Аьлиев Иззат Минкаилул арс, Дагъусттан Республикалул культуралул лайкь хьусса зузала, журналист, публицист, литератор. ЧIярусса шиннардий зий ивкIссар «Комсомолец Дагестана» кказитрал редакторну, Дагъусттаннал Журналистътурал союзрал председательну, Кказитру ва журналлу итабакьай идаралул директорну.
Увссар 1936 шинал Гъази-Гъумук. Вай суаллахьхьунсса жавабру Иззатлул дуллуссия июль зурул 7-нний 2006-ку шинал.


1. Цукунсса хьуна оьрчIний вийнма яла гужсса асар биян бувсса зат.

– Гъумук икIайссия Каччив Баттай Сулла тIисса, гьар мудан чапалсса, ци рангирал дуссарив къакIулсса янналувусса адамина. КIанан бюхъайва шяраваллил хъуниминнал къаччан бикIан бувну бикIангу, амма хIакьину дакIницIух бавцIунма бур, ца заэвсса шярал ккаччийн кIанал ттупанг бивтун, га ккаччи, махIла мурчIи-къюкI банну ав-авгу тIий, ккуру бихьлай бивкIсса куц.

2. Инсаннал хасиятраву винна яла ккарккун къаччимур лишан?

– Цаятува цува пахру буллалисса инсан.

3. Цими никирайн дияннинсса кIулли вин вила ппухълуннал нясав? Буси яла архманал цIа.

– ХьхьичI ппухълуннал цахьва бувсмунийнугу, хIатталливсса кIалазурдардил чичрурдаяту цала лавсмунийнугу хIисав дурну, ттул буттал кIул дурну дия 19 никирайн дияннинсса цIарду. Яла архманан цIагу дия Шагьназар тIисса. Сурхай-ханначIа зий ивкIсса инсан. Му яла тасттикь бувна лазгиял аьлимчу-аьраблахьхьу Садикьиналгу. Ниттилмур (Къячахъал тухум) нясаврал лахъишиву тIурча мукьцIалунния лирчусса никирайн дияннинсса дур. Гъази-Гъумучиял мизитравусса Кьурандалул хIашиярттай чирчуну дур миннал ппухълуннал цIарду.

4. Вила оьрмулуву хьусса яла алши бакъамур шин? Яла алши бумур шин?

– Щаллусса шин алши бакъасса къадикIайссар. Гьантри тIурча лапва чIявусса хъанай бухьунссар. Ттинин нара дирчуми шиннардива тIурча, алши буми ххинугу чIярусса хьухьунссар тIиссара.

5. ВичIара циксса арцу хьувкун, дигьаларгун дикIанссия вил дакI?

– Арцул къаралданийну дигьалагайсса дакI дуну къачча ттун.

6. Инсаннал тахсирдавасса цумур тахсир хьунссия вища бигьану багъишла битан? Бувагу къабитан?

– Цува къатIайлашиву бувчIуну, бакIрайн ласласимур.

7. Ссан диял къашай вил чIун?

– Шанун.

8. Бартлавгун ччисса вила шанма мурад?

– Цалчин, ттула душнил оьрчIал хъатIай ччива къавтIун изан. КIилчин, нава чичлачисса «Лавгмуния» тIисса лу чулийн буккан бан. Шамилчин, щилчIав канихун къаагьну, лув дунияллийн гьан.

9. Вила оьрмулуву хъинну ххирасса кIантту бувгьусса шама инсаннал цIа?

– Ппу, нину, кулпат.

10. Винма ххуй бизайсса хъамитайпалул сурат?

– ХхюцIалла журалул дикIанссар, шиннугу, чIуннугу дакIнийну, хьунабавкьуми хIисавравун ласурча.

11. Вина кьамулсса чув-адамина сурат?

– Мукъуй ацIайсса адамина.

12. Агарда бюхъайсса бивкIссания, инава ци кIанттай, ци чIумал увну ва ци билаятрай яхъанай ччива вин?

– Ва суал укунма булайсса суал бур, жаваб дулун пайда бакъасса.

13. Ссаяту бикIай вил яла хъунмур пахру?
– Ттула миллатраяту. Цуксса чIивисса бухьурчагу, щала дунияллун машгьурсса.

14. Цукунсса дур вил виятурасса къарязишиву?

– ХIакьину дан хъанахъимур гьунттийнин кьаритлатаву.

15. Яла къаххирамур дукра?

– ТIин бакъамур.

16. Яла ххирамур дукра?

– Шархьсса яттил дикI.

17. Ссаятусса бикIай яла хъунмамур хIучI?

– БивкIулиясса.

18. Хьуссарив вил ­оьрмулуву вина инара ттинин багъишла ритан къахъанахъисса къел?

– Аьй дувансса къеллу цимирагу хьухьунссар, амма хъамаритан къашайсса дакIнин къадагьунни.

19. Лавгсса заманардавасса цIанихсса инсантуравасса цуманащал хьунаакьин ччива вин?

– Мисриллал паччахI щарсса Клеопатращал. Такссара (тIиссаксса) бакIрал ххуйсса диркIун дурив ххал дан.

20. Цукунсса бур, вил пикрилий, лакрал миллатрал яла хъунмур буруккин, цукунсса бур мунил ялун бучIантIимур?

– Жува ва дунияллий аслийсса миллатну лахъи лаганнав тIисса. Амма, буттал кIанттай, Лаккуй, халкь буссаксса, жува уттавассару.

21. Ци дахчилай дур хIакьину Дагъусттаннахун, цила аьнтIикIасса кIанттун ва надирсса миллатирттан лавхьхьуну, ххуйнугу, ххаллилнугу ялапар хъананшиврул?

– Ва суалданун багьайсса жаваб дулларча, ца кказитрайнвагу гьансса ххай акъара. КIива мукъуй учирча, жунма буцириннан дакIнийн дичин аьркинну бур буттахъал аьдатру, инсаннал кьиматгу жяматрал бищайсса, жяматран аьркинмургу гьарцаннал байсса. ХьхьичIун личаймигу аькьлулул щаллусса, билаятраха зузисса лякъаван аьркинссар. Яламур аваданшиву жучIара дуссар.