Миясат Щурпаева

Ккурккуллал Щазахь

Ттул ссу Ккурккуллал Щазай,
Буния вил заманнай,
Рязиссияв на занан
Вищал ччергъилу ришлай.
Вил мукъурттил ттиркьюкьив,
Ца щяв дагьан къаритлай,
РатIлавияв вил хъирив,
ДакIния хьхьири буллай.

Вилгу, ттулгу – кIира дакI,
КIиннивурагу – ца дард,
КIива заманнул оьрму,
КIинниллагу – ца касму.

Ччавугу, шеърирдугу
Кьюкьалалун бивхьусса
Заманалущал талай,
Чайва тIар ина балай.

БакIрай кIяла чалагъай
Ттун кьисматрал дуллусса,
ХIайп чара вил заманнай
Вил макь лишин къадиркIсса.

ХIакьину ина хьурдай
Цал бурган бан махъунмай:
Наницири вил хъирив,
Вил ххуллу бюхттул буллай!

Ттул ссу Ккурккуллал Щазай,
Буния вил заманнай,
Ххариссияв на занан
Вищал ччергъилу ришлай.

Ссавурданий ливчIунна

Къатлуву паракьатну
Даврихух лавгун буна,
Ца гьаварал гьаз бувну,
Ларзулун буккан бувнав.

Ххяххабургъийн дирхьусса
Буттахъал бюхттул ларзу,
Гъумучи хъатлий бихьлай,
Ккаккан буллан диркIуна.

«Та цуривав?» – увкуну,
ПаччахIххуллийн бурувгсса –
Асарданул чIатIаракI
ДакIнил куртIнивун щуна.

ПаччахIххуллу бувгьуну
Ина ияв авцIуну,
Тти Гъумучи къабувчIлай,
Лагма-ялтту уруглай.

«Ина шия лавгун махъ
Жул сий зия хьуссар», - тIий.
Гъумучиял кIичIиртту
Вихь бия зума цIухлай.

«Вил ша къабуххай хьуну,
Жулгу авур ларгссар», - тIий.
Буттахъал дарвазартту
Буллай бия бювкьурду.

Вил шаттирах мякь хьусса
Ина гьаз шай ВацIилу
Урттун тавт жегъир ххуллу
Янилун бутлай бия.

КIяла хьусса ттул чIантIив
Архния щурщу буллай:
«Жу кIяла шаврил тахсир
Вийгу хьуссар», - тIий дия.

Щюлли заманнай кунма,
Къабувкра на вил хьунийн,
Жагьил шиннардий кунна,
КъарутIав кIирисса макь.

Ссавурданий бавцIусса
Шагьру Гъумучи кунма,
Ссавурданий ливчIунна
Нагу бюхттул ларзулу.

Ттул язи бувгьу гъалбарцI

Ттул язи бувгьу гъалбарцI,
Шеърирдавува ливчIсса,
Ивзун кIяла чIапIая,
ЧIарав ацIан къавхьусса.

Куннал вил цIа-бакI цIуххай,
Куннал ккаккан ччива чай,
Кувгу ттухь пиш увкунах,
Щак тIий, хъирив буругай.

Эшкьи хьунал чагъарду
КунначIан куннал чичай,
Ччаву хьунал балайрду
Цаннаха цаннал учай.

Я вил эшкьилул чагъар
Итталун къабагьунни,
Я вил ччаврил шеърирдал
ДакI гьулусан къадунни.

Куннал вил цIа-бакI цIуххай,
Куннал ккаккан ччива чай,
Лухччи-ссавнийх вих луглай
Ттула буна оьрму най.

Ттул язи увгьу гъалбарцI,
Шеърирдавува ливчIсса,
Ивзун кIяла чIапIая,
ЧIарав ацIан къавхьусса.

Шяраву хъатIи бия

Ччясса ссутнил чIун дия
Аьзиз буттал шяраву.
Шяраву хъатIи бия,
Ттуйн хъатIийн оьвтIий бия.

ХIадур дуруна ниттил
Ттухьхьун бухчакарщигу,
Дурккуна буттукьрава
БакIрайн рутан миччахгу.

Кьариртун чалагъайгу,
ЧIарав бухчакарщигу,
Лавсун мюрая мухIгу,
Бавчура къатлувату.

– Чунна, – увкуна ниттил, –
МухIгу кIунттил бувгьуну.
ХъатIийн гьай чIаххувдушру
Вихва ялугьланссархха?

– Маялугьларди уча,
Аьзиз чIаххувдушварахь.
На ца кIуриялу дан
Къурув най бура, – учав.

Хханххираву цIаращал
Бувкра щарнил зуманив,
Иттав виримукьащал
Занан бивкIра маршравух.

Бувкра лачIал хъуничIан,
Щиллив ттихIлай кьадиртсса:
Ттуйва бияла бакъа
Зун бивкIра мухIиращал.

ЧIюх увкуна архния
ХъатIул зюннав-накьара,
Бишлан бивкIуна иттах
Ттул канилусса чIаллу.

Баргъгу заваллай бавцIун,
Хъу дачIи хьусса чIумал,
Ялун дируна къари,
ГьарацIигу канихьну.

–Ттул душ, ина ча багьра,
Ци лайлатулкьадрира,
Кару дякъил дургьуну
Гужрай зий дуссиявхха?

– Ниттилссий, хIакьину ттул
Гьалмагъай ивкIу кьинир…
– Ттул душ, та дяъвилуву
Ттулмагу ливчIссар, – куна.

Гьалмагъайх дягъулул макь –
РутIарду кIинниллагу,
ТартнакIлил гьарацIигу
ХIачIарду кIиннилагу.

Шяраву хъатIи бия,
Къургу вичIилий бия.
Ца ттихIлай, ца къав бахIлай –
КIира дягъугу дия.

Ца–ца тIюпан чан къашай

Ци чайривав Хъун-Зунттул,
ТIюпан ялун бивукун,
ЦичIав тахсир бакъанма
Базу-базу бавттукун.

Ца-ца тIюпан чан къашай
Ттунгу ва оьрмулуву,
Тахсир бакъа танмихIрал
Савав къадурчIлачIисса.

ТIюпандалул бавттусса
Хъун-Зунттулгу бакI гьаз дай,
Щавулий хъат дирхьуну,
Нагу лавай бизара.

Инагу, нагу царув?

Агь, ттул гьумучири оьрчI,
Инагу, нагу царув,
Инагу, нагу царув,
Ца ххуттан хIисавссарув?

Ттул кIяла хьусса бакIгу
Ина хIайплий кIицI бунни,
Талайнмасса оьрмугу
Вихава лащан бунни.

Ттул ххуллия, ччаврия
ХIучI увкусса вил дакIгу,
Уссур-ссуннан кьамулсса
ЧIа къаку вил мурадгу,

Чил хIасратрай дакI къацIий,
КIяла къархьу чIарарду,
Кьадаршиврущал талай,
Аьйплу къархьусса жангу...

Бюкь хьуну къума ратIух
Ивщунугу къалавгсса,
Хъару хьуну ссурулух
Лехлангу къабиривсса…

Ядуллалимур личIай,
Ччучлачимур къуртал шай,
Агь, ттул гъумучири оьрчI,
Вийгу ттул дакI мяш къашай!

ДакIнил хIал

Дарзий, ина магьирсса
СсихIирчира чивияв,
Буруххарчан ца гьухъа
Ттул ччавриха лавхьхьусса.

Уссал усттар цIа дурксса,
ЦIанийн мукIру хьувияв,
Царай усру дуварчан,
Ттул дакIнил бущи бусса.

Бюхттул зунттай щютIуххий,
Баргъ ва барз къавтIунссия,
Дуцирчан ина макьан,
Ттул дакIнил такьва дусса!

БучIанна

Ттун ххал къашайнийх бур
Вил аьрххи-ххуллу,
Дустурал хъин итлай,
Гъаннал вив ласлай.

Бакъара вил иттав
На къала хьун ччай,
Акъанагу тачIав
ДакIния уклай.

На вичIан бучIанна,
Ина ккашилни,
Циняв ччатIул дустал
Тий-ший бавцIуни.

Ххари ан бучIанна,
Ина пашманни,
Нажагь вил дакI ссалчIав
Азурда дурни.

Кумаг бан бучIанна,
Ина заэвни,
Оьрмулул щатIащал
Гуж къалаяйни.

Вил иттав бакъара
На къала хьун ччай,
БучIанна, ттула ша
Вин аьркин хьуни.

БатIи–бава

«Хъуругу колхозралли,
Колхозругу жуллари,
КIарттуву хамил гурга
ДукантIисса журари», –
Учайва БатIи-бавал,
Ххулув буцан, хъу ттихIин
Мюрщи душру буцайни.
БувцIу зурул хьхьуниву
БикIайссияв хъу ттихIлай,
ЧIали зизин къабитлай,
Дяхтта, кIири бургъилух,
Буну тIий чIаллу зизлай,
Сунн лахъну къакьаритлай,
БатIи-баван дакI дакьин,
Ххуйсса лизурду дуллай.
Барчаллагь, БатIи-бавай,
Лавхьхьуна жун вияту
ХIалли-чIаллил лакьингу,
ЧчатIул хIурмат бувангу.

Лакку балай

Султанов Кировлун

Агь, жагьил, агь, жагьил,
Му ци балайъя?
Канихь мандолина
Ци ссихIирчия!

Эшкьи-ччаврил кьуват
Щил буллуссия?
Лавмартшиврул къащи
Та ккурхIуссия?

Вил мукъурттивусса
Мусил кIушиву.
ЧIунил такьвалува
Бургъил ххуйшиву!

Агь, жагьил, агь, жагьил
Му ци балайъя?
ОьрчIшиврул марцIшиву
Чув ядурссия?

Лакку балайлул тIин,
Ттунма ххирасса,
КъакIулссия бивкIсса
Муксса нацIусса.

Агь, жагьил, агь жагьил,
Му ци балайъя,
Ттул дакIнил хIужрарду
Вин ча кIулссия?

«Дараччилул» Мариян

Луизащал лавгссияв
ТтуккулцIийн Оьллаарив,
Дарусса кьини дуну,
Ххютругу къаларсуну.
Хьурул-КьунттуцIух лавай,
Иттуракъур кьабивтун,
Оьллаарийх бавчукун,
Ссав оьлухълан диркIуна.
Нажагь гъарал лачIларчан,
Буххан кIану бакъая,
Пикри барду жу бачин
Читтурдал чулухунмай.
«Гъинтнил гъарал хъинссар», - тIий,
Жула дакIругу дуллай.
КахрикутIа гьухъраву
Бавчуру анаварну.
Я ттуккулцIу къабувну,
Я Читтурув къабивну,
Арнил дянив бунува,
Бавчуна гъарал вирхху.
ЧувчIав магъи дакъая,
ЛабикIан мурхь бакъая,
Читтурдал чулухату
Ца машина бувккуна.
Дурламалувх жу ккавккун,
Гъарая ливхъун найсса,
«Дараччилул» Мариян
Бия жул хъирив бувккун.

Ттун ина жагьаннама

Ламу бакъа аьтарттуйх
Лахълай нагу кьабивтун,
Ка къадуллуну лавгсса,
Ттун ина жагьаннама.

Ттуйн чакъалт хIусуд хьуну,
Чувнах мюхтажсса чIумал,
Ина тур къадурккусса
Ттун ина жагьаннама.

Магъи дакъа, гъаралу
Ялгъузну ливчIсса чIумал,
Магъулун къаоьвкусса
Ттун ина жагьаннама.

Ссурулккуртлуй бавцIуну,
Бургъищал гъалгъа тIийний,
Ина ттухьва пиш тIисса
Ттун ина жагьаннама!

Гъумук кIичIиравалу

Буссар Гъумук кIичIира,
Инсаннал маз бувчIайсса,
На бувкIукун архния,
Ттущал жап тIун бикIайсса.

КIичIиравугу бюкьру,
ЧIявучил байча щайсса,
Ттул ликкурттан бушиву
Ттигу хIисав къавхьусса.

КIичIиравун абавхъун
ЦIувцIу чарил дарваза,
Ттигу-шилагу ттул дакI
КьутI учин сикъавсусса.

Арулла макьгу рутIлай,
На кIичча зана шайни,
ЧIирттал ялув бяшкIантту
БивкIссар ттущал къявхъа тIий.

Цуппалу бурвав ттигу
Дарвазалух гьивчул мурхь,
ДакIнийн багьайвав нагу
Нажагь чявхъагъаравух.

Буссар Гъумук кIичIира,
Инсаннал маз бувчIайсса,
На бучIан чIал хъанарча,
Пашманшиврул буцIайсса.

НувцIи бишлай

Жул махIла бур тяхъану,
МахIлалул оьрчIру – шадну:
Жари-бава дусса дур
НувцIи бишлай хIакьину.

Щирпилул чIан дурцIуну
Най ур манкъу Раппани,
Нухьхьал дарваг бувцIуну –
Ширвани ва Апанни.

Зулайхат – аьму бугьлай,
Саидат – кумаг буллай,
Кумаграя рязисса
Жари-бавагу пиштIий.

НувцIуй къавтIун бивкIунни
ЯтIул-кIирисса щивщу,
ОьрчIал хIадур дурунни
Щивщу бичинсса жипру.

Жул махIла бур тяхъану,
МахIлалул оьрчIру – шадну,
Жари-бава дуну тIий
НувцIи бишлай хIакьину.

Вил ччиссаннуха лащан

Вил ччиссаннуха лащан
Нихъри лахъ бавиявхха,
Вил инсаншиврул ялув
Ччанну цукун бизлава?

Вил ччиссаннуха лащан
ЧIу бюхттул бавиявхха,
Вил адаврал ненттабакI
ХьхьичIун цукун бутлава?

Вил мурадраха лащан
Буюрду буллавияв,
Вил инсапирайх ришлай,
ХIаясиз цукун хьува?

ЧIимучIали – цIарачIан,
ОьрватIи – зайтуннучIан,
ТIабиаьтрал аьдатрай
Инагу - кавтардучIан.

Вила биялар куну,
Пикри къабавиявхха,
Къащилул цIу лещан дан
Цумур хьхьири бутIлава?

Ларгун дур шинну

Агь, ттул гъумучири оьрчI,
Ларгун дур жула шинну,
ДакIру жагьилну дуна,
КIяла хьуну бур бакIру.
ВацIилух эшкьи хьусса
КIурунна-БакIу кунма,
Хъуннеххал личIи бувну,
Ссавурданий бавцIусса,
ЛивчIунна, аьзиз, нагу
ВичIан гъан хьун сикъаслай,
Оьрмулул мугьалигу
Жула дянийх чавхьа тIий.
Барзунттай бюрни кунма,
Мякь лиххан бан нанисса,
ЩаращучIа халкь чIалай,
Гъан хьун къабюхълахъисса,
Жюржулул чIугу баллай,
ЛивчIунна манзилданий,
Щаращул щинан кIанттай
КьурчIисса макь кьюлтIа тIий.
Вил хатирданун пиш тIий,
Вин баянну балай тIий,
Ххядурксса кахха кунна,
Гъаргъсса дакIгу ларитлай.
Вихсса ччаврил гьаз буллай,
Ина лавхънийн гьаз хъанай,
Вихь аьч къабув щугълурдал
Щяв багьан къабивтунна.


Ина къашавай ур тIар

Ина къашавай ур тIар,
Ина захIматну ур тIар,
Вил лагмава бавцIуну
Гъан-маччамигу бур тIар.

Цибайссар цIуллушиврул,
Вищал дачIин къашайсса.
БакIраву кIива янил –
Ца вин булун къашайсса.

ДахIалай хIакинтуран,
ВичIан ххуллу тIивтIусса,
Чурххай урчIвагу базу
Виха зузи бан шайсса.

КъабивкIсса хьурдай, барххуй,
Чил яру жула дянив,
Вил шанучIа икрамрай
Таллагьий, бацIавияв.

ДакIнияту дакI дуллай,
На ина хъин авияв,
Оьттуя оьтту буллай,
Ччаннай ацIан авияв.

Дакъари кьудрат ттучIа
Вил бакIрай ка дишинсса,
Чин ашкара къавхьуну
ЛухIи кIизуйх ках чинсса.

На вава Миясатра

Ттул мурадрал муттаэ,
Муттаэгу уссарив,
Яларай нани неххайх
Лавайгу ачайссарив?

Марч ттиликIрахун бакъа,
Вил чугу бачайссарив,
ХIалу дакъаний тачIав
Вил ччангу бацIайссарив?

Хайр бунийнмай бакъасса,
Яругу бурувгссарив,
Алши-талихI чанначIан
ДакIгу кIункIу хьуссарив?

Ттул дакIгу ккуччу дурну,
ХIучIгу хъамабивтхьурча,
Муттаэ акъа гъалбарцI,
Тти вил муттаэ нара.

На яхъулувппай бувну,
Хъару гъагъан дав тIурча,
Яхъулугу, хъарайгу
На вава Миясатра!