
Лакрал райондалул бакIчинайнсса ва гьарцагу лаккучунайнсса оьвчаву хIисаврай
Дагъусттаннал зунттал дязанний загьир хьусса Лакку билаятрал, кIанил байтах-шагьруну бивкIсса Гъази-Гъумучиял бур я бувсун, я чивчуну къуртал къахьунуксса хъунмасса ва авадансса тарих. Мунил хIакъиравусса гъалгъа тIавурттугу ттинингу жува шацI хьунуксса хьуну дусса ххай ура, навагу бакIчину.
Цамур цичIав хIисавравун къаласурчагума, къагьарив кIа Ссавнил лувгу, ва Лухччинул ялувгу Лакку кIану тIисса хъинну азгъунсса ва махъ нанисса улча лявхъуну бикIаву, хъинну ччясса заманнайва, кIа улклул дякюрттарай Гъумук 777-кусса шинал бувну бикIаву, ххишала бакъа аьнтIикIасса, зиярат буллан бакъа бакъасса мизит (кIукунсса журалул мизит щалагу дунияллий буссар бувагу мукьва). Му чIумал аьрщарай бувагу къабивкIссар Европанал цIанихсса шагьрурдугума. Ва чIиви-кьивисса зат бакъар.
Агарда Лаккуй гуж бусса сакиншин къадиркIссания, бюхъайссияв, Дагъусттаннайн аьраб бувкIсса чIумал, миннал цала бакIчитал, Гъумук бакъа, цамур кIанттай бацIан къабитан, дин ппив дуллайгу кIичча бакъа къабайбишин, кIиккусса щамхалнацIунгу «Дагъусттаннал валий» тIисса цIа цIакь къадуван? Агарда му мукун къабивкIссания, бюхъайссияв Гъази-Гъумучиял базар дахху-ласулул лагрулул чулуха щалвагу Аьрасатнаву 2-мур кIантту бугьлай бикIан (Нижний Новгородрайсса ярмаркалул хъирив)?
Вай бур исватсса жавабругу цавура дусса суаллу.
Мукунсса тарих бусса миллатрал бакъар хIакьинусса кьинигу вари куну чин ккаккан бансса, зияратран бишинсса музейвагу, гьарцагу райцентрданий бусса чIиви-кьивисса зат хIисав къабарча.
«Илчи» кказитрал лажиндарай цал уттигу ва «БурхIай-Къала» тIисса, тарихрал ва культуралул комплексну хъанахъисса проектрал суратгу ришлай, ва проект цила ххуллу-ххуттай бартдигьинсса чаранну жущава къалякъинхьунххурав тIисса бухкъалаглагисса умудрай буру.
Ва ххаллилсса проектрал авторгу жула гьунар бусса архитектор, личIи-личIисса премиярттал лауреат, лаккучу Жаруллагьлул арс КьурбанмахIаммад Керимоври. Шиккува кIицI лаган, та Яруссаннал аьрщарай, ХицIиб тIисса кIанттай, дацIан дурсса, Надир-шагьнаяр ххувшаврин хас дурсса, «Ватан» тIисса проектрал авторгу вари.
ХIурмат бусса Зураб ХIусайнович, ххирасса лакрал агьалий, бачияра, циняв ца хьуну, ва проектрацIун лачIуннуча. Ттул пикрилий, ва хъанай дур хIакьинусса жула миллатрал идея куннасса зат. Идея – му чIявусса миллатирттал луглай лякъин къашайсса затри, мунихь хъуннасса каши дуссар – халкь цачIун баврил, чантI учин баврил ххуллий. Цукун бия халкь ца хьуну Муса Маннаров аьламравун левхсса чIумал, цукун бия халкь ца мурадирал лавсун Гьухъалла-Къурув Хан-Муртазялин цIа кусса гьайкал дацIан дуллалисса кьини?

Жура кIицI дуллалисса БурхIай-Къалалул проект тIурча – ляличIиссара агьамшиврул ва дакъа чара бакъашиврул ххуттайн ласун багьлагьисса дур. Ванил биялалийхчин жула Буттал кIанттайнгу, жуйнмагу ликкан бюхъайсса барачат хIат дакъа хъунмасса буссар. Укунсса музей-комплекс хьунтIиссар гьарцагу лаккучунал (къалаккучуналгу) буллалисса чIиви-хъунсса хIажлил къаттану, эбадатрал храмну, вина ччима турист иян кIункIу тIисса кIанттуну.
ХIурмат ххисса Зураб, нахIакьдан дакъар ва ттула лаизавриву на вил цIа хьхьичIун ларсъсса. Жува ихтилат буллалисса объект ина цIана бакIчишиву дуллалисса райондалуцIун дархIусса душиву дакъар мунил хъунмур сававгу. Гьай-гьай, мугу хIисавраву бикIан аьркинссар. Цалчин, ина ура му къуллугърай цIуну авцIусса инсан, жула Лакку кIанттуцIун бавхIусса цIу-цIусса мурадру бартбигьлансса гъирарал виувцIусса лаккуоьрчI – жагьилссагу, жан ххиссагу. Махъ бакъа, ва проект дузрайн дуккан даншиврул бишин багьлагьисса захIматгу, харжгу цин лавхьхьуну хъунмасса хъанай бухьунссар. Амма мунийн бувну хIучI маучара. ДакI духьурча, дан къашайсса цичIав дакъассар. Архну занан циванни, шайшивуния чIалачIи бунни цала миллатралгу, Дагъусттанналгу лайкьсса патриот, аьпа биву, ХIамзат ХIамзатовлул, жура кIицI дурсса «Ватан» тIисса эмаратсса проект Ссугъращиял зума-къирагърайсса аьрщарай сакин даврийну. Вила лагма лаган бува жула бур учинсса лак, миллатрал арсру, ми цивппа чув яхъанай бухьурчагу – Лаккуй, МахIачкъалалив, Москавлив, дазул кьатIув. Цума-цанналгу кабакьинссар, маслихIат банссар бан-битанмунил ялув.
Аьзизсса лак, ххирасса буккулт! Бюхъай ва даву лядуккаврицIун дархIусса, ттун дакIнийн къадагьсса, къакIулсса цайми-цайми хIаллихшиннардугу дикIан. Лажинни, къюкIну мабацIари, бувара маслихIатру, бизира хIала, бусира зула-зулами пикрирдугу.
Руслан Башаев
