Дакьаврил гьану халкьуннал цашивур
МахIачкъалалив «Аьрасат – ттул тарихри» тIисса паркраву хьунни дазул кьатIув ялапар хъанахъисса ватанлувтурал IV дунияллул халкьуннал дянивсса «Халкьуннал цашиву – дакьаврил гьанур» цIанилусса форумрал пленар заседание.
Ва Дагъусттаннал культуралул ва мазурдил кьинилийн тIайла дацIавривугу цила тIилисин бухьунссар. Аьдатравун дагьсса форумрал сакиншинначитал хьунни Дагъусттаннал Миллатрал политикалул ва диннал иширттал министерство ва «Аьрасатнал Халкьуннал ассамблеялул» регионал отделение. Форумрай гьуртту хьунни 19 паччахIлугъраясса (Беларусь, Турция, Азирбижан, Иран, Греция, Египет, Канада, Германия, ОАЭ, Къазахъисттан, Узбакисттан, Таджикисттан, Къиргъизия, Молдова ва м.ц.) 75-нния ливчусса ватанлувтал.

Шиккун оьвкусса хъамаллуравух бия Дагъусттаннал каялувшиндарал, Аьрасатнал МИД-рал, СНГ-лул иширттал Федерал агентствалул вакилтал, Беларусь Республикалул президентнал секретарь, дунияллул ва Аьрасатнал Халкьуннал ассамблеярттал вакилтал ва м.ц. Ва кьини шикку тIиртIуну дия «Советская дипломатия в годы Великой Отечественной войны» тIисса Аьрасатнал Дазул кьатIаллил иширттал министерствалул фотовыставка, мукунна Дагъусттаннал усттартурал давурттал ва луттирдал продукциялул выставкартту.
Форумрал лагрулий хьунни ватанлувтал бизан баврил, дазул кьатIув оьрус мазрайсса медиалул биялдарал, диаспорардал граждан обществалущалсса дахIаврил масъаларттал хIакъиравусса дискуссиялул площадкартту, хьунни белоруснал драникирттал кьини тIитIаву. Беларусь Республикалул президент Александр Лукашенкол цIания цинявппагу барча бунни пресс-секретарь Наталья Эйсмонтлул. Ванил барчаллагь увкунни мероприятиялул сакиншинначитурахь халкьуннал культура ва аьдатру дуруччаву мурадрай ватанлувтуращал дуллалисса даврихлу.
Пленар заседаниялий ихтилатру бунни Дагъусттаннал вице-премьернан кIанайсса Рамазан ЖахIпаровлул, Халкьуннал Мажлисрал председательнал хъиривчу Камил Давдиевлул, Дагъусттаннал миллатрал политикалул ва диннал иширттал министрнан кIанайсса Тамерлан АбутIалимовлул, Аьрасатнал Чил билаятирттал министерствалул МахIачкъалаливсса вакил Марат ХIусмановлул, Дагъусттаннал Хъаннил союзрал председатель Хасайбат Валиевал ва м.ц. Марат ХIусмановлул дурккунни Дазул кьатIувсса ватанлувтурал иширтталсса байсса ХIукуматрал комиссиялул жаваблувсса секретарь Геннадий Овечкол форумрал гьурттучитал барча буллалисса телеграмма. Телеграммалий кIицI лавгун бур Комиссиялул хъуннасса къулагъас дуллай бушиву Аьрасатнал субъектирдал ва дазул кьатIувсса Аьрасатнал ккураннал арарду цIакь даврих.
«Дагъусттаннал Миллатрал политикалул ва диннал иширттал министерствалул хъуннасса даву дуллай бур миллатрал культуралул ирс ябаву ва дунияллул халкьуннал дянивсса гуманитар хIалашиву лядуккан даву мурадрай. ХIарачат буллай бур личIи-личIисса билаятирттайсса ватанлувтал лагма лаган бан, миннащалсса дахIаву цIакь дан», – тIий бур Москавуллал ХIукуматрал министр Сергей Череминнул телеграммалий. Ва дурккунни Москавуллал Ватанлувтурал къатлул директорнал хъиривчу Сергей Мокшанцевлул.
Грециянал Катерини тIисса муниципалитетрал советник Теодорис Павлидислул кIицI лавгунни мазрал ва культурардал личIишиврул халкь арх буллан къааьркиншиву, ялунгума гъан бувну, цачIун бувну, аьмсса мурадирайн биян кумаг бан аьркиншиву.
Бюххансса ихтилат бунни Къазахъисттаннайсса Дагъусттаннал диаспоралул председатель Юсуп Шахшаевлул, Дагъусттаннал халкьуннал артист АхIмад АхIмадовлул. Юсуп АьбдурахIмановичлул бувсунни Аьрасатнал ва Къазахъисттаннал ччянияцIара дусшиврийсса арарду душиву, кIицI лавгунни ттуршукурдай салкьи хьусса аьмсса культуралул ххазинарттал ва аьдатирттал инсантал лагма лаган буллалишиву, цумур билаятрай яхъанай бунугу. Ванал маслихIат бунни цила чIумал Къазахъисттаннай бивкIсса, махъсса шиннардий букьан бувсса, Дагъусттаннал вакилхана цIунилгу тIитIин.
Цахьра дарс дирхьусса оьрус учительталгу дакIнин бивчуну, Аьрасатнаву, Дагъусттаннай дакъа, цамур кIанай оьрус учительницан гьайкал дакъашивугу кIицI лавгун, маслихIат бунни 2028-ку шин Оьрус учительницал шинну баян бансса сипталущал Аьрасатнал президентнайн буккан.
Цала ихтилатраву Рамазан ЖахIпаровлул кIицI лавгунни дазул кьатIув ялапар хъанахъисса ватанлувтурал чIарав бацIаву, миннал ихтиярду дуруччаву Дагъусттаннай закондалий ва паччахIлугърал программалий цIакь бувсса масъала бушиву. Ванал чIурчIав дунни республикалул сий гьаз давриву ватанлувтурал бияла хъунмасса бушиврий. Рамазан ЖахIпаровлул бусласимунийн бувну, хIакьинусса кьини Дагъусттаннал уссурвалшиврийсса дахIаву дур дазул кьатIувсса 17-нния ливчусса регионнащал, 20-нния ливчусса хIукуматирттал (Франция, США. Къиргизия, Узбакисттан ва м.ц.) миллатиртал культуралул объединениярттащал. Жула ватанлувтурал бизнесраву, элмулуву, медициналуву, спортраву лайкьну дуручлай бур республикалул цIа. ЧIявусса бур ватандалия архну бунугу, цала шяраваллан ва районнан ка-кумаг буллалисса.
Форумрал бусравсса хъамаллуравух бия Къиргъизнаву ялапар хъанахъисса сиамский кIинничалтравасса Гита Резахановагу. 2016-ку шинал Аьрасатнал президентнал хIукмулийну кIивагу ссин Аьрасатнал гражданство дуллуссия. Зита ччяни дунияллия лавгунни. Гитал, бусурманнал колледжгу къуртал бувну, Кьурангу дакIних лавхьхьуну, хIапизнал цIа ларсун дур.