса хIакин. Тамансса шиннардий зий ивкIссар цIуллу-сагъшиву дуруччаврил министрнал хъиривчуну, яла – Тарумовкаллал райондалул администрациялул бакIчинал хъиривчуну.
Март зурул 15-нний Гъазибаг Чаллаевлун хьунтIиссия 90 шин.
Увну ур Гъазибаг Хъусращиял шяраву. Ккуллал дянивмур даражалул школагу къуртал бувну, дуклан увххун ур Дагъусттаннал мединститутравун. Му къуртал бувну махъ, цала тавакъюрайн бувну, зун тIайла увккун ур Агъуллал райондалийн, кIикку ларайсса кIулшиву ларсъсса хIакин акъа тIий.
ОьрчIнияцIава захIмат ххирану тарбия хьусса, захIматшивурттал сасан увсса жагьилсса хIакиннал цIусса кIанттай дайдирхьуну дур хъинну жаваблувсса даву. Цала агьаммур даврил дайдихьуну ванан чIалай диркIун дур райондалул агьлу медициналул чулухунмай чантI учин баву. Ванаща бювхъуну бур фельдшертал, учительтал, дурккусса инсанталгу цала лагма лаган бувну, агьалинахь лекцияртту ккалан, ихтилатру буллан. Миннунсса чичрурдугу цала дурну, цайминнахьхьун дулайсса диркIун дур. Дагъусттаннал архсса зунттал районнай медицина хьхьичIуннай хьун дурасса чIумал ва зий ивкIун ур хирургнугу, терапевтнугу, педиаторнугу, гинекологнугу. Райондалий гьарцагу щархъавун кумаг аьркиннийн ияйсса ивкIун ур. ХIалли-хIаллих ми щархъаву тIивтIуну бур ФАП-ру.
Жагьилсса хIакиннал гьавас, хIарачат, бюхъу-бажар чIалай, 1962 шинал ва тIайла увккун ур Кочубейливсса медсанчастьрай зун, кIинтнил минардайсса ризкьичитурал цIуллу-сагъшиврул ялув ацIан. Шиккугу, хIакинтал биялну бакъа, зий ивкIун ур хирургнугу, терапевтнугу, акушер-гинекологнугу. Манзил къалавгун ивтун ур хъунама хIакиннал хъиривчуну. Яла – хъунама хIакинну.
Гъазибаг Чаллаевлун каялувшиву дуллан багьну бур жаваблувшинна хъуннасса участокрай: Ухссавнил Дагъусттаннайх, Ставропольлал крайрайх ва Къалмукьнал авлахъирттайх, яни Кочубейлия 120 километралул архсса кIанттурдайх ппив хьусса ризкьичитурал цIуллу-сагъшиврул ялув авцIуну. Тай шиннардий Кочубейллал, Бакресуллал ва Уланхоллал кIанттурдай диркIун дур Дагъусттаннал 27 райондалул лухччив.
Ва хъунама хIакинну зузисса шиннардий, дугу-дурну, зузи дурну дур шанна зивулийсса азарханалул типовой къатри ва кIира зивулийсса поликлиникалул къатри, багьлул ххирасса медициналул оборудованиялул лащу-щаллусса. Хъунама хIакинну зий ухьурчагу, Гъазибаглул ца гьантлийссарагу къакьариртун дур цалла агьаммур даву – архIала дачин дурну ивкIун ур администраторнал ва хIакиннал давуртту, сайки гьарца кьини къашайшалтгу кьамул буллай, захIматсса операциярттугу буллай.
Хъин-хъинсса давурттал сиптачигу хьуну, гай чулийн дуккан дан бюхъу-хъит бусса ушиврийн бувну, 1985 шинал Гъазибаг ивтун ур Дагъусттаннал цIуллу-сагъшиву дуруччаврил министрнал хъиривчуну. Ва жаваблувшинна ххисса даврийгу Гъазибаглул тамансса ххуллурду лявкъуну бур Дагъусттаннал медицина хьхьичIуннай дансса.
1988 шинал Гъазибаг тIайла увккун ур «Каспий» санаториялул хъунама хIакинну зун. Сакиншинначинал бюхъу бусса Гъазибаглуща гиккугу бювхъуну бур санаториялул оьрму ххуй бансса ккаккиялунсса давуртту дан. 1991 шинал ивтун ур медициналул зузалтрал пишакаршиву лахъ давриха зузисса медучилищалул директорну.
КIира-шанна шинава тIурча, Тарумовский райондалул администрациялул бакIчинал тавакъюрайн бувну, цала давугу кьариртун, лавгун ур га райондалул тагьар захIматсса чIумал ГО ЧС-рал ва ЛПСБ-лул управлениялий каялувшиву дуллан. Ванал хIарачатрайну буллай байбивхьуну бур райондалий цIусса азархана. Амма захIматсса цIуцIаврил ва цала мурад чулийн букканнин къаивтун ур. ЦIусса азархана тIурча, чIал къавхьуну зий байбивхьуну бур, гьарца гивун бувххун наниминнан Гъазибаг дакIнин утлай.
ЯтIулсса ххуттайну кIицI лагай Гъазибаг Чаллаевлул кулпат кIулминнал ванал оьрмулуву ляличIисса кIану бувгьусса Любовь Александровнал цIа. Вай кIул хьуну бур Кочубейлив. ЯбатIин къашайсса ссурухIил цал ккаккавривун ганал дакI ясир дурну дур. ЦIубутIуй чил миллатрал душ буцин кьамул буллай къабивкIхьурчагу, бувцуну махъ цала душ кунма, ххира хьуну бур Любовь Александровна Гъазибаглул нитти-буттан.
Бунияла кьадарданул цаннан ца чIа кусса, нясивсса кулпат лявкъуну бур гай, 38 шинал лажиндарай бюхттулсса даражалий дурурччуну дур вайннал цалла ччаву.
ДакI ххуйсса, аьмал марцIсса Люба щалла щарнинма ххира хьуну бия. Зунттал кIанттул багьу-бизугу ччяни лавхьхьуну, хIурматрай дуручлай бивкIун бур зунттал аьдатругу.
Ттунма Люба цукун дакIний ливчIри учирча, вайннал арс Щамхал чIавасса оьрмулий лавмартсса цIуцIаврил ивкIуссия. Арснал мукьцIал лахъанцIа ва муния махъ цуппа шяравун бувкIтари гьарца нюжмаркьини ва бикIайва лухIисса лачакраву хьулух бавцIуну, ххуллийх нанинайх цадакьа бачIлай.
ЧIаххув-чIарахми ттигу дакIнин бутлан бикIай, махIаттал шайссияв Жарият (ласнал нину) лакку мазрай, Люба оьрус мазрай цаннищал ца гъалгъа тIий бунува, гай куннан кув бувчIайва, тIий.
«Ласнал ляхъиндалуцIун щалла шяравалу, шяраваллил агьлугу ххирассар ттун. Цукун бюхттулсса даражалул агьлу къабувкри кIичча – аьлимтал, хIакинтал, магьирлугърал усттартал. Цукун дакIнин къаутави хъунасса шаэр МахIаммад-Загьид Аминов, хIакьину ваналгу увсса кьинир, Гъазибаглуяр кIира шинал чIивисса ия цува, амма оьрмулул нязаннив дунияллия лавгуна. Цукун дакIнин къаутави хъунасса профессор Оьмар Ттаттаев, Гъазибаглул хьхьичIунсса дус, хъунасса хIакин Абакар Аьлиевич, Мазагьиб Шарипов ва цаймигу чIявусса гьунар ххисса инсантал. Аьпа баннав цал! На кIаннайл хьхьичI икрамрай буссара», – тIий бур Любовь Александровна.
Ва зий буссия Тарумовкаллал райондалул судьяну.
ЧIивинияцIа буттал пишалух эшкьи хьусса арс Альбертгу мединститут къуртал бавривуна, пагьму бусса рентгено-хирург хIисаврай, тIалав увну ур Санкт-Петербурглив Рентгено-радиологический центрданий Элму ахттар дайсса институтраву ординатура буккин. Му бувккуну махъ, аспирантурагу къуртал бувну, дурурччуну дур медициналул элмурдал кандидатнал диссертация.
Цува хIакин ухьурчагу, дух дан къархьуну дур Гъазибаглуща цалламур цIуцIаву. Ххюра шинал мутталий ацIва операция бухIан багьну бур. Амма цалла даву, архIал зузими дазу дакъа ххирасса хIакин, чансса ази лагайхту, даврийн лагайва тIар, цува ххирасса, цала хIурмат бусса инсантурал чIарав цIуцIаву хъама ритай тIий.
– Цува инжитсса чIумалгума я ттун, я арсурвавран асар хьун къаивкIссар Гъазибаг. Оьрмулул махъсса шиннардий куртIну философиялувун увххун ия, чивчуну бия укунсса махъру: «Инсаннал оьрму – му дунияллийн уккаву ва дунияллия лагавур. Цума-цанналгу цалвар язи бугьайсса ми кIирагу даталул дянив ласунмур». Цалвагу му аьщул кIанттай бивхьуна инсаннал цIуллу-сагъшиву дуруччаврин хас бувсса яргсса оьрму», – тIий бур Любовь Александровна.
ПаччахIлугъралгу лайкьсса кьимат бивщуну бур Гъазибаг Чаллаевлул захIматран, лайкь хьуну ур бусравсса цIардан ва наградарттан. Ванияр ацIния ххюра шинал хьхьичI, ванал 75 шинал юбилейрацIун дархIуну, Кочубейлив гана га цува хъунама хIакинну зузисса чIумал дурсса азарханалул къатрал чIирай лачIун дурссар Гъазибаг Чаллаевлул цIа абад дуллалисса аьпалул ула.
«ЧIявусса оьрмурду ххассал бувссар ина аьрщарай. Тти дуркIунни игьалагансса чIун. Амма вил чаннасса ва яргсса цIанин бивкIу бакъассар.»
(Гъазибаг Рамазановичлул гьаттал чарийсса чичру).
Зулайхат Тахакьаева
