Барзул гьава

Адам Адамов

* * *

Дазу-зума дакъасса
Буллугъсса дунияллий,
Гьарца рухI дусса затран
Цинна аьркинмур лякъай,
Цинна хас дирзмуничIан
Гьарца затгу кIункIу шай:
Аврду – бюхттул зунттачIан,
ОьрватIив – кунцIуллачIан,
ЧIимучIали – чанначIан,
Ччиккумявртту – цIанначIан.
На тIурча ттунна дурчIав
Тархъаншиву, лахъшиву,
Эшкьи-ччаву, дусшиву,
МарцIшиву, тIайлашиву,
Лайкьсса захIмат ва тIутIив…
Вай ххуйшивуртту дурчIав,
Нава инсан уну тIий!

* * *

На бюхттулну лехлан
Барзу акъаяв,
Вих эшкьи хьуну махъ
Ттуй хъару хьунни.

Шавкьирай балай тIун
Булбул акъаяв,
Вих ччаву хьуну махъ
На аьшукь хьунна.

Ва ттул дикIул дакIгу
Марща дакъая,
Ина ххал хьуну махъ,
ТIутIайх дирчунни.

Барчаллагь тIий ура
Вил нитти-буттахь,
Ина кунмасса душ
Хъунма бан хьусса.

* * *

Къукъухьхьи кунма, ххуйсса
Бархъаллал къукъулуву
Дия ца хъункIултIутIи
ЧIатIу литIлай, меж дикIлай.

Хъякусса га къукъулий
ХIайп тIутIими чIявуя,
Амма кьакьлайсса тIутIуй
Язугъ банма акъая.

* * *

ВацIилул хъачIнихату
Буккайсса дюхлулсса марч,
Марщурдайх экьигьайни,
На дакIнин къаагьайрив?

ТIуруву тIуркIу тIисса
Дяркъу щинал щаращий.
Щамарахь щурщу байни,
Ттул цIа кIицI къадуварав?

Ардарав кIутIу тIисса
Хъахъи гуламан тIутIий,
Интнищал дакI дачIайни,
Ттуйн ссалам гьан къабарав?

Буршах ххарарал къяртлуй
БалайтIи чIиви чIелмуй,
Гъинтнил чанна бургъиха
Ттул балай къаучарав?..

Дюхлулсса марч, щаращий,
ЧIиви чIелмуй, гуламан,
Нава чув-ухьурчагу
ДакI дур зущал даиман.

Марщурдай, тIивтIу суннай
ЧIиникI бищай оьрчI-вирттал,
Нава щичIа унугу,
Пикрирду зуя бикIай.

Фермардай, мюрш хъуруннай
Зузисса душру-хъамий,
Нава ци зий унугу,
Щугълурду зуя бикIай.

* * *

На дунияллийн увккукун,
Даххана къархьуна цичIав.
ЧIатIисса оьрчI ина бувкун,
Ххаригу къавхьуна цучIав…

Аммарив вичIан ияйхту, –
Ттул пашман дакI ххари хьуна,
Амма, ина пиш учайхту, –
Дуниял даххана хьуна!

* * *

Яру тIутIайн бияйхту,
Чанна гъи дакIнин дагьай,
Щаращал чIу баяйхту,
МарцIшиву дакIнин дагьай,
КIинттул цIарайн ящайхту,
Ччан дикIай гъилишиву.
ЧитIул балай баяйхту,
ДакIнин дагьай шадшиву…
ТIутIал дулай ххуйшиву,
НякI щаращал – марцIшиву,
Ярг цIарал – гъилишиву,
Шадшиврул – тархъаншиву…
Ина, ккаккайх, дакIнил дус,
Духхай ва ттул дакIнивун
Имин тIутIал ххуйшиву,
Лахъ марщурдил марцIшиву,
ЛяличIисса шадшиву.

* * *

Бачияра, дустал, Лаккуйнмай гьанну
Жула магъмун дакIру гьарта дуванну,
Мотордал гургулул дащан дур вичIив
ВерчIичIул макьаннай
аьчух дуванну.
Мах-пюрунтрал пIяйлул цIуцIи був яру,
Щюлли марщал хьхьемай
шюшлай хъин банну,
Буруккин-дардирдал сакъат дур дакIру,
ХъункIултIутIайн ссунтI тIий,
сагъ лаган данну.
ЧIун хьун дуранура жиг дартI лажинну,
РатIал щин щун дурну,
жагьил дуванну…
Дараччул дарайлул лаххия ларххун,
Бюрчурттахуртту бур жухва ялугьлай.
ЛухIуваллул тик бивкI
бизанттуйн лавхъун,
Уздансса бархху бур лагма буруглай…
Буттал утта хъачIрайн чIивитIу куна,
ПпабакIул бакIавун жува лахъанну,
ЦIупартIи ттуруллайн
хъазам щун банну,
Хъямала багьанну тархъансса мурчайн,
Ччамарду буванну неххал айгъурдай!..
Да, бачи, да, бачи, бархху оьвтIий бур,
Хъанай бакъар утти ттуща дан ссавур,
Ттущал ачинтIиссар яла учIима,
Тархъан барзул хъару хъачIунттай дума!

Буттал шяраву

Ттуршва щаращуя на щин хIарчIссия,
Мякьмур цаннилвагу къабувна лиххан…
Так ттуршлий цалчинмур
щаращул щинал
Тяхъа-шад дуруна хханххираву дакI.

На ттуршва марщая тIутIив дурссия, –
Миннул, яру бакъа, ххари къабувна.
Так ттуршлий цалчинмур
марщайсса тIутIал
Лагь дурна, ахирдан, дакIнивусса цIу.

Му марща щурщу тIий
буссар ХьурукIрав,
Марщалугу дуссар щаращул шарав.

ХIухчу

Ттуршайх ттурлугу ларххун
Ттурзаннун ххют хьуншиврул,
Бюхттул зунттайх, бизанттайх
Ина най ура, хIухчуй.
КIяла яттил ттурзанну
Вил хьхьичI най бур иминну,
Миннул хъирив мютIину
ЯтIул гада-баргъ най бур.
ЯтIул гада бувххунни,
Зунттул хъачIних ливчIунни,
Га зана хьунтIиссарча,
Пикри мабара, хIухчуй.
Вил виргъангу, шанугу –
Чурчари аьнди варси,
Ина гъили бувара
Миву бявкъусса чIиру.
Аьтрилул кьанкь ду арду,
Арцул щин дурк бизантту,
Вил тавхантту бур, хIухчуй,
Укъаххайсса виричуй.

* * *

Ци хIасрат, ци дардру дакIний дунугу,
На аьчух уккара, вин я щун барчан.
Цукссава мискинну нава унугу,
Давлатлув шара на, вил чIу баярчан.

Вил ттюнгъасса яру ттухва бурувгний –
Бургъил лагма лавгсса
цIуртти ттун ккаккай,
ХъункIултIутIал мурччал
ттухьва пиш куний –
ТалихIрал лелуххи ттул хъачIрай ликкай.

Цавагу эшкьилул жужрай бакъасса
Караматсса хавар вил пишлил бусай.
Цаягу шаэрнал дакIний дакъасса
Аьламатсса назму яруннил дуккай.

Вил яруннил бувсмур
ттул дакIнин бувчIай,
Ттулминнул тIутIимур
вин цан къабувчIай?
Вил пишлил увкумур, душ, ттун асар шай,
Ттулмунил увкумур вин циван къашай?!

* * *

Пана дунияллийх вих луглай, занай,
Аруллайра усру ттинин тIатIав на.
Агь, ахIмакь, циванъя на архну занан,
ЧIарав чIаххуврайва бунува ина.

Хъус-ххазина лякъин хIарачат буллай,
Къидир бав чIявусса на вай шагьрурду,
Амма ххазинамур чIарав бивкIун бур:
Тархъансса зунттурду, тIиртIусса арду.

ТалихI лякъинна тIий,
тийн-шийн хъапа тIий,
ТалихIмур бивкIун бур буттал шяраву:
Ухханнин тяхъану дурсса давриву,
ЧIаххул ва чIаравми ххари бавриву!

* * *

Агьссарахха на никирттайн,
Агьссара…
Сси къабакьай
Щаращал някI турлил хьхьичI
Агьссара.

Дургьуссаркьай на бакI ссукIа,
Дургьуссар…
Ссавнийн щусса,
Чаннасса барзунттал хьхьичI
Дургьуссар.

Ивзрав!

Гьалак дурну Щунуйсса сун,
Хъусрал марщая кьанкь ларсун
ТтучIан дуркIсса куклу чIаракIлуй,
Дирзрав!

ХIаллил гьанав тIанкIа тIисса,
Ниттийн бакъа къамютIисса,
Вила ххютлин къянктIи, гьинтлул оьрчI
Бивзрав!

Ттурзаннан ххют дур ттуруллайн
Чул бивщуну авцIу Суллай,
Шавкьирай ппеллу бищай Суллай,
Ивзрав!

ЧIу-чIитI бакъа кьакьалуву –
НувчIа чарил кьакьарттуву
ЛадиркIсса вяйливсса вявтIивалт,
Дирзрав!

– Ивзрав!!
– Ивзрав!
– Ивзрав…
Лажин хIадур дурссар
Р. Башаевлул