Аьрасатнал Виричу, СВО байбивхьуния шинай аьрай талатисса генерал-лейтенант Сухраб АхIмадовлущалсса интервью.
— Сухраб Султанович, хIакьину жул редакциялий тарихраву личIансса кьинир. Аьрасатнал Виричу редакциялийн увкIсса. Совет Союзрал Виричу Муса Маннаров ччянива хьуссар редакциялий.Тания махъ жул редакциялийн цама Виричу къаувкIссар. Ина редакциялийн цалчин учIарчангу, жунгу, цинявннангу кIулсса инсан ура, жул макьаларттал геройгу ура. Оьрмулул ххуллия, нитти-буттая, кулпатрая, балжину буси чув увссарав, чув хъуна хьуссарав. Грозныйлив увссар, чачаннал миллатралли учинссагу буккай.
– Мяйжаннугу увссара Грозныйлив, аьраличунал кулпатраву. Аьралий училищалувун дуклан ухханнин, нитти-буттащал ва уссурвавращал аьралуннал гарнизоннайх уклангу багьссар. Ттул кIия уссу уссар, на хъунамара. Школа къуртал бувссар Новосибирскалив, яла дуклан увхссара командиртал хIадур байсса Омскаллал лаваймур училищалувун. Яла ва училищелуву сокращениярду дуллай буну, Новосибирскалийн гьан увнав, тикку Военно-патриотическое училище буссия, гьамин на увхсса чIумал, 1992 шинал баххана бувну, командиртал хIадур байсса лаваймур училище бувна.
1996 шинал къуртал бувссар кIицI лавгсса училище. Вара шинал гьан увнав тиккува Новосибирскалийсса 85-мур дивизиялул 228-мур мотострелковый полкравун, цал разведкалул роталул командирну, яла штабрал хъунаману, командирнал хъиривману, мотострелковый батальондалул штабрал начальникну. Тичча 2001 шинал Буйнакскалив гьан увнав, къуллугъ буллай ивкIссара 136-мур бригадалуву. Шинайсса танкардал батальондалул штабрал хъунаману зий ивкIссара. Тания махъ цаппарасса хIаллай Чачаннавугу ивкIра, Ханкалалив, яла Гуржисттаннайсса Аьрасатнал аьралий базалий Батумилий, мотострелковый батальондалул командирну 2003 шиналнин. 2003 шинал дуклан увхссара Москавливсса М.В. Фрунзел цIанийсса Аьралий академиялувун. Вагу къуртал бувну кIира шинава Алтайнавун Алейск тIисса шагьрулийн зун гьан увнав. Цал ца полкрал штабрал хъунаману, яла – цамунил. Тиччагу Иркутскаллал областьрайн, Братск тIисса шагьрулийн. Ва дия 2006 шин. 2008 шинал тIурча, Забайкальский крайрайсса Борзя тIисса шагьрулийн гьан увнав полкрал командирну. Жул полк 131-мур дивизиялуву буссия. Тиччагу Бурятиянавун, хъуншагьру Улан- Удэлийн, 36-мур армиялул аьралий хIадуршиндарал отделданул хъунаману. КутIа буван, 2012 шинал Хабаровскалийн, агьссара, флотрацIун бахIин аьралий къуллугъ. Владивостокрайн Тихоокеанский флотрайн, хьхьирил зумардал аьралуннал начальникнал хъиривману. Командировкалий лавгссара Сириянавун. Зана шайхту, увхссара Генеральный штабрал академиялувун.Та дия 2017 шин. КIира шинай Академиялуву дуклай ивкIссара, 2019 шинал цIуницIа Владивостокрай, хьхьирил пехоталий, 155-мур бригадалул командирну. Западный аьралий округрал 20-мур армиялул командирнал давугу вихшала дурна ттуйн.

— Ина, мяйжаннугу, дуниял ккуччу дурну дур саллатIнал, хIаписарнал чакмардаву. Му бусалардавун багьсса бригада бакъарив Аьрасатнал президентнал Мурманскалий ивсса чIумал, билаятрал гужирдаву ца яла хьхьичIунмурди, элитар увкусса?
– Ди, гьамин му бригадар. Верховный Главнокомандующийнал кIийлла наградартту дуллусса бригадар. Ттул ученикри Аьрасатнал кIийла Виричу, билаятрал Аьралий-хьхьирил флотрал главнокомандующийнал хъиривчу, генерал-майор Михаил Гудков. (Уттизаманнул Аьрасатнал тарихраву кIийла Виричунал цIанин лайкь хьусса ца вари усса. БувчIин баву: авторнал). Южный военный округрал главнокомандующийнал къуллугърая на лавгссара Донбассрайн. Тичча дус Миша Гудков оьрмулуцIа увсса трагедия шайхту, хъуниминнал на учIан увнав. Курскаллал областьрай июльданул 2-нний 2025 шинал ракетардал цIу дирхьусса балари ва. Вана на цIанакул Дарбантлия нани ххуллий увхра зучIан, дуснал, полковник Нариман Шихаьлиевлул гьаттайн лавгссияв. Танал буттачIан ивра. Наримангу Миша Гудковлущал оьрмулуцIа увссар. Нариман ттул уссу кунасса дус уссия, ттул арснал тарбиячия. ЦIуницIа хьхьирил пехоталувун зана унна на, каялувшиву дуллай ура. Донбассрай талай буру.
— Ина Нариман Шихаьлиевлул тарбия увссар увкунни вила арс. Мугу аьралийчурив?
– ХIажимурад арснанни цIа, ванал къуртал бувссар Аьралий училище, капитанни. Разведывательный батальондалул штабрал начальникри. Вагу Донбассрай талай уссар. Щаву дирну уссия. Лайкь хьунни Чувшиврул ордендалун, «За отвагу» медальданун. Ттул оьрмулул кьадар ванавугу тикрал хъанай бур.
«Я не генеральский сын, я сын генерала» учай мудан.
Ттун кIилчин ташу буван багьуна, ва ташу баврил ттун арснацIун душгу буллуссар. Душ дуклай бур Дальневосточный федерал университетраву Владивостокрай. Шамилчинмур курс къуртал буллай бур. Цалчинмур ташулул буллусса душгу буссар Калининградрай яхъанай. Цуксса хIайпнугу, танищал ччя-ччяни хьунаакьин къашай. ЦIанамур кулпат оьрус миллатралли, щар хьуннийнсса фамилия Шевченко диркIхьурчангу. Муххал ххуллий паркрал дежурныйну буссар увкукун, махIатталгума хъанан бикIай, цукунчIавсса къуллугъ, лахъа-хъуншивуртту дакъассарив тIий. Дакъассар. Кулпат ва душ Владивостокрай буссар.
Ина бакIрайва, зулва кулпатран буттащал аьралий казармардайх буклан багьуна куна. Вилвамур кулпатрангу мукунма багьайхьунссар.
– Миннан бансса цамур личIлай бакъаяхха. Кулпатгу, арсгу, душгу ттущал, ттул хъирив на нанинийн, на гьан увнийн. Щарсса ва иширая рязину къадикIанссар, ттуру-гъюру буллан дикIайва. Хъаннил турархха мур-мур тIаву, уттигу буссар мува гъургъу, амма ласнал хъар дугьан багьлай буний, цамур куццуй къашайссар.
– Сухраб Султанович, ина ура Аьрасатнал аьралий тарихраву ца шинал кIийла генералнал цIанин лайкь хьуну: цал генерал-майор, яла – генерал-лейтенант. Уттинин укунсса иш хьуну бакъар билаятрал тарихраву. Указру бувккун бур 2023 шинал. Вила пикрилий, укун лавайсса кьимат бищаврил хIучча цумурди?
– Му хъуниминнахь цIуххин аьркинни, циван, ссахлу лайкь хьуну уссарав. Ттулвамур пикри бусарчарив, ца агьамсса хIуччар – хьхьирил пехота. КIуллив хьхьирил пехоталул девиз? «Жу буний –ххувшавугу!». («Где мы — там победа»). Десантниктурал буссар девиз: «Жу бакъахьурча щилли?» Ягу:«Я щилчIав, я жу!» ( « Если не мы, то кто?». «Или никто, кроме нас»). Ягу буссар цамур девиз: «Ччимур журалул бюхттулния, гьаваллава ччимур къизгъинсса дяъвилул цIаравун» тIисса мяъна-мурадрайсса. Хьхьирил пехоталулгу буссар укунмасса девиз: «Ччимур журалул лахъшивурттая, бюхттулшивурттая — ччимур дяъвилул цIаравун ххувшаврил цIаний!» тIисса. «Жу буний ххувшавугу дикIантIиссар» тIисса. Ярагъуннил гужирдал элитар буниялану. На оьрчIсса заманнайва гьарнал зума-ккарччулу дикIайва гьавалул десантнал аьралуннал ( ВДВ) ва хьхьирил пехота. Шиккува кIицI лаган, ВДВ хIасул дурсса Василий Филиппович Маргиловлул аьралийчунал оьрму байбивхьуссар хьхьирил пехоталуву. Десантниктурал тельняшкагу хьхьирил пехоталул лаххиялувар лавсъсса.
— Вил парашютистътурал лишангу дур. Му тIанкI дувайминнал лишаннив, дурссарив инагу тIанкIру?
– Хьхьирил пехота – дунияллул шанна тIабиаьтрал аьраяллури: гьавалул, хьхьирил ва аьрщарал. Пехота ласурча, ва аьрщир, ВДВ ласурча, гьаваллава аьрщарайнсса ликказан хъанай дур, хьхьирил пехоталулмур гьанумур мурадрив, гьаваллава ва хьхьирива десант дурну, плацдарм ласавур.
— Ина Сириянавусса дяъвилийгу гьуртту хьунна, тиккусса аьралий иширттал ва цIанасса СВО-лул хъуннасса тапаватшиву дурив талатаврил кьяйдалул, журардал?
– Дур. ЦIанасса дяъви личIиссар. ЦIана дроннал, технологиярттал, машинарттал дяъвир. ДакI дарцIуну ура, бучIантIимуниву роботирттал дяъвирду бикIантIишиврий, уттива жуйнма данди бувкминнал бурхха инсантал бакъанува зузи бувсса роботехникалул комплексру. Инсантал архниявар ми аьркинсса куццуй зузи буллалисса. Дронну ишла даврил лагругу, кьяйдардугу гьарза-гьарта хъанай дур. Хъунмасса авианосец бюкьан бансса бияла, цIакь бур чIивисса жамилухь. Мунияту хъуни авианосцырдал заманагу гьанссар. Дяъвилул структурагу мархлуцIакул даххана хъанай дур. Искусственный интеллект дур уттира ми дроннал бияла цихьхьунма ласлай.
— ЦIанакулгума Ираннащалсса дяъвилуву Америка ИИ ишла дуллай булувкьун бур тIий буслай бурхха.
– Америка цивппа аьрш-куршлил заллухъруру тIий къуццу тIун ччай бур. Миннан бигьанма Иран мютIи бан ччан бивкIунни. КъахьунтIисса ишри.

— Аьралий яхIлийн, гьавасрайн бучIарча, украиннал ва жуламиннал дурив личIишиву? Та чулийгу Совет Союзрал аьралий училищардал хIадур бувсса аьралийтал, талаталт бур. ХIаписарталгу мукунма.
– Та чулийгу, жулваминнавугу личIи-личIисса бур. ТайнначIа кьатIаллил билаятирттал техника дур, жучIара – Аьрасатналсса. Аьралий гьавасмур на цачIу бивхьуну, тапаватшиву ххал къадуллавияв. Фронтрай аьраллугу, инсанталгу жура-журасса бикIайссар. Фанатикталгу бакIрайн багьайссар. Талатиминнал мурадругу личIи-личIиссар.Ттунма кьамул къашаймур цамурди. На ясирну багьсса хIаписартуращал, националист батальоннавуминнащал цIухху-бусулий ивкIра. Ссал цIаний, циван талай буру тIий цIухлай ивкIра. Дяъви байбишиннинма инсантурал ня такссара цукун къагъ-байтурман дуван шайссарив къакIулли. Тайннал ппухълу нацистътуращал талай бивкIссар, нацистътурал ххачурдийн иман дирхьуминнащал. Циксса ттаттахъал оь экьи бувтIуссар Буттал кIанттул цIанийсса Хъунмасса дяъвилий. Тай тIурча, буссар немецнал танкардай Курскалийн гьужумрай най. Дяъви бур дяъви. Амма та даражалийсса оьхIалшиву, зулмукаршиву цукун бувчIин, лаласун хьунтIиссар. «Украинская» тIисса националистътурал бригада бур жанавартрайн бувксса. Ца ппурттуву жулва ливтIусса аьралий гьалмахтал талатаврил кIаная гьаз бувансса сант дакъая. Тайннал жипава телефонну ларсун, ливтIусса инсантурай зулмурду буллай, ниттихъачIан, кулпатирттачIан, оьрчIачIан видеортту гьан дуллай бивкIун бия. Тай инсантуравухссарив? Цинявннал телефонну блокировкалий дирхьуну къадикIайхха. Жулвамигу сси багьну бур. Амма дайдихьу тайннал дунни. Цамур иширайгу чIурчIав дуван, на ивра Москавлийн, МахIачкъалалийн, Дарбантлийн. Буттал кIанттул цIанийсса Хъун дяъвилул ппурттуву щалва билаят гьаз хьуну бивкIссар душманнайн данди буккан. Кув ярагъ кIунттихьну къизгъинний талай, кувгу къинттуллух захIматрал фронтрай. ЦIана мукунсса цашиву хIисав къархьунни. Инсантал бур дяъвилул ишру цайнма къабагьайсса кунма къуццу тIий. Цайнма щуннин, пикри бакъа. Дяъви лахъи лаглагаврил ца савав мувгур, ттул пикрилий. Буттал кIанттул цIанийсса Хъун дяъвилий 25 миллиондалия ливчусса инсантал ливтIуссия. ЦIанакулгу тайва масъалартту бартбигьлай буссар, жулва аьрал ябансса дакIцIуцIаврий, кIанттул агьалинай цIими буллай. Жущал данди бувкми цалва мачча-гъанми ялапар хъанахъисса къатраву лабикIлан бикIай, ярагъ, танкарду, аьралий машинарттугу тиккува кIучI бувну. Жу хIарачат буллай бикIару агьалинайн къащунну дуван рищаву. Зурдардий подваллава къабувксса инсантал бакIрайн багьай. Тайннавух цIунцIиярду дирсса, щавурду дирсса, оьлицIал хъанахъиссагу. Мукунма жулва аьралийтурал, учиннуча, ччанну-кару гъаргъун бухьурча, таначIан чIумуй медикаментру диян дан къахьурча, гангрена дайдишинтIий дакъарив. Жулва аьралийталгу буруччин, кIанттул агьлугу ххассал буван шаймур буллайгу буссару.
— Жува хасъсса аьралий операция тIурчангу, багьайкунсса дяъви хъанай бурхха?
– На политик акъара. На талаталара. Дяъвирив, хасъсса аьралий операциярив, контртеррористическая операциярив, ттун личIишиву дакъар. Ттун кIулли тийх инсантал литIлай бушиву. Ттулва хьхьичI дустал оьрмурдацIа хъанай бушиву. Ттула арс тийх талай ушиву. Дяъвилул цIамур ччикунсса дикIувча, ттун та дяъвир. Инсантал литIлай бунутIий. Дяъви – му так гьунарду, ххувшавуртту дакъар, хьхьичI ххуттай цал ттун ттунма – къювур, балари, макьри. Ялар цайми дурчIаларду. На чIявусса дустурацIа хьунна. Ттула аьралуннацIа хьунна. Ябан ччайнугу ябан къавхьунни. Ми циняв ттун уссурвал кунмассар. Миннал бивкIурду бухIан, лялиян буллан къабигьассар. Ва ялагу: цIа даххана даврийну цичIар даххана хъанай дакъар. Милицанайн полиция тIий буру, хIакьнурив цир даххана хьусса? Ца цичIав.
— Вийнма яла бюххансса асарду биян бувсса ишру бусанссияв?
– Нариманнул бивкIулия бусав. Гьарцаннал бивкIу бюххай. ДакIний личIай так кьурчIимур, кьутIинмур. Ххуймур иш – сагъну ливчIмур ишри. Ялами циняв къума лаган уллалими.
Талатаврил майданнив ливтIусса аьралийтурал яру лакьин багьлагьисса лахIзарду гьакссагу захIматссар. Къювулий дуниял кьаритлатисса, бивщусса, литIлатIисса чиваркI. Лагмава тамансса ливтIусса. Ца ппурттуву ливтIусса аьралийтурал чIарав хъяхъисса чIу бавну, сситтуй урувгра. Аьралий гьалмахтал ливтIуну бунува, хъян цукун шайссар тIий. «Массибизларда тайннайн, тайгу вай ливтIуминнал чIарав буссия, цивппа сагъну личIаврия ххари хъанай бур», – тIий бур ттухь. Дяъвилий оьрму ва бивкIу канил ка дургьуну занай бур. ЗахIматсса суратру иттала дуклай дакъархха яла.
— Инсан гьармунийн аьдат къашайсса ур…
– Къашайссар бивкIулийн аьдат увагу. ДакI кьянкьа шайссар тIун бикIай. Амма дачIи ссятрал хьхьичI вила чIарав вищала гъалгъа тIий ивкIсса инсан утайхту, цукунни кьянкьа дан? Ялун дирсса къумашиву ялтту дурккун, дакI гьис тIун дикIай, кувний асарду кIучI буван хIарачат булларчангу, дайгьан къахъанай макьгу дачай. ЧиваркIуннан аьтIун къалайкьссар тIурчангу. Циняв вихва буруглай бусса хIисав хьурчангу.
ДакIний ливчIсса ишираясса суалданучIан зана бивкIун, бусанна укунсса иширая. Ттула вирттаврал чувшиврия. Танкардал талатаву дия гужсса. Жулваминнал немецнал ( жу аьрай укун учару душманналминнуйн) танк руртуна, яла талатаврил майданналия щавурду дурми ласунцIакул бару бувну дарцIуну дия танк. Душманнал цамур танк дурккун му ппурттуву, жулламунийн цIу дирхьуна. ЛарчIуна цIу жулла танкрацIух, яла лерщуна. Экипаж буккан буван гъан хьусса чIумал, ми танкраву къалявкъуна. Ттуйн хъуними оьвтIун бивкIунни, та талатавриву хьхьичIун ливчусса жагьилтал Виричунал цIанин ккаккан буван аьркинни тIий. На ура, экипаж бакъар тIий. «Чуври экипаж, буккан буван, лякъин аьркинни» тIий бур. Буруккинттарай ура: чуври лякъин, ччучлачисса танкрава тIанкI дурну бувкхьунссар, та аваралуву щинчIав цучIав увккун най ккавксса ишгу бакъар, экипаж бакъа хьуну бур. Москавлия тIалав буллай бур Кремлилувун тай вирттал бувцуну бучIан. Интернатраву машгьурну дур та душманнайн данди бувксса видео. КIюрххил бувкIуннихха экипаж. МахIаттал хьуну буру. Вих бакъа. Шамагу сагъну, цIуллуну. Мяйжанссар, цIуллуну учавугу къатIайлар, ччуччу-кьуру хьуну, щавурду дирну бия. Циявхьур, тай хьхьу дучIаннин лабивкIуну бивкIун бур. Яла цIаннай танкрачIан зана хьуну, зия хьусса танкгу дакьин дурну, бувххун танкравун бувкIунни. Цивппагу зана хьунни, танкгу. Шамагу Вирттаврал цIардан ккаккан бувссар. Шамуннанмагу мусил цIуртти буллуссар. Щалва билаятран ккавкссар цалчинмур талатаву ( ВСУ-лул бронетехника ххит дурсса) экипаж гьарнал зума-ккарччулу дур, танк «Алёша, Алёша» тIий бур. Укунсса Алёшахъал цикссагу мисаллу буцин хьунссар. Шиккува кIицI лаган, та танкрал роталул командирну уссия табасаран, Кьурбанов Руслан. Вананъя буржлувну усса Миша Гудковгу, Русланнул танк хьхьичIун даркьуну Гудковлул аьралий машиналун къалханну бару бувссия. КIира нюжмардул хьхьичI ккавккунни полковник Руслан. Цувагу Аьрасатнал Виричунал цIанингу лайкь хьуссар, Донецкаллал Виричувнал цIанингу.
— Дагъусттаннайн увкIсса чIумал цукунсса асарду бикIай?
– Дагъусттаннайн учIавривух, самолетрава уккайхтува, на буттал аьрщарайн ка ларну, ссалам булара. Ттул зумату цалчин буккайсса махъру ссаламри. Нину-ппу Дагъусттаннай бур. ВайнначIан дакI кIункIу тIийнна дур. Гьай-гьай, ччан бикIай оьрчIний ттунма хъинну ххирану бивкIсса хъуннабавал къатрал азвардануву щяикIан. МахIачкъалалив Орджоникидзел кIичIиравусса. Ниттил нину Муъминатлул 70-ку шиннардия шиннай хIаят цурдагу личIину даххана хьуну дакъар. Ххирар ттуна навалу щяикIан, ссай щяикIарчангу бала бакъар, биривсса лув бишай кIанттуй, уруглай лагмавагу, лавгмунил щугълурдавун гьан. Дагъусттаннайн ивзун, шийх яхъананнив ттигу хIадурну акъара. Ттуща тIайладакъашиву духIан къашай. Ттун Дагъусттаннай закондалул кьаралданува бувксса, тамашасса ишру хIисав хъанай бур. ТтучIан гъан хьуну инсан ур: «Газрах багьа чанну булунсса иш бан хьунссар, на пломба хIура бувну, счетчик махъуннай гьан дувантIиссар, газрах булун аьркинсса багьа жува кIибачIинтIиссар», – тIий. Ттун вахIшийсса ишну чIалай буссар укунсса ишру. ТIайлашиву дакъанийсса.

— ТIайладакъашиврул тема сукку дурхьувкун, дяъвилийгу тIайладакъашивуртту дур, цавай оь экьи бутIлай буний, тайми авадан хъанай бур тIисса хIуччардугу хьхьичIун личлан бикIай.
– Бур мукунсса кIантту. Ттухьгу бикIай тIайланма: «Кумаг ба, уссу, жул маччачу, гъанчу штурмовиктурал кьюкьлува цамур кIанайн ути, буржлувну къаличIанну, ваксса-таксса багьа булунну» тIиссагу. На ми тIайланма тийх бишара. АрснайхчIин, ниттийхчIин, уссурваврайхчIин ттущал маз лякъин кьастирайсса буккай лях-карах. Пайда къахьунтIиссар. На ттулама арс дяъви къизгъинния, хьхьичIа укьан уллай акъарахха, хъачIрайн хъачI дургьуну талай ур цинявннащал. ТIисса мура, мукунминнащал ттул ихтилат кутIассар.
— Штурмовиктурал кьюкьравун багьми баххана къабайссарив, ми дяъви къуртал хьуннин штурмовикталнува бикIайссарив?
– ЦIуну СВО-лийн бувкIми кIира нюжмардий хIадур буллан бикIайссар, аьралий ишру лахьхьин буллай. Яла инсаннал касмулух бурувгунни ротация дувайсса. Гражданкалий водительну зий ивкIхьурча, СВО-лий ина бюхъайссара грузовикрал водительну акъача, БТР-данул водительну зун. Бронетранспортерданулгу тава КАМАЗ-рал кунмасса двигатель бунутIий, ми бачин баврил дянив личIисса тапаватшиву дакъанутIий. Агар ина компьютерданул технологиярттал элму кIулсса ухьурча, компьютердацIун дархIусса даврий зий ивкIхьурча, штурмовикну къагьан увну, документирттащал зун штабравун гьан уван бюхъайссара. Гьаннайсса, хIисавравун ласласиссар инсаннал кIулшивуртту, бюхъу. Ва ялагу, штурмовой группардаву так битулт бакъассар, буссар сапёрталгу, химикталгу, блашникталгу (блашник — БПЛА-рдалсса, компьютердалсса, дронналсса буллалима, миннул оператор).
— Ппу аьралийчу ушиву бувсунни. Буси ниттиягу, ссаха зузисса инсанни.
– Нину Анисат ххишала бакъа иминсса, дакI ххуйсса, дипломатия дусса инсанни. Цилвагу хъунмасса захIмат бувссар, жу шама арс ва ппу, мукьа чувналсса буван. Ссавургу дусса буссар. Цуппагу лараймур категориялул учительли. Москавлив, Новосибирскалий зий бивкIссар оьрмулухун ингилис мазрал учительницану. Уттизаманнул оьрчIан тарбия дуллангу, кIулшивуртту дуллангу хъуннасса ссавур аьркинни. Ниттил ссавурданий, дакI хъиншиврий махIаттал хъанан икIара. Амма оьрчIний жу хъихъи лавсун тарбия бувссару учин къахьунссар, тIалавшинна дусса дикIайва.
— Вин арснал аьралийчунал пиша язи бувгьуну ччай бияв?
– Ччайгу бия, муттаэнугу ивкIра. Амма на хIала къаувхра, итав цайнува цала хIукму буван. На уссияв дуклан уххайний арснахь, разведкалувун насу, разведкалуву интеллект дусса инсантал дуклан бикIайссар тIий. Къачча разведкалувун тIий ия. Циван ? Парашютрай тIанкIа тIун къаччай унутIий. На аэродромрайнгума уцав, самолетрай, вертолетрай цукун тIанкIа тIий бурив урувгунни. Къачча увкунни. Итав цува. ДачIи шинава оьвкунни: «Буттай, разведкалувун ччай ура, парашютрай тIанкI тIунгу хIадурну ура». На учав: «Бував хIукму? Буллусса мукъул заллушиву дуван аьркинссар, цамур ххуллу бакъассар».
Ттул кулпат бусурман миллатрал инсан бакъархха, дин ялув дахIлайсса ишгу бакъассар жучIа. Шин ва дачIиннул хьхьичI арсгу диндалия архну ия, Заннайн вихсса инсан акъая. Та Курщиналийн нанисса чIумал, на арснан Кьурандалул лу пишкаш бувссия.
«Мудан вищалва лалуси, чантайлуву бикIувча» увкуссия. КутIану бусан, арс аьралий гьалмахтуращал гужсса биту-ххитулувун агьну ия. Щаву дирсса аьралий гьалмахтал блиндажравун ххюрхху бувну бия арснал, артиллериялул, дроннал цIу дирхьуну блиндажгу ппив-ххив дурну дия. Рюкзакирттавусса гьарзатгу ппив-ххив дурну, муркIа дурну дия тIий ия, ца Кьурандалул лу личIаннин. МахIаттал хьуну ия тукун гужсса ялун гьужумирттаву Кьурандалул лу сагъну личIаврий. Тания махъ, арснал увкуна: «На Заннайн вихссара утти, ина куна чакгу буллантIиссара». Вана укун инсан цува гъан шайсса ур иш багьсса чIумал ЗанначIангу. Арс Дагъусттаннал аьдатирттачIангу кIункIу тIий ур.
– Аьрасатнал президентнащал хьунаавкьуссарав?
– Увассара. Телефондалувух гъалгъа бувссар. Мудангу кутIану. Амма ми ихтилатирттавагума жула Главнокомандующий дакI хъун дакъасса, пахру-ххара бувагу бакъасса ушиву аьлтта чIалан бикIай.
Ихтилат чивчуссар ПатIимат Рамазановал

