«Ччучлачисса цIурттал кьанкь дусса мурчал»

Надир Хачилаев

ЦIунилгу шава

Бюхъай хъамаивтун
ИкIангу вин на,
Ттул ахъал щюллисса
Бурандалул чул,
КIяла ларзнил ялув
Шипирдал магъив,
Барча вил цIу лавгсса
Къатта-къуш, Кумий.

Амма ттун дакIнийри,
ХIакьину кунма,
Кьанчуллалу хьхьиру,
ЦIияллай чIулли .
Вил някI зунттал кIюла
Жегъирххуллурдайх
Лирхъун лагайссия ттул
Циняр дардру.

Бувцсса ххалал кьанкьсса
МаркIачIан гьава…
Къарду лархъун хъами
Шяравун най дур…
«ИлтIашиву цира?» –
ТIий, хьхьичIун дурксса,
Вилгу хъуннар шаву,
Ттул хъунна бавай.

Пюрундалул хъару
Хьхьунивун тIитIлай,
Аьч бувала, бавай,
Ларзнил чIавхьулу,
Ччучлачисса цIурттал
Кьанкь дусса мурчал
Жула цIан лавг къатри
БуцIин баншиврул.

Ттул бажар къавхьусса
Чулахъ ххуллурду,
Параннурду кунма,
ХьхьичI липI тIий бурча,
Няравун бияннин
Ттул цIуцIи кIизуйх,
ХьхьичIра кунна,
Ина ках матIра, бавай.

Къатталу чIаркIу-ппал,
Ялув тавхантту,
Бартукь лавххун тахлий
НахIуну бур ттун…
Лажинни, уттигу,
КIюрх хъя чин дуллай,
Къаттала ажарттал
Учайрив эоь?

Агь, бавай, ина ттуйн,
Ттул кьиллал канийн,
Ппай чайва, ца хъуна
ПаччахIнайн кунма,
ПаччахIтал жучIава
ЛивчIун бакъанма,
Хантурал къаларду
Эяллай буна!

Буттахь

Варсигу къалавххун
ЩяивкIун урав?
Дяркъу дурхха ттигу,
КIи къурталнугу.
Аьрщарайх интнил марч
ТIуркIу тIий буна,
ДуркIун дурхха вичIан
Ссутнил чIаракIлу.

Агь, мяммай! МачIайх дур
Ттуруллив ххярк тIий,
Байлссаннуйх ппив хьусса
Гьухъаллу кунна.
Къаехърай инагу
Яттил дянивух,
Ттуруллавух куна,
Най ухьунссара.

Зунттал жегъирххуллул –
Ссавнил хIинчурдал
Барзунттал лахъшиврийн
Гьаз увсса чIумал,
КIуллагу дакъанна,
Пашманшив дуркIун,
Дару дунияллий
Ттул дакI дащан дай.

Мяммай, багъишла а,
ВичIан чIал хьунна
Оьрмулул кIичIирттал
ШанбачIурттаву.
Гъинтнил чагъираву
Дахьвар ххал хьусса
Сир-сир тIий варсул ссут
ВичIан дуркIшиву.

Дахьвар ттун ххал хьусса
Къуттакьяпулу
Вил ккуртта ссирссилттайх
Сил даркьушиву.
КутIагу хъанай бур
Оьрмулул ххуллу.
Жегъирххуллийх ссавнийн
ЧIун лирхъун най дур.

Ина лахъний ура,
На – лагьний, шилу,
Вил хъирив лаян ччай,
Шиннаща зеххин.
Амма дур оьрмулул
Пашмансса низам –
Лахъссаксса ххуллурду,
Ттуруллив чIярур.

Оьрмулул бущигу
Дирисса бикIай,
Силгу ччяни ритай,
Дяркъуну цIай тIий,
Так барзунттал улклуй,
Зунттаву, вичIа,
Ссутнивугу интнил
Яргшиву дикIай.

Марххалттал цIиникь

ВахIшийсса марххалтту!
КIяла зунттурду!
Зул дакIницI замгьардал
Нуххуву ттигу,
МикIирал яруннил цIай
Ххуллийн битлай,
Щин бурвав луркIаннай
Марххалттал цIиникь?

КIанил чумартсса дакI,
Чувшиврул эбрат.
Ттун дия ххуй дирзун,
Иман дишинну.
Амма ххяллал ккарччив
ГъургъутIи дурну,
Бувтун бия бюрни –
Ттул ттюнгъашиву.

Марххалттал дазуцIух,
МикIирал ххуллийх
НуххучIан най ура,
Ттупанггу лавсун.
Ттул бюрни бувтсса дус –
Чувсса жанавар –
Инсанну битанна
На вил дакIницIун.

На вичIан учIанна кIинтнил чапарну

Шайссарив ччаврия
ДакI мурахас дан,
Цукссава лахъисса
Ххуллийх гьарчагу?
Нагу, зана ивкIун,
ВичIан ачинна,
Ссавния чIу буллай
Кьурукь бавчукун.

Хъахъи лавгсса чIапал
Пашмансса щурщу
Ххурхху тIисса мурчал
Буцари байни,
На анавар хьунна
Ина дакIнийну,
Ссавур кIюла дурккун
Бухьунссара тIий.

КIачIа хьу лухччая
АцIалахIинну
Хъювхъу тIисса ссавнил
ЧукIа чан хьуни,
На вичIан учIанна
КIинтнил чапарну,
Пюрунтрайн кьутI тIисса
ЧIаракIлу куна.

Ттул макIру

Агь, бавай,
Вай макIру, вай аьжаивсса макIру…
Вай макIурдиву на мудан
Вищал хьунаакьара.
Вила гъилисса каних
Ттул кагу дургьуну,
Бачару хIаллих жува
Ттул ларгсса оьрчIшиврувун,
ЯтIул-КьунттачIан,
Лахьхьу бувцсса ххулу зана битлан…
ЧантI куну, я тIитIара –
Сситтул канай байбивхьусса вил мухI
ЧIирай ятинну ххал шай.
Бавай, инагу, ттула оьрчIшивугу
МакIра ккарксса бувчIукун,
КIура авну шаний,
КIаралу ккуччу буллай,
АьтIун икIара…
Ттул лагмарагу тIурча –
Угь-къак тIисса хьхьу,
Пикри-буруккинттал
ЛухIи лархсса хьхьу,
Шану бакъашиврул къашавай хьуну,
Вев-гьарай тIисса хьхьу.
Агь, бавай, ттул яхIлув бавай,
Ва лухIи-цIансса хьхьирива,
Ка дургьуну, уца на, бавай,
Ларгсса оьрчIшиврувун,
ЯтIул-КьунттачIан,
Лахьхьу бувцсса ххулу зана битлан…
Агь, бавай, вай макIру, вай макIру,
Ттунна вай кIихь дакъасса бувчIайхту,
Оьрмулия макI хьуну,
МакIлияту кIихь цаннивав
къашайсса чара…

Р. Башаевл