Шинал мутталий бартдиргьуну дур инвестициярттал шанна проект

Промышленность

Февральданул 24-нний «Дагестан» РИА-лий хьунни респуб­ликалул промышленностьрал ва машлул министр Низам Халиловлул пресс-конференция.
Муний ванал бувсунни дукIу дурсса давурттал хIасиллал хIакъираву ва гьашину биттур дан аьркинсса давурттая.
Министрнал тIимунийну, республикалул валовый регионал продуктраву (ВРП) промышленностьрал бутIа хьуну бур 4,7 %. 2025 шинал дарххусса хъуслил, бартдиргьусса давурттал ва хIаллихшиннал лагру хьуну дур 108,6 млрд къуруш, 2024 шинах бурувгун 10,9 % ххишаласса.
2025 шинал 9 зурул мутталий ДР-лул промышленностьрал предприятиярттал циняв даражардал бюджетирттавун дуллу­сса налогирттал лагру хьуну дур 15,06 млрд къуруш, 2024 шинал гара чIумух бурувгун 13,7% ххишаласса.
2025 шинал 11 зурул мутталий промышленностьрал бутIуву дянивсса харж хьуну бур 58,2 азарда къуруш, 2024 шинал гара чIумух бурувгун 19,6% ххишаласса.
2025 шинал хIасиллайн бувну, гособоронзаказрал лагру хьуну дур 14,5 млрд къуруш, 2024 шинах бурувгун 20,8 % ххишаласса.
2025 шинал инвестициярттал проектирдал лагрулий промышленностьрал бутIувун дагьан дурну дур 15,2 млн къуруш. Дузал бувну бур 1033 цIусса зузи кIану.
2025 шинал ДР-лул Промышленностьрал ва машлул министерствалул кабакьу бувну бартдиргьуну дур республикалун хъуннасса мяъна дусса шанна инвестициярттал проект: цалчинмур проект «Модернизация и расширение цеха для производства стеклотары». Ва проектравунсса инвестицияртту хьуну дур 1,741 млрд къуруш. Дузал хьуну бур 183 цIусса зузи кIану, дуллуну дур 314,4 млн къуруш налогирттал.
КIилчинмур проект «Строительство индустриального строительного комплекса «Каспийск» на территории Республики Дагестан». Ва проектравун дирчуну дур 1,396 млрд къуруш инвестициярттал, дузал бувну бур 125 цIусса зузи кIану, бюджетравун дуллуну дур 51,33 млн къуруш.
Шамилчинмур проект «Строительство универсального склада продовольственных и непродовольственных товаров, г.Махачкала, 1 этап». Проектравун дирчуну дур 9,1 млрд къуруш, дузал бувну бур 525 цIусса зузи кIану. Бувну бур 125 азарда квадрат метралул лагрулий­сса складру, миннувасса 55 азарда квадрат метра дусса складрал къатри дуллуну дур ижаралий «ОЗОН» компаниялухьхьун.
2025 шинал «Развитие промышленности и повышение ее конкурентноспособности» (тинмай Госпрограмма) тIисса ДР-лул паччахIлугърал программа бартдигьаврил мероприятияр­ттал лагрулий паччахIлугърал кабакьу бувну бур 18 промышле­нностьрал предприятиялун.
Республикалий дузал бувну бур шанма промышленностьрал кластер: пюрунтрал, уссал ва ппалул, цIанасса ппурттуву буллай бур уттигу ца – строительствалул материаллал кластер.
Дагъусттаннал 5-мур кIану бувгьуну бур кластерду лябу­ккан баврил даражалун хасъсса Аьрасатнал Федерациялул субъектирттал цалчинмур Национал рейтинграву.
2025 шинал хIадур дурну дур Беларусь Республикалул ва Дагъусттан Республикалул Промышленностьрал отраслирду лядуккан даврил мероприятиярттал план. 2025 шинал Дагъусттаннал Беларусьнан дарххуну дур 300 тонна ппалул. Уттигу даххан тIий бур Беларусьнал предприятиярттан 40 тонна.

Машлул даву

Дагъусттаннал ВРП-лул бутIраву маша баврил бугьлай бур 2-мур кIану, мунил бутIа бур 15,7%.
Ларгмур шинал январь-ноябрь зурдардий опталий бувну бур 225,460,5 млн къурушрансса маша, 2024 шинах бурувгун 6,2 % ххишаласса (СКФО-лий 2-мур кIану). Розницалий дукIу бувну бур 1 трлн къурушрансса маша, 2024 шинах бурувгун 0,5 % ххишаласса. Дукиялул сурсатру даххаврил бутIа хьуну бур 58,5 %, дукиялул дакъамур хъуслилсса – 41,5 %.
Жяматрал дукра дукайсса кIанттурдая (кафердаву, рестораннаву) хьуну дур 247,9 млрд къуруш, 2024 шинах бурувгун 1,2 % ххишаласса.
2025 шинал агьалинан дурну дур 234,1 млрд къурушран­сса хIаллихшинну, 2024 шинах бурувгун 2,9 % ххишаласса.
2025 шинал 9 зурул мутталий машлул предприятиярттал дуллуну дур 7,745 млрд къурушрансса налогру, 2024 шинах бурувгун 51 % ххишаласса.
Республикалул рынокрай зий бур кIанттул ттучанну бакъасса, федерал ттучаннугу. «Зеленое яблоко» тIисса ттуча­нну бур 14, миннуву дузал бувну бур 200-нниха ливчусса зузи кIанттурду.
«Магнит» тIисса ттучанну бур 128, миннуву дузал бувну бур сайки 900 зузи кIану.
ЦIанасса ппурттуву зий бур хъуслий «Честный знак» тIисса маркарду бишаврицIунсса давурттаха.
Ларгсса шинал 6 зурул мутт­алий интернетраву хъус даххаву гьарза хьуну дур 89,5 % , дарххуну дур 38,1 млрд къурушран­сса хъус.
ХIакьинусса кьини респуб­ликалий зий бур маркетплейсирттал 2000-нниха ливчусса кIанттурду (пунктру), 2024 шинал –1400.
«Валдберриз» тIисса маркетплейсраву «Сделано в Дагестане» тIисса бутIуву ккаккан дурну дур 1300-нниха лирчусса цIарду дусса хъус.
2025 шинал хасъсса Комиссиялул батIаврий хIукму хьуну бур усру дайсса ООО «БОФФ»,ва ООО «АРМАДА ПЛЮС» предприятиярттахьхьун ихтияр дулун «Бренд Дагестана» тIисса имиджрал лишан ишла дуван.
2026 шинайнсса министерствалул мурадру ва задачартту:
Пилот акъасса авиациялул системартту лядуккан даву;
Дагъусттаннал Куклумур промышленность лядуккан даврил стратегия хIадур даву;
Дагъусттаннал элмулул ва технологиялул лябуккулунсса программа хIадур даву;
Дагъусттаннал строительствалул материаллу ва технологияртту дуккан дайминнал кластерданул аккредитация;
«Уйташ» индустриал паркирал аккредитациялуцIунсса давуртту къуртал даву;
Региондалул промышленность пишакартурал дузал булл­ан байбишаву;
Промышленностьрал бутIуву инвестициярттал проектру бартдигьавривух гьуртту шаву;
Индустриал паркирдал инфраструктура лядуккан даву;
Машлул сетьру лядуккан даву;
КьюлтIну зузиминнал бутIа чан баву, машлул иширттаву налогру гьарза даврил база хъун баву.