
Январь зурул 23-нния февраль зурул 8-ннийн бияннин Москавлив Гостиный двордануву шадлугърал тагьарданий дия выставка «Уникальная Россия».
Аьрасатнал халкьуннал авадансса ва личIи-личIисса культура ккаккиялун дирхьусса, чил билаятирттаясса чIявусса хъамалгу бусса ва агьамсса мероприятиялий гьуртту хьуну бур 78 региондалиясса вакилтал. Дагъусттаннал вакилтуравух форумрай бия лакгу: ссурвал ПатIимат ва Маисат ХIаммадовахъул, арцу-мусил чIюлушиннардал дизайнер Бэти Оьмаровагу. Дия жагьилсса гьунар бусса художник Аьбдулла Халитовлул дирхьусса суратругу.
Найбунува кIицI лаганна, выставкалул директор (ва «Уникальная страна» фондрал директоргу ур) Валерий Богомоловлул кIицI лавгшиву, Дагъусттанналмур стенд выставкалул ца яла итталун дагьаймур, яргмур душиву. Лахъсса кьимат бивщунни Дагъусттанналмур майданналун машгьурсса художник Никас Сафроновлулгу.
«ВвКубе» тIисса информациялул интернет-каналданул гендиректор, обозреватель Виталий Волошингу укун чичлай ур: «Цал уттигу исват хъанай бур жулла яла хъунмур хъус – ляличIисса инсантал бушиву.
«Дагъусттаннал ттиркьюкьив» площадкалий хIакьсса тIилисин бур. Дизайнертал Бэти Оьмарова, Эрминэ Мелкоян ва ссурвал ХIаммадовахъул илданун ккаккан буллай бур уттизаманнул хъамитайпа цукун чIявусса гьунарду бусса ва итххявхсса буссарив. Вайннул канила дуркмур эмаратсса дур, цивппагу ччарча къавтIий, ччарча балайрду тIий агьали хIайран буллай бур. Вайннул чIарах уккайсса акъар. Дагъусттаннал культуралия хавар ласун, кIулшивуртту куртI дуван ччай гъан хъанай бур. Форумрайсса гьарца усттарнал цалва тарих бур, гьарца дизайнер – бриллиантран кIанттайсса ур». Цилва тарих бур Бэти Оьмаровал. Ва экономикалул ларайсса кIулшивугу ларсун, цилва пишалий зий бивкIун бур чIярусса шиннардий. Амма ваниву тачIав къалевщуну бур творчествалул даврихун багьансса гъира. Сант дагьайхту, цинна дуллан гъира бусса даврихун багьну бур. Ванил арцу-мусил чIюлушиннардал бренд «Beti Je» хIасул дурну дур. ХIатта кьатIаллил билаятирттайнгума чIюлушинна тIалавну дур, выставкалийгу тIалав дуван ччими тамансса бия тIий бур.

«Жул гьанумур мурад ва глобализациялул ппурттуву – жулла культуралул код ябаврил ххуллийсса давриву чIиви-хъунсса бутIа бишинссар. Буниялттунгу, жулла культуралул кьимат лахъсса бушиву асар хъанай бия, чIявусса инсантуращал кIул хьуру, чIявусса инсантал цIухху-бусу буллай бия. Дагъусттан караматсса билаят бушиврий мукIрушинна дуллай бия», – тIий бур Бэти.
ХIаммадовхъалмур фамилия къабавсса инсан лакраву усса ххай бакъара. Дунияллийх цIа ларгсса «Балхъар» тIисса фольклорданул ансамбль хIасул дурсса Дагъусттаннал, Чачан-Ингушнал ва Къабардин-Балкьарнал культуралул лайкь хьусса зузала Къачу ХIаммадовлул даву дюрхъуну дачин дурну бур ванал наслу. Этнограф-искусствовед, Аьрасатнал халкьуннал мастер, Дагъусттаннал культуралул лайкь хьусса ишккакку ПатIимат ХIаммадовал ккаккиялун дирхьуну дур Къачу ХIаммадовлул Музей-къатлул кулпатрал коллекциялувасса миллатрал костюмру. Вай цинярда Москавлив итабавкьусса каталограйн дагьсса лаххия дур.
«Мяйжаннугу хьхьичIарасса янналия дурурххусса костюмрур. Арцу-мусил чIюлушиннагу хьхьичIарассар. Зу къулагъас дурхьурча, манекендалийсса чувнал костюм буттал костюмри. Ва костюмравур ппу Болгариянавун, Румыниявун ивсса, ванивур Польшанаву фестивальданий гьуртту хьуссагу. Укун кьиматрайсса костюмру цайми музейрдава пюрундалул тIахIнилуву («колбалуву») дучIан дай, ккаккиялунгу миннувура дишай. Жу ичIура ядуллалисса куццуй лавсун бувкIру, агьалинан ккаккан дуван. Цуксса аякьалий ядуллай бухьурчангу, шиннардил ках бур вай костюмирттай, укун чивун дуккан дурну ккаккан дувансса сант ишла дуварду», – тIий бур ПатIимат.
Маисат ХIаммадовал цуппа авторсса ссихьри ккаккиялун дирхьуну дур, цирдагу миллатрал лаххиялувусса. Ва «Дагъусттаннал шяравалу» музей-заповедникрал элмийсса зузала бур. Аьрасатнал Культуралул министерствалул баян бувсса щалвагу билаятрал конкурсрай «Дагъусттаннал лаххиялувусса ссихьу» номинациялий уттинингу ххув хьуну бур.
«Ттунгу тIайлабацIу хьунни Москавливсса «Уникальная Россия» форумрай гьуртту хьун. Ккавкмунил ва бавмунил ххуйсса асарду кьабивтунни дакIний. Цал уттигу исват хьунни, жунма буниялттунгу тIайлабацIу хьушиву канил пагьмурдал гьунарду бусса уникальныйсса инсантал уникальныйсса билаятрай яхъанан», – тIий бур цила Телеграм-каналданий Дагъусттаннал муфтийнал маслихIатчи Айна ХIамзатова. Вагу бивунни жулва душваврал стендрачIан, рирщунни цачIусса суратгу.
ХIадур бувссар
ПатIимат Рамазановал
