Инсан къашавай хьуну, хIакиннайн уклай ур. Амма чивчусса дарурттая къашайшалан кумаг хъанай бакъар. Ца-ца чIумал бактерияртту дарурттаща бух бан къахъанахъаву сававну. Ванийн «антимикробная резистентность» учай, бактерияртту, вирусру, грибокру ва цаймигу паразитру цIакь хьуну, хьхьичIва кунма дарурттаща бат бан, бух бан къахъанахъаву. ХIасил, аьдатсса антибиотикраща инфекция хъин дан бюхълай бакъар.


КIулну бикIан, антибиотикирттайн инсаннал чурх бакъарча аьдат шайсса, цивппа бактериярттур. ЦIакь хьусса микробру дарурттаяр ххув хьуну, миннуща бацIан бан къахъанай, чурххавух ппив хъанай бур ва ца инсанная цаманайн лахълай бур.
Циванни бактерияртту цIакь хъанахъисса?
Ца агьаммур савав – чIявуну ва тIайла бакъа антибиотикру ишла буллалаву. Инсантал бур ми ишла буллай кьакьари цIуцIиний, май ливцIуну наниний ягу температура лахъсса чIумал. ЧIяруми азарду вирусирттаяр, антибиотикирттаща миннун цичIав бан къашайссар. НигьачIаву хъуннассар хIакиннащал маслихIат къаккавккун бувкусса даруврая, нукIува къашай хьусса чIумал канай ивкIсса ва цайминнан чивчусса дарув ишла баврия, хIакиннал ккаккан дурсса дозировка ва чIун жунна ччикун даххана даврия. Аьркиншиву дакъана антибиотикру ишла баврилгу вирусирттан къулайсса шартIру дузал дайссар, ми литIун къабайссарча, хъиннува цIакь байссар.
Ци нигьачIаву дуссар муния?
Агана бактерияртту цаппарасса антибиотикирттал чулухунмай цIакьну бухьурча, инсан хъин ан захIмат хьунтIиссар ва хъунмасса хIал хьунтIиссар. Ца-ца чIумал, азарханалий уттуишин ан, ххишаласса анализру дулун багьантIиссар. Антибиотикирттал кумаг къабуллай, ялун ххи бан багьсса даруртту цамур чулуха заралссагу бикIан бюхъайссар. Тагьар захIмат хьунсса нигьачIаву хъуннассар инфекция захIматсса духьурча. Кумаг шайсса антибиотикру так ца инфекция хъин дан бакъар аьркин байсса. Ми ишла байссар операцияртту буллалиний, чурххал базурдал трансплантация, химиятерапия дуллалиний ва захIматсса тагьарданийсса пациентътал хъин буллалиний. Антибиотикирттал цала бан аьркинмур къабулларча, чIявуми медициналул процедурардая хъунисса зараллу биян бюхъайссар.
Циванни антибиотикру мудан, аьвкъу-гъили хьутари ишла бан къабучIисса?
Аьвкъу-гъили шаву, ОРВИ-лул чIявуми ишру, грипп вирусирттаяр сукку шайсса. Антибиотикирттал вирусрал инфекцияртту хъин къадайссар ва мукунсса ишираву къашайшалан кумаг къабайссар. Ми бучIи лякъайссар, агана хIакиннал бактериялул инфекция душиву ягу азаруннил тагьар захIматсса душиву кIул барча. Пациентнал тагьар щаллуну ялун личин дурсса чIумал, кьамул байссар хIукму.
Ай, балики, тIий, антибиотикру ишла буллан къабучIиссар. Ца-ца чIумал, хIакиннал яла тIайламур пикри – антибиотик ишла бан ккаккан къабавур.
Ци дан бюхъайссар жущава?
– антибиотикру хIакиннал ккаккан бувкун бакъа къабукан;
– ливчIсса даруртту ишла къабан ва цайминнан къабулун;
– ишла бан хIакиннал ккаккан бувсса дозарду, ккаккан дурсса чIумуй ва ккаккан бувссаксса хIаллай. Къабакьлай ягу кумаг къахъанай чIалай бухьурча, хIакиннащал маслихIат къаккавкун бяличIан къабан ягу ххишаласса чIумуй ишла къабан;
– вирусрал инфекция духьурча, хасъсса показания дакъана, антибиотикру ишла къабан;
– инфекциялия буруччинсса чаран лякъин: кару шюшлан, марцIшиву дуруччин, чIумуй дан ккаккан дурсса вакцинация.
ХьунтIиссарив ва тагьарданун чаран лякъин?
Антибиотикирттал чулинмай цIакьсса бактерияртту щаллуну бат бан къахьунтIиссар: микроорганизмарду мудан даххана хъанахъиссар. Амма ми хьхьара бан хьунтIиссар. Ми хъинну ппив къахьуншиврул хIакинтурал маслихIат бан аьркинссар антибиотикру ххуйну пикри бувну. Медициналул идарарттал тIурча, инфекциялия мюхчан хьунсса чаран лякъин аьркинссар. Чара бакъашиву духьурча, кIул бан аьркинссар даруртту цукун асар хъанай бурив бактериярттайн.
Тагьар даххана дан гьарица инсаннахь бияла буссар. Антибиотикирттал чулухунмай баччибакъашиву дакъахьурча, миннуя жунмагу, жула оьрчIан ва ялун нанисса никирангу мюнпат бикIантIиссар.
Ци дакIний битан аьркинссар?
Антибиотикирттал вирусру хъин къадайшиву. Ми жунма ччай, жула хушрай ишла буллан къабучIишиву. Ишла буллан аьркинссар ми чара бакъашиву дусса ва хIакиннал ккаккан бувсса чIумал.
Буруччияра хIакьину антибиотикру, гьунттий миннул жула оьрмурду ххассал булланшиврул!
А.С. Айдамиров,
хIакин-уролог

ХIадур бувссар
Андриана Аьбдуллаевал