Рамазан Рамазанов

ОьрчIний

На ччатIул мукьличIу канил дургьуну,
Лагайссияв оьрчIний чу канаки бан,
Уртту-тIутIал кьункьай, агь, ца нахIуну,
Чурххавух-ппив шайва ганил тIин-тIааьн.

Жул су бакъанугу лачIал бувцIусса,
ЧIаллайну ххал шайва къурду хъахъину.
Ссуттил кьамурдалгу дакI ххари дайва,
Пачливу шашайсса гурга дакIнийну.

ДакIний дур щинату дуркIсса нинугу
Щихуннив дайдизлай, цIушущал дурккун:
– МурчIисса иявав яру личиву,
Ххуллийн экьилавгсса къама къачIалан?

Марщагу дянихсса жул хъу дуссия,
Хъарас къадияйний каних диххайсса:
Га нава биххайсса аьрщарал парча
Дарсирай назмуну дакIних лавхьхьуна.

ОьрчIнийва кIул хьуна ттун ччатIул багьа,
КIул хьуна инсаннал захIматрал асар,
КIул хьувча тIий ура ттула арснангу
ЧчатIул ва аьрщарал кьадру ца бусса.

Агь, ва талихI…

Агь, ва талихI, тирхханну
Къуртал къашайсса хьурдай,
ХьхьичIва-хьхьичI жува буру
ХIакьину хьунабакьлай.
Жува барча бан бурвав
Баргъгу яргну бивтусса,
Мурхьирдава мурчал чIу
Балайну баллалисса?
Вил яругу цIу лахълай,
Пишлилгу на шад уллай,
Ва щала дунияллий
Жува кIиягу чIалай.
Вил кагу ттул каниву
Зурзу тIий бур кIисригу.
Агь, ва талихI, тирхханну
Къуртал къашайсса хьурдай!

Щюлли къурув

Ххяххабаргъ,
Неххал зума.
Хьамара бивчу щатIив,
Ттул «хьурдайгу» кIюрххилва –
Дуллай кIяласса тIутIив.
Щюлли къур.
Дюхлул къатта.
Зурзу тIий урттуй чани.
КIункIу тIий мурчал хъирив
ЛухIи-цIансса хаятIив…
Арх мабуцав,
Аглан хьу,
Лагмава къурних бургу,
ОьрчIнийсса жула тIуркIу
ЛабивкIун буссар шикку.
Агь, чунмайра,
Чунмайра,
Чаннасса хиял кунма?

Ттун ччива

КIюрххил дюхлулсса мурчал
ДурцIукун зунттал дара,
На щала дунъяллущал
Хъямала агьлай шара.
Щаращал шадсса чIуний
ПикрилуцIа дакI марцI шай,
Кюрттарайн читIу кунна,
Дунъялгу ттувун духхай.

АьтIий цума унугу,
Макь ттул иттату дачай,
Цума урив ххарисса –
ДакI ххаришиврул дуцIай.

Ттун щала дунъял ччива
Шадсса инсан кунна хъяй,
Муни къалякъинссия
Пашманшивугу луглай.

Нава чув унугу

Цаннивав муданма ттун дакIнинмасса
Барзунттай пар тIисса марххалттал занчру,
Дирхьу сурат кунма чIалан бикIайсса
Ттуруллул гьурттава жегъирххуллугу!

Юх, на къалавгссара кIа ххуллийх лавай
Ттупанггу канихьну авлий цалагу,
Зунчайгу ттул хъирив къаливчIссар тачIав
Оьттул аьш, урувгнал дакI зия хьунсса.

Суждалийн бавгьусса щаращал чIугу,
КIанттух балай кунма, баяй ттул вичIан,
Зунттай мя-гъя тIисса оьрчIи чIиругу,
Мюрщи оьрчIру кунма,
хьхьичI бацIай мудан.

Вил ххяллу, хъачI-мачIру итталух занай,
Хьхьувайгу чIалнунин шану къабияй,
Нава чув унугу ялапар хъанай,
Агь, Ватан, дакI мудан вичIан кIункIу шай.

ЦIунилгу улукьара

Зунттурду, зунттурду, зунчал дагьантту,
Хияллал уцайсса оьрчIи бизантту…
Ттигу ттун бавунни щаращал балай,
Дарардал ва ратIал дюхлулсса щурщу.

Зунттаву ккарккунни лухIи карщи – хьхьу,
БувчIунни кьинилул карамат ххурхху:
Цимил ккаккарчагу ттун зунттал сурат
На гьар ссят ургара, хьхьичIва-хьхьичI куна.

Я батIин къабюхъай аврдал ххуллия,
КIяла тIутIал хъуру – неххамачIая,
Бучлай бакъар чурхгу урттуйсса кьункьал,
ОьрчIал чIу кунмасса мюрш ратIал чIурдал.

Бургъищал дуркIукун кьини бюхттулну,
ТIабиаьтрал тIитIай ттул дакI балайну,
ЦIуницIа ялагу чIурдай ва кьункьай
Улукьара лахьлай Буттал билаят!

Ина най бияв

Ахттакьун чIун дия. Ххуллул дяниву
Та ци караматъя ттун ятир дурсса:
Щюлли къурнил дюхлу тIутIал гьухъуву,
Чантайгу хъарайну, ина ххал хьунав.

Зунххи бурувгунав зунттуха барзну,
Цаннив зурзу куна байчара дакIнил,
Лавгунав, куклуну мурчал ка дургьун,
Нагу уний ливчIра цIавцIлай пикрилул.

Цанъявав та кьини, вичIан гъан хьуну,
Яшмилул яруннах урган къавхьусса?
Ттул дакIнил гьавасгу вищала лавсун,
Лавгунав, лагабаргъ хъачIнихун кунма.
ХIайп, цанъя къавхьусса
вил ххуллу кьукьин,
Оьрмулул тIитIала лакьин къабитан?.
ХIайп, цанъя, мурчахлу вил ка дургьуну,
Чун иянгу вищал ххуллийн къаувксса?

Лаккуйсса кюрх

Баргъ личай чаннал кацIну
Ттуруллул ланттулуха,
Зунттурду чанна буккай,
ЦIаннай къабивкIсса кунма.

Дарарду гьалак дуккай
Шархь ттуруллал гьурттайну,
Бюхттул бизану ххал шай
Жалиндалул гьухъуву.

КIюла ххуллий бурттигьу
Пагьламаннаха лащай,
Мурчал хьурхьу бувайхту,
Базурду таза буккай.
Арцул щинал ратIал чIу
ОьрчIал чIуниха лащай,
Агь, ттул жандалул минай,
Барачат Лакку кIануй.

Интнил хьхьу

Ккаркссарив, дус, вин тачIав
Зунттаву чанна хьхьурду?
Ивссарав ина чIарав
Щаращуйн интнил хьхьуну?
ЛяличIисса лагабаргъ
Лавгукун бигьалаган,
БакIуха буккантIиссар
ЦIубарз, цIушиврул лишан.
Ниттил шархьу бартану
Барзунттив чIалантIиссар,
Мурчал лахъи балайгу
РахIава баллантIиссар.
ДакIниву дард дуналгу
КъавтIилийх тIанкI чинтIиссар:
«Ттул цIуцIавугу, цIалгу»
ЦIараву ччуччинтIиссар.
Къирагърай авцIумагу
КъавтIий улукьинтIиссар,
Инт дайдихьулул хьхьуну
Бунагьру бакъа шайссар.
Янин чани ххи байсса
Интнил хьхьунил дайдихьу
Караматсса суратну
ДакIниву личIантIиссар.
Агь, дуссарив цамургу
Хьхьу, дакIнин хьул булайсса?
Духьурчагу духьунссар
Таллагьий интнил хьхьурду.

Гъинтнил хьхьу

Гъапулсса гъинтнил хьхьуну
Зунттаву гьантта икIу,
ДакIгу паракьат хьуну,
ЦIу хьунтIиссар пикрирду.
Урттул чIапIал тIин бувчIин
Ина лухччинийн агьу,
Рангсса кьункьал уччиннин
МарцIсса гьава бигьлагьу.
Вил лагма лагантIиссар
Бювхъу зунттал аьскаргу,
ХIалимну баллантIиссар
Неххал шатIал макьангу.
ОьрчIнийсса жангри кунма,
Пар-пар тIисса цIурттигу
ВичIан кьатIа тIунтIиссар,
Къаитан инавалу.
КIюрххицIуннай дуккайсса
ЧIаендарал ттурлугу
Симандалийн щунтIиссар
Кьабитлай хьхьемал кIунтIру.
Оьккимур хъамабити,
Хъиншиву дакIнин дути,
Ниттил увусса куна
Ххуллийн уккантIиссара.
Агь, дуссарив цамургу
Хьхьу, дакIнин хьул булайсса,
Духьурчагу духьунссар
Таллагьий, гъинтнил хьхьурду.