«Дагъусттан – шаэртурал билаятри». Ва халкьуннал шаэр Расул ХIамзатовлул чIяруну тикрал дувайсса калима республикалул визит карточкану хьуссар. Дагъусттаннал рувхIанийсса аваданшиврул, культуралул ва литературалул ирс-ххазиналул лишанну хьусса. Ва калималул анжагъ республикалий гьунар бусса чIявусса автортал бушиву ккаккан къабуллалиссарча, жула халкьуннал оьрмулуву ва культуралуву поэзиялул личIиссава кIану бугьлагьаврий чIурчIав дуллалиссар.
Дагъусттаннал чIявусса шагьрурдай ва шяраваллаву, личIи-личIисса оьрмулул инсантурал дянив шеърирду чичаврил гьунарду бусса инсантал ялун личин баву мурадрайсса мероприятияртту дуллалиссар. Литературалуха зузиминнал ччя-ччяни дувай конкурсру, фестивальлу ва творчествалул хьунабакьавуртту. Дуссар чичлай байбивхьусса жагьилсса автортурал даву магьир дувансса, къакIулмур лахьхьинсса семинарду, буссар клубру, ккуранну. Итабакьлай буссар литературалул журналлу ва альманахру.
Гъинттул Поэзиялул театрдануву хьунни гьар шинах дувайсса «Шаэртурал турнир». Ваний ххув хьуминнавух ия ХIажинал арс АьбдурахIман Юнусовгу. Ва турнир – сахIналийн бувккун шаэртурал цалва гьунар, мукъул усттаршиву ккаккан дуллалисса бяст-ччалли. Ванил сакиншинначиталгу Дагъусттаннал Чичултрал союз, Поэзиялул театр, Дагъусттаннал Культуралул министерство ва республикалул «Дагъусттан» журналлу, «Зунттал хъами», «Литературалул Дагъусттан» ва «Дагестанская правда», «Молодежь Дагестана»кказитру бия.
Проектрал сиптачигу МахIаммад АхIмадовлул цIанийсса Поэзиялул семинарданул каялувчи – МахIаммад Мусаев.
Жюрилуву буссия Дагъусттаннал Чичултрал союзрал хъунама, халкьуннал шаэр, таржумачи, публицист Марина АхIмадова, оьрчIансса чичу Наира Алидес, «Литературалул Дагъусттан» ва «ЧIавалачин» журналлал хъунама редактор Мурад АхIмадов, шаэр, таржумачи, театрал критик Фазир Муаьллим, «Дагестанская правда» кказитрал корреспондент Марина АхIмадханова, чичу, журналист, театрал обозреватель АхIмадхан Зирехгеран, журналист, искусствовед Влада Бесараб, шаэр, оьрчIансса «Зеленая карета» литературалул клубрал хъунмур Марина ХIажиева.
Укун сийлийсса турнирданий кIия инсан ххув хьуна: АьбдурахIман Юнусов ва Заира Бабатова.



АьбдурахIман Юнусов – жяматийсса ишккакку, филолог, эсперантист, «Эсперанто это просто» тIисса, щаллагу дунияллий ишласса эсперанто маз лахьхьин буллалисса луттирал авторди.
1972 шиная шийнай ва зий ивкIссар Дагъусттаннал телевидениялий – корреспондентну, редакторну, хъунама редакторну. ХIадур дуллай ивкIссар телевидениялул сайки циняр жанрдайсса передачартту, хаснура машгьурну диркIссар «сагъсса» эфирданий ккаккан дуллалисса «Ракурс» тIисса передача.
1994-1996-ку шиннардий зий ивкIссар эсперанто мазрай итабакьайсса кказитирттай Будапештлив ва Антверпеннай. КIийла увчIуссар Аьрасатнал Эсперантистътурал союзрал президентнугу. Мукуна зий ивкIссар «Ракурс» тIисса информациялул-аналитикалул центрданул президентну, цаймигу агьамсса давурттай.
АьбдурахIман шеърирду чичлай айивхьуну ур ДГУ-лул 1-мур курсирай дуклакисса ппурттуву. Чичлай ивкIун ур лях-карах. Эсперанто маз лахьхьайхту, му мазрай чичлан ивкIун ур. КьатIаллил билаятирттайсса журналлай рирщуну дур ванал назмурду. Ххув хьуну ур конкурсирттай.
«Чичлансса гьавас ххи шайва цукунсса-бунугу асар биянсса ишру хьувкун.ТIабиаьтралгу гьавасравун утайвав. Кулпатраву так ца на акъаяв назмурду чичаврихун машхулсса. Ссу Татьянагу оьрчIнийва ххуйсса назмурду чичлан бикIайва. Ттун ссил назмурдавасса цаппара уттигума дакIний дур. Ссил ласнал Апанниналгу чичайва бювхъусса шеърирду. ДакIнийри, Венгриянаву на таржума дурссия ганал «Будапештливсса сайр» тIисса назму эсперантолийн. Ттухь цIухлай бия, му Будапештлив яхъанай ивкIссарив тIий. ТачIав къаивкIшиву бусайхту, махIаттал хъанай бия, Будапештрал оьрмулул тарг, жанр усттарну ккаккан бувну бур тIий. Нагу бусайссия, жува цанначIан цаннал чичлачисса чагъардал биян бувсса асардал бияла бушиву. Ттул ссил арс Сиражуттин Къапиевлул балайрду чичайссар оьрус, ингилис, шведнал мазурдий. Цила чIумал «Юрмала» конкурсрай лайкь хьуссия тамашачитурал язи увгьуминнал бахшишран.
Лакку мазрай на къачичара», – тIий ур АьбдурахIман Юнусов.
На ванахь цIувххуссия: «Шеърирду чичаврил биялсса опыт бусса вил дакIниву, жагьилсса, дахьа ва ххуллийн увксса муттаэнащал сахIналийн уккайний цукунсса асарду бия?» – куну.
«Ца мукъуйну учин, дакI цIуцIаву», – увкуна ванал. Бувсуна цува ххув хьунтIишиврий дакI дарцIунувагу къаивкIшиву, гьуртту хьун ччишиву бусласисса заявкагу махъра-махъсса кьини гьан дуршиву, амма турнир наниссаксса хIаллай цува ххув хьунтIишиврийнсса вихшала цIакь хъанай диркIшиву.
Ххи бан ливчIунни АьбдурахIман Юнусовлущалсса хьунабакьавуртту хьушиву Дагъусттаннал паччахIлугърал Технический университетравугу, МахIачкъалаллал 2-мур библиотекалувугу. Студентътурахь, дуклаки оьрчIахь, бавтIцириннахь ванал бувсунни цала даврия, кьатIаллил билаятирттайнсса аьрххирдая, эсперанто мазрая. Бувсунни дазул кьатIувсса аьрххи-ххуллурдай цанма хъинну кумаг шайшиву эсперанто маз кIулшиврия.
Щалва оьрму эсперанто мазрахун машхулну гьан бувсса ванал 1970 шинал Дагъусттаннан кумагран хIасул дурну диркIун дур щаллагу союзрал вакилтал бусса строительтурал кьюкьа «Эсперанто». Ва чIявусса билаятирттайн ивну ур, конгрессирттай, фестивальлай гьуртту хьуну ур. Ванащалсса хьунабакьавурттугу мудангу яргсса, лахъину дакIний личIансса шайсса дур.
Нинав ХIажиева
Таржума ПатIимат Рамазановал

